دفتر بازرس ویژه امریکا برای افغانستان، آخرین گزارش خود از ماموریت این سازمان در افغانستان را منتشر کرد. این دفتر در گزارش تازه خود گفت که امریکا پس از بازگشت طالبان نیز به ارسال کمکها ادامه داده و تنها در سه ماه اول سال جاری میلادی، ۱۲۰ میلیون دالر به افغانستان فرستاده است.
در این گزارش که روز چهارشنبه نشر شد، آمده که در مجموع ایالات متحده پس از قدرتگیری طالبان، بیش از ۳.۸۳ میلیارد دالر کمک بشردوستانه و توسعهای به افغانستان ارائه کرده است.
هدر رفتن میلیاردها دالر در افغانستان
سیگار گفت امریکا از سال ۲۰۰۲ تا میانه ۲۰۲۱، حدود ۱۴۴.۷ میلیارد دالر را برای بازسازی افغانستان اختصاص داد که از این میان، ۲۶ تا ۲۹ میلیارد دالر آن مورد اتلاف، تقلب و سوءاستفاده قرار گرفته است.
سیگار گفته است که در مجموع، هزار و ۳۲۷ مورد اتلاف، تقلب و سوءاستفاده از کمکهای امریکا را شناسایی کرده که ۹۳ درصد آن را اتلاف تشکیل میدهد.
این دفتر گفت که از سال ۲۰۰۹ تا آگست ۲۰۲۵ حدود ۹۰۰ گزارشِ حسابرسیِ عملکردی و مالی، ارزیابی، بازرسی، نامههای هشدار و انواع گزارشهای دیگر منتشر کرده است. به گفته این دفتر، سیگار در جریان فعالیت خود از حدود هزار و ۹۱۱ مورد «ضعف کنترولی» گزارش داده است.
علاوه بر این، مأموران ویژه سیگار به محکومیت ۱۷۱ مجرم در ایالات متحده و افغانستان کمک کردند که منجر به ۱.۷ میلیارد دالر جریمه کیفری، مصادره دارایی، تسویه مدنی، بازیابیها و صرفهجوییها برای حکومت ایالات متحده شد.
سخنگوی وزارت امر به معروف طالبان اعلام کرد که یک دانشجوی پزشکی در قندهار پس از اظهار نظر «غیرشرعی» درباره «قصاص» بازداشت شده است. احمدالله اخترخیل، در یادداشتی در شبکه فیسبوک، اعدام یک مرد در خوست بهدست «کودک ۱۳ ساله» را زیر سوال برده بود.
سیف خیبر، سخنگوی وزارت امر به معروف طالبان روز چهارشنبه در شبکه اکس نوشت که طالبان این دانشجو را فراخوانده و «مطابق قانون با او برخورد خواهد شد.»
این دانشجو در یادداشت خود با بیان اینکه «یک کودک بهخاطر شادی هزاران نفر، برای کشتن یک مرد با گلوله تشویق شد»، نوشته بود: «برای نسل آینده چگونه نشان دهیم که راه پیشرفت وطن سلاح نه، بلکه قلم است؟»
طالبان گفته است که این دانشجو باشنده اصلی ولایت غزنی است و اکنون در یکی از دانشگاههای خصوصی در قندهار در رشته طب تحصیل میکند.
طالبان همچینن فایل صوتیای را که ظاهرا اعتراف اجباری این دانشجو است، منتشر کرده است.
اعدام یک مرد جلوی چشم هشتاد هزار نفر
طالبان روز سهشنبه این هفته یک مرد را به اتهام «قتل عمد» در ورزشگاهی در خوست اعدام کرد. حدود هشتاد هزار نفر بنابر درخواست طالبان برای تماشای اجرای حکم اعدام متهم رفته بودند.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه ملل متحد برای افغانستان، گفته بود که براساس گزارشها اعدام بهدست یک کودک ۱۳ ساله انجام شده است.
سازمان ملل بارها از طالبان خواسته است که صدور حکم اعدام علیه شهروندان افغانستان را متوقف کند، اما طالبان با تاکید بر «اجرای شریعت اسلامی»، به این درخواستها اعتنا نکرده است.
