پیامدهای روانی قطع اینترنت؛ ترس و درماندگی خانواده‌ها در پی گسست ارتباطی

ارتش پاکستان روز سه‌شنبه، هشتم میزان با نشر ویدیویی از لحظه آزمایش موشک جدید فتح-۴ اعلام کرد که این سامانه تسلیحاتی به دلیل ویژگی‌های احاطه‌کننده زمین و دقت بالا در هدف‌گیری، قادر به گریز از «سامانه‌های دفاعی دشمن» است.

در خبرنامه است که فتح-۴ به عنوان بخشی از فرماندهی نیروی موشکی، ظرفیت تسلیحاتی ارتش در بُرد، کشندگی و بقای سامانه‌های موشکی متعارف این کشور را بیش از پیش افزایش خواهد داد.

آزمایش این موشک روز سه‌شنبه با حضور رئیس ستاد کل ارتش پاکستان، شماری از فرماندهان، افسران ارشد نیروهای مسلح، دانشمندان و مهندسان سازنده انجام شد.

رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر و شماری دیگر از مقامات پاکستانی آزمایش این موشک را یک دستاورد مهم خوانده و به مهندسان، دانشمندان و ارتش این کشور تبریک گفته‌اند. ارتش پاکستان در این خبرنامه درباره منظور از قابلیت گریز این موشک از «سامانه‌های دفاعی دشمن» وضاحت نداده است. پاکستان به دلیل تنش‌ها و ختلافاتی که با هند دارد، این کشور را دشمن خطاب می‌کند.

یک مقام نظامی هند اخیرا ادعا کرد نیروهای دفاعی کشورش در جریان جنگ اخیر با پاکستان دست‌کم هفت جنگنده و هواپیمای نظامی پاکستان را سرنگون کرده است. پاکستان در مقابل مدعی است که در این درگیری‌ها شش هواپیمای هندی، از جمله یک جنگنده رافال ساخت فرانسه را سرنگون کرده است. هند برخی تلفات را تایید کرده، اما سرنگونی شش هواپیما را نپذیرفته است.

وزارت خارجه قطر اعلام کرد که نماینده ویژه رئیس‌جمهور قزاقستان به دوحه سفر کرده است. تاکنون جزئیات بیشتری از گفت‌وگوها منتشر نشده است.

قطر و قزاقستان از جمله کشورهایی هستند که هرچند طالبان را به رسمیت نمی‌شناسند، اما روابط نزدیکی با این گروه دارند.

قاسم‌ جومارت توکایف، رئیس‌جمهور قزاقستان در هشتادمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد بر صلح و ثبات در افغانستان تاکید کرده بود. او گفت قزاقستان معتقد است که توسعه فراگیر در افغانستان کلید صلح و ثبات بلندمدت در منطقه است.

فرشته عباسی، پژوهشگر بخش افغانستان در دیده‌بان حقوق بشر گفت: «اقدامات طالبان برای قطع اینترنت معیشت میلیون‌ها افغان را آسیب می‌زند و آنان را از حقوق اساسی‌شان برای آموزش، مراقبت‌های بهداشتی و دسترسی به اطلاعات محروم می‌کند.»

خانم عباسی تاکید کرد که طالبان باید بهانه‌های بی‌اساس خود را کنار بگذارد و به قطعی مخابرات پایان دهد.

طالبان از عصر روز دوشنبه به این‌سو اینترنت و خدمات مخابراتی سراسری در افغانستان را قطع کرد؛ امری که عملا بسیاری از خدمات، کسب‌وکارها، فرودگاه‌ها و تلویزیون‌ها را از کار انداخته است.

با قطع اینترنت، صنف‌های آموزش آنلاین که عمدتا آخرین امید دختران محروم از دانشگاه و مکتب در افغانستان بودند، متوقف شده‌اند.

استاد یک صنف آنلاین برای دانشجویان دانشگاه به دیده‌بان حقوق بشر گفت که از میان ۲۸ دانشجو، از جمله ۱۸ زن در افغانستان، تنها ۹ نفر توانستند وارد صنف شوند.

