عبدالکبیر، وزیر مهاجران طالبان با ریچارد لیندسی، نماینده ویژه بریتانیا برای افغانستان دیدار کرد. وزارت مهاجرین طالبان پنجشنبه در خبرنامهای نوشت که آقای لیندسی از برقراری آتشبس میان طالبان و پاکستان تمجید و ابراز امیدواری کرد که دو طرف برای رسیدن به آتشبس دایمی همکاری کنند.
طالبان در خبرنامه خود افزود که نماینده ویژه بریتانیا کمکهای اداره طالبان به نیازمندان را از دستاوردهای این اداره دانست.
او همچنین گفت که لندن چهار میلیون پوند به زلزلهزدگان شرق افغانستان اختصاص داده که از طریق نهادهای سازمان ملل به آسیبدیدگان اهدا خواهد شد.
طالبان از قول ریچارد لیندسی نوشت که بریتانیا به کمکهای بشردوستانه به مردم افغانستان ادامه خواهد داد.
عبدالکبیر، وزیر مهاجرین طالبان نیز گفته است که اداره طالبان به حمایت از مهاجران ادامه خواهد داد و ساخت چندین شهرک را برای اسکان آنها در نظر گرفته است.
دیدهبان حقوق بشر در گزارشی تازه اعلام کرد که طالبان در چهار سال گذشته آزادی رسانه و بیان را در افغانستان بهگونه کامل از میان برده است.
این سازمان گفت که پس از بازگشت طالبان به قدرت، روزنامهنگاران افغان با موجی از بازداشت، سانسور، شکنجه و خودسانسوری اجباری روبهرو شدهاند.
در این گزارش که روز پنجشنبه نشر شد، آمده است که استخبارات طالبان و وزارت امر به معروف و نهی از منکر تمام محتوای رسانهای را زیر نظارت دارند و کوچکترین انتقاد از مقامهای طالبان میتواند به بازداشت یا شکنجه خبرنگاران بینجامد.
فرشته عباسی، پژوهشگر دیدهبان حقوق بشر در امور افغانستان، گفته است: «مقامهای طالبان روزنامهنگاران افغان را مجبور میکنند گزارشهای بیخطر و از پیشتاییدشده تولید کنند. هرکس از خط قرمز عبور کند، با بازداشت خودسرانه و شکنجه روبهرو میشود.» او گفت که همه خبرنگاران آسیب دیدهاند، اما زنان بیش از همه قربانی شدهاند.
شکنجه و محاکمه
در گزارش دیدهبان حقوق بشر آمده است که دلایل عمده بازداشت خبرنگاران از سوی استخبارات طالبان شامل اتهام جاسوسی، تماس با گروههای مخالف و رسانههای بینالمللی یا در تبعید، و گزارش درباره داعش خراسان یا اختلافات داخلی در رهبری طالبان میشود.
گزارش گفته که وزارت امر به معروف و اداره استخبارات طالبان، دفاتر رسانهای و منازل روزنامهنگاران را بازرسی میکنند و ممکن است تلفنها و کمپیوترها را ضبط کرده و به فهرست تماسهای آنان دسترسی پیدا کنند. روزنامهنگاران گفتهاند که افراد صرفاً بهدلیل صحبت با رسانهها بازداشت شدهاند.
در گزارش آمده که طالبان معمولاً از روشهای فیزیکی برای آزار بازداشتشدگان استفاده میکند؛ برخی خبرنگاران گفتهاند آنقدر مورد ضرب و شتم قرار گرفتهاند که «دندانها یا استخوانهای صورتشان آسیب دیده است.»
طبق گزارش، آزادی روزنامهنگاران بازداشتشده نیز گاه مشروط به امضای تعهدی بوده که دیگر به عنوان خبرنگار کار نکنند. یکی از خبرنگاران گفت: «افرادی که آزاد شدهاند همچنان مشکلات روانی دارند.»
دیدهبان حقوق بشر گفت که انتشار گزارشهای انتقادی از مقامهای طالبان، میتواند اتهام جاسوسی را در پی داشته باشد. در مواردی روزنامهنگاران قربانی ناپدیدسازی اجباری شدهاند و خانوادههایشان برای ماهها نتوانستهاند با آنها دیدار کنند.
خودسانسوری اجباری
دیدهبان حقوق بشر گفته است که بسیاری از خبرنگاران در داخل افغانستان بهدلیل ترس از بازداشت یا اتهام همکاری با رسانههای تبعیدی، ناچار شدهاند تنها رویدادهای رسمی مانند دیدارهای دیپلوماتیک و پروژههای دولتی را پوشش دهند.
یک خبرنگار در کابل گفته است که فقط بهدلیل نادیدهگرفتن دستور طالبان، دوبار بازداشت شده است.