نهادهای حقوق بشری میگویند که دستگاه قضایی طالبان معیاری نیست و متهمان از روندهای دادرسی معیاری مثل وکیل مدافع محروماند. طالبان همچنین روزانه متهمان را در ولایتهای مختلف افغانستان شلاق میزند.
طالبان هنگام اجرای حکم اعدام و شلاق شهروندان را برای دیدن این رویدادها فرا میخوانند که منتقدان این اقدام را به مثابه «شکنجه روانی مردم» و ایجاد رعب و وحشت توصیف میکنند.
طالبان ورود تلفنهای هوشمند را به محل اجرای حکم اعدام منع کرده بود.
وزارت امنیت داخلی امریکا روز چهارشنبه اعلام کرد که جانشاه صافی، پناهجوی افغان، به اتهام ارتباط با داعش خراسان در ویرجینیا، بازداشت شد. او پس از سال ۲۰۲۱ به ایالات متحده منتقل شده است و این سومین بازداشت افغانها به اتهام تروریسم در کمتر از یک هفته است.
بر اساس بیانیه وزارت، جانشاه صافی، پناهجوی افغان، در چارچوب برنامه «عملیات خوشآمدگویی به متحدان» در دوره بایدن به امریکا انتقال یافت.
کریستی نوم، وزیر امنیت داخلی امریکا، اعلام کرد که صافی متهم است به گروه داعش خراسان کمک کرده و همچنین برای پدرش که فرمانده یک گروه شبهنظامی در افغانستان است، سلاح تهیه میکرد.
طبق بیانیه، صافی در سپتامبر ۲۰۲۱ وارد امریکا شد و برای دریافت وضعیت حفاظت موقت درخواست داده بود، اما پس از لغو این برنامه برای افغانها، درخواست او اجرا نشده است.
خانم نوم گفت: «امروز افسران اداره مهاجرت جانشاه صافی را بازداشت کردند؛ فردی که از داعش خراسان حمایت مادی کرده بود. این تروریست در چند مایلی پایتخت کشور بازداشت شد، جایی که چند روز پیش دو عضو گارد ملی توسط یک پناهجوی افغان دیگر هدف تیراندازی قرار گرفتند.»
با دستگیری سومین مظنون تروریستی، مقامهای حکومت ترامپ حملات خود به برنامه انتقال افغانها به امریکا پس از سقوط کابل را تشدید کردند.
پیش از این، ماموران اداره مبارزه با تروریسم پولیس فدرال امریکا روز ۲۵ نوامبر(۴ قوس) محمد داوود الکوزی را به اتهام تهدید ساخت بمب بازداشت کردند.
یک روز بعد، رحمان الله لکنوال به سربازان گارد ملی در واشنگتن حمله کرد که در اثر آن یک سرباز زن کشته و یک سرباز دیگر به شدت زخمی شد.
با این که وزیر خارجه طالبان رابطه میان حمله به گارد ملی امریکا و افغانستان را رد کرد، اما ماموران پرونده لکنوال نظر دیگری دارند.
وبسایت دیلی بیست به نقل از منابع آشنا با تحقیقات در پرونده تیراندازی در واشنگتن نوشت که ماموران در حال بررسی اطلاعات به دست آمدهاند که لکنوال احتمالاً زیر فشار و تهدید خانوادهاش از سوی طالبان یا افرادی در میان طالبان وادار به انجام این حمله شده است.
به نوشته این وبسایت خبری، برای ماموران معما این است که چطور رحمانالله لکنوال به رغم بررسی گسترده سوابقش از سوی دستگاههای امنیتی و همکاری نزدیک با نیروهای امریکا دست به تیراندازی به سربازان گارد ملی زد.
ماموران تحقیق این سوال را مطرح کردهاند که چگونه مردی بدون سابقه جرمی و گرایش افراطی، صدها کیلومتر رانندگی کرده تا با یک تفنگچه به سربازان مسلح امریکایی حمله کند. به گفته آنها، لکنوال انگیزه قوی داشته که این حمله را که چیزی جز خودکشی نبود، انجام داد.
