وکیل پرونده یما سیاوش در دیوان کیفری بینالمللی در پنجمین سالگرد ترور این خبرنگار گفت خانواده او همچنان در جستوجوی حقیقت و عدالت است. او تاکید کرد که کشورها و نهادهای بینالمللی باید به انجام تحقیقات کامل و شفاف درباره حملات علیه خبرنگاران و پاسخگویی عاملان آن متعهد باشند.
پنج سال پیش ماینی که در موتر حامل یما سیاوش و همکارانش جاسازی شده بود، منفجر شد و جان سه تن را گرفت. این رویداد در دورهای رخ داد که زنجیرهای از حملات هدفمند خبرنگاران و فعالان مدنی افغانستان را یکی پس از دیگری قربانی میکرد.
وکیل پرونده سیاوش در دادگاه کیفری بینالمللی گفت: «از زمان قتل یما تاکنون خانواده او در پی عدالت بوده و بر ضرورت انجام تحقیق و پیگرد قضایی کامل و شفاف تاکید کرده است. آنان در شرایطی که هیچ راهحل حقوقی موثری در افغانستان وجود نداشت به دنبال مسیرهای بینالمللی رفتهاند.»
او با اشاره به نقش کلیدی روزنامهنگاران در پیشبرد حقوق بشر تاکید کرد که باید اقدامات موثری برای پاسخگو ساختن عاملان حملات علیه خبرنگاران انجام شود.
یما سیاوش از خبرنگاران سرشناس افغانستان بود که هنگام کار در بانک مرکزی افغانستان در کابل کشته شد. بر اساس گزارش سازمان ملل بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۱ دستکم ۳۳ خبرنگار و کارمند رسانهای در افغانستان کشته شدند.
سازمان ملل روز پنجشنبه، ۱۵ عقرب در بیانیهای به نقل از آقای گراندی نوشت که پاکستان و ایران برای دههها از مهاجران افغان میزبانی کردند اما موج اخراجهای اخیر بسیاری از پناهندگان افغان را از حمایتهایی که نیاز دارند محروم کرده است.
این مقام سازمان ملل تاکید کرده است که بازگشتهای اجباری پناهجویان افغان به بیثباتی بیشتر در منطقه دامن میزند.
پس از تسلط طالبان میلیونها افغان کشور را به دلیل ترس از انتقام یا بیکاری ترک کرده و بحران اقتصادی و بشری در افغانستان عمیقتر شده است.
محدودیتهای طالبان به ویژه علیه زنان که فعالان حقوق بشر آن را آپارتاید جنسیتی میخوانند، به این بحران دامن زده است. از سوی هم، سازمان ملل اخیرا گزارش داد که برخی از بازگشت کنندگان توسط طالبان شکنجه و بازداشت شدهاند.
فیلیپو گراندی همچنین ابراز امیدواری کرده است که ماه آینده نشستی در چارچوب گفتوگوها میان ایران، پاکستان و طالبان برگزار شود تا راهحلی پایدار برای وضعیت مهاجران افغان بررسی شود.
او افزوده است که سازمان ملل و شرکای بینالمللی آن آماده هستند از این گفتوگوها حمایت کنند.
ایران و پاکستان امسال صدها هزار مهاجر افغان را اخراج کردهاند.
سازمانهای حامی مهاجران، اخراجهای دستهجمعی را خلاف قوانین بینالمللی میدانند. مقامهای پاکستانی میگویند که تاکنون بیش از ۸۲۸ هزار نفر به افغانستان بازگشتهاند.
وزارت داخله جمهوری اسلامی نیز اوایل عقرب اعلام کرد که در شش ماه نخست سال جاری خورشیدی یک میلیون و ۴۵۰ هزار افغان از ایران اخراج شدهاند.
بربنیاد گزارشها، با بسته ماندن گذرگاهها تاکنون هزاران موتر حامل کالاهای تجاری در دو سوی مرز صف کشیدهاند و فعالیتهای تجاری در دو کشور به شدت مختل شده است.
گزارشها حاکی است که موترهای حامل میوههای تازه، سبزیجات و دیگر محمولههای ترانزیتی در دو سوی مرز متوقف مانده و بسیاری از مواد خوراکی فاسد شدهاند.
در شرایط عادی افغانستان عمدتا میوه خشک، سبزیجات، میوه تازه و زغال سنگ به پاکستان صادر میکند. همزمان از پاکستان سمنت، پارچه، میوه، تربار و شمار دیگر کالاهای تجاری وارد میشود.