بربنیاد گزارش، وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان بارها رسانهها را بازرسی کرده و خبرنگاران را از فیلمبرداری یا تصویرگیری از مردم منع کرده است، زیرا به باور این وزارت، تصویر انسان در اسلام «حرام» است.
یک خبرنگار در هرات گفته است: «پس از یک مراسم فرهنگی، تنها اجازه داشتیم عکسی از سالن خالی منتشر کنیم. هیچ چهرهای نباید دیده میشد.»
دیدهبان حقوق بشر افزوده است که طالبان خبرنگاران را وادار کردهاند تا از واژههایی مانند «امارت اسلامی» بهجای طالبان استفاده و بیشتر گزارشها را به زبان پشتو منتشر کنند.
برخوردهای متناقض
این نهاد گفته است که محدودیتها در تمام ولایتها یکسان نیست و هر اداره و مقام محلی سیاست خاص خود را دارد.
بر اساس گزارش، در برخی ولایتها مانند قندهار نظارت شدیدتر است، در حالیکه در ولایتهای مرکزی و شمالی میزان فشار متفاوت است.
یک خبرنگار گفته است: «میتوانی به پنجشیر بروی، اما تعقیبت میکنند. اگر از قبل هماهنگی نکنی، اجازه گزارش نداری.»
دیدهبان حقوق بشر همچنین گفته است که حتی تهیه گزارش از مرزهای ایران یا پاکستان نیازمند مجوز و هدایت مستقیم ماموران طالبان است.
همچنین، دیدهبان حقوق بشر نوشت روزنامهنگاران متعلق به اقلیتهای قومی از جمله هزارهها، معمولا با سختگیریهای بیشتری روبهرو میشوند. بنابر این گزارش، یکی از روزنامهنگاران هزاره گفت هنگامی که در بازداشت بود، ماموران استخبارات طالبان او را تحقیر کردند و گفتند: «یک بچه هزاره جرأت کرده علیه ما حرف بزند؟ ما با امریکاییها جنگ را بردیم، تو چه کسی هستی؟ تو برای ما هیچ نیستی! هر وقت بخواهیم میتوانیم تو را از میان برداریم.»
همچنین، در گزارش آمده است که ماموران استخبارات طالبان در مناطق هزارهنشین فعالترند.
در کنار این، دیدهبان حقوق بشر نوشت که طالبان همچنین برنامههایی درباره آموزههای مذهبی شیعه را ممنوع کردهاند. یک خبرنگار که در حال تهیه گزارشی درباره یک عالم مذهبی شیعه بود، گفت وقتی از مقامهای برای نظر خواستن درخواست کرد، پیامهای تهدیدآمیزی دریافت کرد مبنی بر اینکه اگر گزارش را منتشر کند، «زیر شکنجه خواهد مرد».
وضعیت خبرنگاران در تبعید
دیدهبان حقوق بشر هشدار داده است که دهها خبرنگار افغان در کشورهای پاکستان و ترکیه با خطر اخراج اجباری روبهرو هستند.
در پاکستان، بسیاری از آنان بدون اقامت قانونی زندگی میکنند و بهدلیل نداشتن مدارک، از بازداشت و بازگرداندهشدن به افغانستان در هراساند.
در ترکیه نیز بیشتر خبرنگاران تبعیدی اجازه کار یا اقامت ندارند و در وضعیت شکنندهای زندگی میکنند.
این نهاد تاکید کرده است که بازگرداندن خبرنگاران افغان به کشورشان نقض اصل «عدم بازگرداندن به خطر» است، زیرا آنان در صورت بازگشت با خطر شکنجه و مرگ روبهرو خواهند شد.
هشدار به جامعه جهانی
دیدهبان حقوق بشر هشدار داده است که در نبود اقدام فوری جامعه جهانی، افغانستان به کشوری بیصدا تبدیل خواهد شد.
این نهاد از کشورهای منطقه و جهان خواسته است تا وعدههای خود برای حمایت از خبرنگاران افغان را عملی کنند و تمام اخراجها و بازگرداندنها به افغانستان را متوقف سازند.
دیدهبان حقوق بشر از طالبان خواسته است که به بازداشت و شکنجه خبرنگاران، سانسور رسانهها و محدودیت علیه زنان پایان دهند و زمینه فعالیت آزاد رسانهها را فراهم کنند.
دیدهبان حقوق بشر برای تهیه این گزارش ۱۸ مصاحبه از راه دور با روزنامهنگاران افغان در افغانستان و ۱۳ مصاحبه حضوری با روزنامهنگاران افغان ساکن ترکیه و سازمانهای پناهندگان افغان انجام داده است.
ملاله یوسفزی، برنده جایزه صلح نوبل، با انتقاد از تعامل و روابط شماری از کشورهای غربی با طالبان گفت که عادیسازی روابط با طالبان «خیانت به زنان افغانستان، دورویی و اشتباه» است. او تاکید کرد که وضعیت زنان در افغانستان وخیمتر از هر زمان دیگر است.