به نوشته دیلی بیست، یکی از فرضیههای جدی این است که لکنوال با پیشنهادی مواجه شده بود که نمیتوانست رد کند: ماموریت تیراندازی را انجام میداد یا خانوادهاش در افغانستان شکنجه و کشته میشدند.
آنها نقش نیروهای طالبان در واداشتن لکنوال به حمله به سربازان گارد ملی را نادیده نمیگیرند. اگر این فرضیه قوت بگیرد، بدبینی حکومت ترامپ به طالبان عمیقتر خواهد شد.
دونالد ترامپ و شماری از مقامهای نزدیک به او، از جمله رئیس افبیآی، سخنگوی کاخ سفید و وزیر دفاع، لکنوال ۲۹ ساله، متاهل و پدر پنج فرزند را «هیولا» و «تروریست» خوانده و گفتهاند که او ممکن است با مجازات اعدام روبهرو شود.
اداره طالبان حمله لکنوال به نیروهای امریکایی را محکوم نکرده و با مردم امریکا ابراز همدردی نکرده است. امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان روز چهارشنبه در کابل گفت که تیراندازی لکنوال به اعضای گارد ملی امریکا در واشنگتن یک عمل فردی بوده و هیچ ربطی به دیگر افغانها ندارد. او افزود که عامل این رویداد از سوی امریکاییها آموزش دیده بود.
لکنوال سرباز قطعات صفری افغانستان بود و با نیروهای سیآیای در عملیاتهای به دام انداختن و کشتن طالبان، داعش و القاعده کمک میکرد.
کریستی نوم، وزیر امنیت داخلی امریکا گفت که لکنوال پس از مهاجرت به امریکا رادیکال شد. مقامهای امریکایی تا هنوز درباره انگیزه لکنوال اطلاعاتی منتشر نکردهاند.
طالبان پس از بازگشت به قدرت شماری از نیروهای امنیتی پیشین را در مناطق پشتون نشین کشتهاند. در پنج سال گذشته، واحدی از طالبان به نام «یرموک ۶۰» برای پیدا کردن و حتی کشتن شماری از نیروهای خاص افغان گماشته شده است.
یک منبع اطلاعاتی که به تخلیه افغانها به امریکا کمک کرد، به دیلی بیست گفت: «مردم در امریکا تصوری از فشار و اضطراب این افراد ندارند. اکثر آنها در افغانستان خانواده دارند و طالبان آشکارا گفتهاند اگر فرد مورد نظر خود را نیابند، سراغ خانوادهاش میروند.»
طالبان بارها گزارشهای سازمانها و رسانههای بینالمللی در مورد هدف قرار دادن نیروهای امنیتی پیشین را رد کرده است.
خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، گفت با این که نگران امنیت مهاجران اخراجی به افغانستان است، اما اگر آلمان پناهجویان افغان منتظر در پاکستان را انتقال ندهد، به افغانستان اخراج خواهند شد. او از برلین خواست که با طالبان در تماس شود تا امنیت مهاجران اخراجی را در بدل پول تضمین کند.
خواجه آصف در گفتوگو با روزنامه آلمانی ولت که روز چهارشنبه نشر شد، گفت که بسیاری از کشورهای غربی، از جمله امریکا و فرانسه، در انتقال افغانهایی که به آنان وعده پذیرش دادهاند بسیار کند عمل میکنند. او اما بریتانیا را استثنا دانست و گفت این کشور «تقریباً همه افغانهایی را که باید میپذیرفت، منتقل کرده است.»
وزیر دفاع پاکستان تاکید کرد: «تعداد افغانهاییکه آلمان باید بپذیرد، بسیار کم است. اگر آلمان آنها را نپذیرد، ما آنها را اخراج خواهیم کرد.»
او با اشاره به خطرهایی که بسیاری از این افغانها در صورت بازگشت با آن روبهرو میشوند، افزود: «نمیتوان آنها را برگرداند تا روز بعد اعدام شوند. اما اگر آلمان میخواهد چنین چیزی رخ ندهد، باید با طالبان گفتوگو کند. پول شاید بتواند امنیت این افراد را تضمین کند.»