دیده‌بان حقوق بشر تاکید کرد که قطعی مخابرات زنان و دختران را بیشتر از پیش منزوی می‌کند و یکی از معود مسیرهای باقی‌مانده برای یادگیری، دسترسی به اطلاعات، اشتغال آنلاین و خدمات وابسته به ارتباطات دیجیتال را می‌بندد.

فعالان گفته‌اند که این ممنوعیت تلاش‌های آنان برای حمایت از مردم محلی را تضعیف خواهد کرد و ابتکارات و خدمات زنان برای زنان و دختران به طور خاص آسیب می‌بیند.

دیده‌بان حقوق بشر به نقل از خبرنگاران در افغانستان نوشت که آن‌ها به‌دلیل تأثیر قطعی بر شبکه‌های موبایل و فیبر نوری، از جمله واتس‌اپ و سیگنال، قادر به برقراری تماس‌های محلی و بین‌المللی نشدند.

این سازمان گفت که مستندسازی پیامدهای قطعی مخابرات در افغانستان دشوار است چرا که امکان تماس با کسی داخل کشور وجود ندارد.

گروه‌های کمک‌رسان بشردوستانه گفتند که قطعی اینترنت، عملیات بشردوستانه‌ها آن‌ها را در افغانستان مختل می‌کند زیرا فعالیت‌های امدادی به ارتباطات اینترنتی برای هماهنگی و رساندن کمک وابسته است.

ایندریکا راتوته، هماهنگ‌کننده امور بشردوستانه سازمان ملل در افغانستان، گفت: «این بحران دیگری علاوه بر بحران‌های موجود است و تأثیر آن مستقیماً بر زندگی مردم افغانستان خواهد بود.»

دیده‌بان حقوق بشر تصریح کرد که دسترسی به اینترنت به‌طور گسترده به‌عنوان ابزاری ضروری برای تحقق طیف وسیعی از حقوق بشر شناخته می‌شود.

پیشتر دفتر حقوق بشر سازمان ملل درباره تأثیرات شدید قطعی اینترنت، از جمله بر آزادی بیان، مشارکت سیاسی، امنیت عمومی، آموزش، کار، سلامت و تشدید نابرابری‌های اجتماعی، اقتصادی و جنسیتی هشدار داد.

فرشته عباسی افزود که افغان‌ها پیش از این نیز جهان منزوی شده بودند اما قطع اینترنت به طور کامل آن‌ها را از جهان جدا کرده است.

خانم عباسی گفت: «تا هر اندازه قطعی‌های اینترنتی طالبان طولانی‌تر شود، پیامدهای آن برای مردم و کشور زیان‌بارتر خواهد بود.»

سرنشینان این کشتی شامل شماری از فعالان از جمله گرتا تونبرگ، فعال محیط زیست سوئدی و برخی از اعضای پارلمان و وکلای مدافع هستند. ایتالیا و اسپانیا هفته گذشته کشتی‌های نظامی خود را برای حمایت از این ناوگان اعزام کردند. ناوگان کمک‌رسانی به غزه هدف حملات پهپادی قرار گرفته است.

وزارت دفاع ایتالیا روز سه‌شنبه در بیانیه‌ای اعلام کرد که ناو نظامی این کشور هنگامی که ناوگان کمک‌رسانی به فاصله ۲۷۸ کیلومتری غزه برسد، به همراهی خود با این کاروان پایان خواهد داد.

ایتالیا پیشتر از کمک‌رسانان خواسته بود که پیشنهاد مصالحه‌ای را بپذیرند که شامل تخلیه کمک‌ها در بندر قبرس و جلوگیری از مواجهه با نیروهای اسرائيلی می‌شد. نمایندگان ناوگان کمک‌رسانی به غزه بارها این پیشنهاد را رد کرده‌اند.

این در حالی است که اسرائيل اعلام کرده از هر ابزاری برای جلوگیری از رسیدن کشتی‌های کمک‌رسانی به غزه استفاده خواهد کرد.