خانم یوسفزی در مصاحبه با مجله اشپیگل در آلمان گفت که زنان در افغانستان با «ترور و وحشت» طالبان زندگی میکنند. او از حکومت آلمان خواست تا رویکرد خود در قبال طالبان را بازنگری کند.
خانم یوسفزی در پاسخ به پرسشی درباره تامین روابط بین آلمان و طالبان گفت: «از مردم آلمان میخواهم با مردم افغانستان همبستگی نشان دهند، از زنان افغان حمایت کنند و به صدای آنان گوش دهند.»
او هشدار داد که عادیسازی روابط با طالبان اشتباه است و تاکید کرد: «هیچ کشوری نباید روابط خود را با طالبان عادی کند. طالبان باید برای جنایاتی که مرتکب شدهاند پاسخگو شوند.»
برنده جایزه صلح نوبل پرسید: «چگونه کشوری مانند آلمان میتواند چنین کاری انجام دهد؟ چگونه میتوان درباره حقوق زنان در افغانستان مصالحه کرد؟»
او افزود: «عادیسازی روابط با طالبان به معنای عادیسازی سرکوب زنان است. این یک اشتباه است، یک خیانت است و یک دورویی آشکار است.»
طالبان تندروتر و هوشمندتر شده اند
ملاله یوسفزی با اشاره به گزارشهایی که پیش از بازگشت طالبان به قدرت منتشر شده بود، گفت که پیش از تصرف کابل، بسیاری ادعا میکردند که طالبان تغییر کرده اند و معتدلتر شده اند؛ اما واقعیت این است که آنها بدتر و هوشمندتر شده اند.
به گفته او، طالبان در شبکههای اجتماعی چنین وانمود میکنند که گویا صلح را به افغانستان آورده اند، اما «وقتی زنان و دختران سرکوب میشوند، هیچ صلحی وجود ندارد.»
او افزود که طالبان اکنون دولت هستند، بنابراین اقداماتشان دیگر تروریسم نامیده نمیشود، اما آنها همچنان با ایجاد رعب و وحشت حکومت میکنند.
آپارتاید جنسیتی باید جدی گرفته شود
خانم یوسفزی گفت که جامعه جهانی باید رویکرد خود را در قبال طالبان تغییر دهد، زیرا سازوکارهای فعلی حقوق بینالملل برای پاسخگو کردن عاملان نقض حقوق بشر کافی نیست.
او خواستار آن شد که «آپارتاید جنسیتی» در افغانستان به رسمیت شناخته شود و گفت: «آپارتاید جنسیتی باید در حقوق بینالملل بهطور رسمی بهعنوان جنایت شناخته شود.»
او گفت که «جامعه جهانی باید کارزار زنان افغان را جدی بگیرد.»
یوسفزی تاکید کرد که طالبان بهگونهای سیستماتیک زنان افغانستان را سرکوب میکنند؛ زنان فعال را مجازات و زندانی میسازند و آنان را بهطور کامل از زندگی عمومی حذف کردهاند.
او گفت که تمام دستاوردهای دو دهه گذشته زنان در افغانستان از بین رفته است.
وزارت داخله پاکستان به نهادهای امنیتی و ادارههای ایالتی دستور داده است از بازداشت و اخراج افغانهای دارای پیشینههای حساس و آسیبپذیر، خودداری کنند. این دستور شامل محافظت از فعالان حقوق بشر، کارمندان پیشین دولت، چهرههای سیاسی، هنرمندان و اقلیتهای مذهبی میشود.
منابع خبری پاکستان روز چهارشنبه، ۳۰ میزان، اعلام کردند که شهروندان افغان در روند انتقال به ایالات متحده نیز شامل این دستور میشوند.
وزارت داخله پاکستان به تمام نهادهای مربوط دستور داده است تا از پشتیبانی قانونی و تامین امنیت این افراد اطمینان دهند و هیچ ادارهای نباید برای بازداشت آنان اقدام کند.
برای نظارت بر این روند وزارت داخله پاکستان یک شماره ویژه نیز اعلام کرده است تا هر شهروند افغان در معرض خطر که بازداشت میشود، بتواند با آن تماس بگیرد.
این دستور به همه ایالتهای پاکستان فرستاده شده و در آن تاکید شده است که باید به معاون کمیسار شهرها ابلاغ شود تا سیاستی روشن برای حفاظت از افغانهای آسیبپذیر اجرا شود.
این تصمیم در حالی اتخاذ شده است که روند بازداشت و اخراج مهاجران افغان در پاکستان همچنان به شدت ادامه دارد.