منابع رسمی در پاکستان گفتهاند که در شرایط عادی تنها گذرگاه تورخم روزانه بیش از ۳ میلیون دالر تجارت را تسهیل میکند. پاکستان روزانه از طریق این گذرگاه به ارزش دو میلیون دالر به افغانستان کالا صادر میکند و از سمت افغانستان به ارزش نزدیک به ۹۰۰ هزار دالر واردات دارد.
مقامات گمرک و ترازیت پاکستان میگویند این کشور در صورت باز بودن گذرگاهها به روی ترانزیت، تنها از گذرگاه تورخم روزانه نزدیک به ۲۰۰ هزار دالر عواید گمرکی دریافت میکند.
اداره تجارت و ترانزیت پاکستان در اول عقرب پس از ۱۱ روز تعطیلی گذرگاهها اعلام کرد که در پی توافق آتشبس با طالبان در دوحه، تجارت ترانزیت با افغانستان را بهطور مرحلهای از سر گرفته است. این اداره نوشت که حدود ۳۰۰ موتر باربری که در مناطق مختلف متوقف شده بودند، اجازه ترخیص یافتهاند.
این اداره تاکید کرد که کامیونهای حامل کالاهای تجاری متوقف شده از طریق گذرگاه چمن ترخیص و فعالیتهای منظم تجارتی و ترانزیتی در مراحل بعدی از سر گرفته خواهد شد. اما با بینتیجه ماندن دور دوم مذاکرات میان طالبان و پاکستان در استانبول، گذرگاهها همچنان به روی ترانزیت بسته مانده است.
وزارت خارجه پاکستان در دوم عقرب اعلام کرد که در پی تنشهای اخیر مرزی، گذرگاههای میان دو کشور همچنان بسته خواهند ماند. سخنگوی وزارت خارجه این کشور گفت: «زندگی و امنیت شهروندان پاکستانی از تجارت و ترانزیت کالا باارزشتر است.»
به گفته مقامهای اتاق تجارت و صنایع افغانستان، در پی افزایش تنش میان طالبان و پاکستان، حجم تجارت و ترانزیت این کشور از مسیر بنادر چابهار و بندرعباس تا ۹۰ درصد افزایش یافته، در حالی که تجارت از مسیرهای پاکستان بهویژه بندر کراچی و گذرگاه واگه حدود ۴۰ درصد کاهش را نشان میدهد.
کارشناسان امور اقتصادی در نزدهمین روز بستهماندن گذرگاههای اصلی میان دو کشور، زیان مستقیم اقتصادی ناشی از این وضعیت را بیش از ۱۲۲.۵ میلیون دالر تخمین زدند. آنها هشدار دادند که با گذشت هر روز از بستهماندن گذرگاهها، مردم افغانستان هزینههای بیشتر اقتصادی را متحمل خواهند شد.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان هفته گذشته گفت که بسته ماندن گذرگاهها به روی ترانزیت به زیان هردو کشور است. او خاطرنشان کرد که اسلامآباد موضوع تجارتی و اقتصادی را باید از مسائل سیاسی تفکیک کند.
شماری از تاجران و رانندگان موترهای باربری در هفتم عقرب در بازار لندیکوتل در اعتراض به بسته ماندن گذرگاه تورخم تظاهرات کردند. معترضان با حمل پلاکاردها، خواستار بازگشایی گذرگاه تورخم و از سرگیری روابط تجاری میان پاکستان و افغانستان شدند.
بربنیاد گزارشها، با بسته ماندن گذرگاهها میان دو کشور، قیمت شماری از کالاهای وارداتی در دو کشور بهطور کمپیشنهای افزایش یافته است. مردم عادی، بازرگانان، رانندگان موترهای باربری و سایر فعالان اقتصادی خواستار بازگشایی گذرگاهها به روی تجارت و ترانزیت شدهاند.
دولت پاکستان در دهم عقرب گذرگاه تورخم را صرفا برای خروج مهاجران افغان بازگشایی کرد.
کارشناسان میگویند که احتمالا پاکستان در صورت به نتیجه رسیدن مذاکرات با طالبان که در حال حاضر دور سوم آن در استانبول جریان دارد، گذرگاهها را به روی تجارت بازگشایی کند.