به گفته او، انگیزههای مالی میتواند طالبان را به دادن تضمینهایی درباره امنیت افراد اخراج شده وادار کند؛ هرچند آصف اذعان کرد که طالبان «غیرقابل پیشبینی» هستند و پاکستان خود این تجربه را داشته است.
حدود ۱۹۰۰ پناهجوی افغان که در پاکستان منتظر انتقال به آلمان هستند، پس از تشکیل دولت جدید در برلین با توقفها و تاخیرهای طولانی روبهرو شدهاند. دولت آلمان میگوید روند پذیرش آنها نیازمند «بررسیهای امنیتی بسیار جدی» است.
دولت برلین حتی به برخی از این افراد پیشنهاد کرده در برابر دریافت پول از درخواست انتقال به آلمان انصراف دهند. گزارشها حاکی است که ۶۵ نفر این پیشنهاد را پذیرفتهاند، اما اکثریت آن را رد کردهاند.
افغانستان، پناهگاه گروههای تروریستی
وزیر دفاع پاکستان در بخش دیگری از این گفتوگو هشدار داد که افغانستان امروز به پناهگاه گروههایی چون داعش شاخه خراسان، القاعده و طالبان پاکستانی تبدیل شده است. او دلیل تقویت داعش در شمالغرب افغانستان را «ضعف حاکمیت مرکزی طالبان» خواند و هشدار داد که این وضعیت بار دیگر میتواند «تهدیدی برای غرب» باشد.
آصف بر استفاده همزمان از مذاکره و فشار نظامی بر طالبان تاکید کرد و گفت: «باید با طالبان مذاکره کرد، اما فشار نظامی نیز لازم است. جنگیدن و مذاکره متضاد یکدیگر نیستند.»
او همچنین از آلمان خواست که از نفوذ خود بر کشورهایی چون قطر، ترکیه و هند برای وادار کردن طالبان به جلوگیری حملات فرامرزی شبه نظامیان استفاده کند. به گفته او، این کشورها کانالهای ارتباطی موثری با طالبان دارند و آلمان میتواند از این ظرفیت بهره ببرد.
وزیر دفاع پاکستان در پایان با اشاره به تعهدات طالبان در توافق دوحه گفت: «طالبان بارها نشان دادهاند که نمیتوان به آنها اعتماد کرد.»
امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، با انتقاد از پاکستان گفت که این کشور در پی تطبیق «پروژههای مرموز» در افغانستان است. او پاکستان را متهم کرد که با فشار اقتصادی، با بستن راههای تجاری، میخواهد اداره طالبان سقوط کند و اعتراضات سراسری در افغانستان شکل بگیرد.
وزیرخارجه طالبان چهارشنبه در نشست با فعالان رسانهای حامی طالبان در کابل، پاکستان را متهم کرد که به خاطر تطبیق «پروژههای مرموز» در افغانستان بهانهگیری میکند، اما افزود که «ما هم حق داریم از خود دفاع کنیم.»
او گفت پاکستان با همه جریانها و شخصیتهای سیاسی داخلی و «به جز یک کشور، با تمام کشورهای همسایه مشکل دارد.»
جابجایی «برادران قبایلی»
متقی میگوید برای رفع نگرانی و تشویش پاکستان، اداره طالبان در چهار سال گذشته مهاجرین وزیرستانی را از مرزهای دو کشور دور کرده و برای تامین امنیت، صدها پاسگاه و نیروی تازه در امتداد مرز مستقر کرده است. او افزود درخواستهای پاکستان «عملی و قابل قبول نیست.» او پیشتر گفته بود که پاکستان خواستار انتقال اعضای تیتیپی به داخل افغانستان است.
پیشتر، سخنگوی طالبان نیز گفته بود که مهاجرین وزیرستانی از مرز با پاکستان به دیگر مناطق منتقل شدهاند. طالبان موجودیت تیتیپی در افغانستان را انکار میکند، اما میگوید مهاجرین وزیرستانی در افغانستان حضور دارند و آنان پیش از روی کار آمدن اداره طالبان وارد افغانستان شده بودند.