پس از درگیری میان طالبان و نیروهای نظامی پاکستان، مقامات ارشد پاکستان روز جمعه ۲۵ میزان، در نشست فوقالعاده به ریاست شهباز شریف، نخستوزیر تصمیم گرفتند که همه مهاجران افغان بدون مدرک اقامت را از این کشور اخراج کنند.
نخستوزیر پاکستان به همه ایالتها دستور داد همه مهاجران فاقد مدرک را به طور «سریع و منظم» اخراج کنند.
سازمانهای حقوق بشری بارها از اسلامآباد خواستهاند تا از افغانهایی که جان و آزادیشان در افغانستان بهشدت در خطر است، محافظت کرده و از اخراج آنان خودداری کند.
یک هفته از قطع خطوط انتقال برق وارداتی از اوزبیکستان میگذرد و میزان واردات برق به کمتر از نصف کاهش یافته است. برشنا گفته است که کار ترمیم جریان دارد، اما هنوز موفق به وصل کامل برق نشده است.
شرکت برشنا روز پنجشنبه ۲۴ میزان در خبرنامهای گفت که خطوط انتقال ۲۲۰ کیلوولت برق وارداتی اوزبیکستان در بخش مرزی میان دو کشور دچار پارگی شده و سیمهای برق در رود آمو افتاده اند.
این شرکت گفت که قطع خطوط، برق ۱۳ ولایت را متاثر کرده و میزان برق در ولایتهای سمنگان، بغلان، پروان، کاپیسا، پنجشیر و کابل کاهش چشمگیری یافته است.
همچنان، برق در ولایتهای ننگرهار، لغمان، میدان وردک، غزنی، لوگر، پکتیا و خوست نیز کمتر از نصف ظرفیت معمول توزیع میشود.
در این مدت باشندگان بسیاری از ولایتها به افغانستان اینترنشنال از کمبود برق شکایت کردهاند.
یک باشنده کابل روز چهارشنبه با فرستادن ویدیویی به افغانستان اینترنشنال گفت در منطقه تایمنی از چند روز به این سو برق قطع است و تاکنون به این مشکل رسیدگی نشده است. یک باشنده مکروریان اول شهر کابل نیز گفت که از طرف روز برق ندارند.
شرکت برشنا دو روز پیش با انتشار یک ویدیو اعلام کرد که کار ترمیم خطوط قطعشده انتقال برق بهسرعت ادامه دارد و ساعاتی دیگر برق دوباره وصل میشود، اما با گذشت دو روز از این اعلام، هنوز خبری از وصل مجدد برق نیست.
به دلیل سطح پایین تولید برق داخلی، افغانستان به منابع انرژی کشورهای همسایه وابسته است.
اکثر برق افغانستان وارداتی است و بیش از ۷۵ درصد برق مورد نیاز از کشورهای همسایه به ویژه اوزبیکستان و تاجیکستان وارد میشود.
گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل میگوید که طالبان از اعدام افراد در محضر عام بهعنوان ابزاری برای ایجاد ترس و کنترول مردم استفاده میکند. ریچارد بنت، اعدام یک مرد در ولایت بادغیس را ظالمانه خواند و محکوم کرد.
او روز چهارشنبه ۳۰ میزان با نشر بیانیهای گفت که وقوع اعدام در هرجا نگرانکننده است، اما وقتی در افغانستان و زیر نظام قضایی طالبان اجرا میشود که مستقل نیست و روند قانونی وجود ندارد، هشداردهنده است. او گفت این اقدامات باید بهطور قاطع محکوم شوند.
بنت گفت: «اعدام مجازاتی ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز است. این مجازات غیرقابل بازگشت است، اغلب بهطور ناعادلانه اعمال میشود و بهعنوان عامل بازدارنده جرم کارایی ندارد.»
این کارشناس سازمان ملل همچنین نسبت به اجرای اعدامها در ملاءعام هشدار داد و گفت که این کار نه تنها فرد محکوم را «انسانیتزدایی» میکند، بلکه جامعه را که مجبور به مشاهده آن است، نیز تحقیر میکند.
او از مقامات طالبان خواست فوراً همه اعدامها را متوقف کنند.
طالبان روز پنجشنبه، ۲۴ میزان ۱۴۰۴ یک مرد متهم به قتل را در ورزشگاه مرکزی شهر قلعهنو، مرکز ولایت بادغیس، در ملاء عام اعدام کرد.
طالبان پس از بازپسگیری قدرت در افغانستان در چهار سال گذشته، اعدام و مجازاتهای بدنی را از سر گرفته است.
شمار اعدامهای علنی طالبان در چهار سال گذشته به ۱۰ نفر رسیده است.
دادگاه عالی طالبان درباره روند محاکمه، دسترسی متهمان به وکیل و سایر الزامات قانونی توضیحی نمیدهد.