ماریا النا دلیا، سخنگوی ایتالیایی ناوگان، گفت فعالان خود را برای حمله احتمالی در ساعات آینده آماده می‌کنند. او افزود: «احتمالاً اسرائیل امشب به ما حمله خواهد کرد، زیرا همه نشانه‌ها حاکی از این موضوع است.»

جورجیا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا، از کاروان کمک‌رسانی خواست که به راهش ادامه ندهد چرا که به گفته او این ماموریت ممکن است امیدها به صلح مبتنی بر طرح ۲۰ بندی دونالد ترامپ، رئيس‌جمهور امریکا را تضعیف کند.

واشنگتن پست هویت این مقام طالبان را فاش نکرده است. مقام‌های طالبان در بیرون از افغانستان گفته‌اند که قطع اینترنت برای یک هفته مورد بحث بود، اما تصمیم نهایی را هبت‌الله و اطرافیانش در قندهار گرفته‌ اند.

این روزنامه روز سه‌شنبه نوشت که طالبان عملگرا مخالف این تصمیم قندهار بودند و قطع اینترنت رقابت سیاسی را میان آنان به نمایش گذاشت.

قطع اینترنت خدمات بخش‌های خصوصی و دولتی را مختل کرده است. شرکت کام ایر یک روز پس از آریانا اعلام کرد که تا اطلاع ثانونی پروازهایش انجام نخواهد شد. این به معنای آن است که هیچ کسی از مسیر هوا به افغانستان نمی‌تواند بیاید یا برود.

مقام طالبان به این روزنامه گفت که وزارت خارجه صدور ویزا را متوقف کرده و مکاتبات میان ادارات دولتی انجام نمی‌شود.

ادارات دولتی در ۲۰ سال گذشته به طور گسترده از کمپیوتر و سیستم‌های الکترونیک متکی به اینترنت استفاده کرده‌ اند. اکنون، برخی ادارات از جمله بخش مهاجرت در مرزهای افغانستان، امور اداری را به صورت دستی پیش می‌برند.

مقام طالبان گفته است که تاثیرات قطع اینترنت بر کسب‌و‌کارها شدید بوده است. واشنگتن پست از کابل گزارش داد که روز سه شنبه خیابان‌های مزدحم پایتخت خلوت بودi و بسیاری از دکان‌ها بسته بودند.

این روزنامه به نقل از یک مقام طالبان نوشت که آنها انتظار دارند جریان اینترنت به طور قسمی دوباره وصل شود، اما سرعت آن بسیار پایین خواهد بود. بنا به برخی از گزارش‌های تایید نشده، طالبان اینترنت کند جی ۲ را در عوض جی ۳ و جی ۴ که نسل‌های پرسرعت اینترنت اند، فعال خواهد کرد.

مردم نارضایتی شدید خود را از قطع اینترنت ابراز کرده‌اند. آنان به افغانستان اینترنشنال گفتند که تماس با اقارب خود را در داخل افغانستان از دست داده‌ اند. همچنان، چند کارگر مهاجر در ایران گفتند که راه فرستادن پول به خانواده‌های شان که به درآمد آنان وابسته اند، بسته شده است. زیرا، نبود اینترنت سیستم بانکداری و بازار ارز افغانستان را تعطیل کرده است.

تحلیلگران می‌گویند که طالبان به هدف تحکیم قدرت خود دست به چنین کاری زدند، اما قطع اینترنت، نارضایتی عمومی از این گروه را افزایش خواهد داد.

تا هنوز دلایل قطع اینترنت با توجه به پیامدهای سنگین اقتصادی و اجتماعی آن برای حکومت طالبان، مشخص نیست. یک دیپلومات خارجی به واشنگتن پست گفت که برخی در کابل باور دارند قطع اینترنت نشانه‌ای از افزایش سوءظن طالبان است، به‌ویژه پس از آن که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، اعلام کرد می‌خواهد دوباره کنترول پایگاه بگرام را به دست گیرد.

اما با این حال، روز سه‌شنبه در کابل هیچ نشانه‌ای از تشدید تدابیر امنیتی دیده نمی‌شد.