متقی با اشاره به سخنان ارتش پاکستان درباره دشواربودن کنترول مرزها و نیاز به ظرفیت و منابع گسترده گفت که «خودشان چنین میگویند، اما از ما میخواهند هرچیز را آماده تقدیم کنیم.» او افزود: «وقتی ادعا دارید تکنولوژی دارید، نیروی مجهز دارید، خودتان امنیت مرز را بگیرید؛ همان چیزی که از ما میخواهید که انجام دهیم.»
احمدشریف چودری، سخنگوی ارتش پاکستان، هفته گذشته در یک نشست خبری گفته بود که کنترول مرز پیچیده و دشوارگذر با افغانستان نهایت سخت و پرهزینه است.
متقی تاکید کرد که طالبان طی چهار سال «امنیت سراسری را تامین کرده، داعش و دیگر گروهها را از بین بردهاند.» به گفته او، «پاکستان هم همین کارها را بکند.»
او همچنین مشکل تیتیپی را «مربوط به دو دهه گذشته» و مشکل این کشور با بلوچها را «از آغاز پیدایش پاکستان» دانست و افزود که این بحرانها «ریشه در سیاستهای نادرست خود پاکستان دارد.»
وزیر خارجه اداره طالبان گفت: «وقتی مردم در پشتتان باشد، هیچکسی نمیتواند مشکل امنیتی ایجاد کند.» متقی اضافه کرد که در برابر پاکستان «سرخ رو و کامیاب» بودهاند.
فکر خام
امیرخان متقی به بستهبودن گذرگاههای مرزی میان افغانستان و پاکستان اشاره کرد و گفت: «یک فکر خام وجود داشت که اگر راهها بسته شود، نظام سقوط میکند و صدای مردم بلند میشوند»، اما چنین نشد و «هیچ مشکلی پیش نیامد.» او تاکید کرد که بستن راهها هیچ مشکلی ایجاد نکرده و مواد خوراکی و اولیه از کشورهای دیگر تامین شده است.
او گفت در نشست وزیران خارجه سازمان همکاری اقتصادی (اکو)، درباره پیامدهای حملات هوایی پاکستان و بستهشدن مرزها صحبت کرده، اما اسحقدار، وزیر خارجه پاکستان، خشمگین شده و گفته است که این نشست اقتصادی را سیاسی نکنید. متقی در پاسخ گفته: «بستن راهها و توقف اموال تجار، مساله تجاری و اقتصادی نیست؟» او افزود که طرف پاکستانی «حوصله شنیدن صحبتها را هم ندارد.»
دوگانگی سیاسی
متقی تاکید کرد که «مرجع تصمیم و فرماندهی در پاکستان یکی نیست» و همین موضوع گفتوگوها را به بنبست کشانده است. او گفت که اسحقدار، وزیر خارجه پاکستان، ناچار است هم از نخستوزیر و هم از فرمانده ارتش اجازه بگیرد.
به گفته وی، در منازعه با پاکستان، تمام مردم افغانستان به گونه یکپارچه از طالبان حمایت کردهاند و «حتی یک سیاستمدار، عالم یا تجار با موقف آنان مخالفت نکرده است.»
پس از حملات هوایی پاکستان به کابل و برخی ولایتها، شماری از فعالان سیاسی و مقامات پیشین گفتند که «جنگ طالبان با پاکستان، جنگ مردم افغانستان نیست.»
مقامات پاکستانی نیز پس از افزایش تنشها با طالبان، بارها بر «عدم مشروعیت اداره طالبان» و «نادیده گرفتن حقوق اقوام و اقلیتهای قومی و مذهبی» توسط آنان تأکید کردهاند.
روابط با هند حق ماست
متقی با اشاره به اتهامات پاکستان درباره دخالت هند در افغانستان گفت روابط افغانستان با هند «سیاسی و اقتصادی» است. او گفت پاکستان به سفرش به دهلی و دیوبند اعتراض کرده، اما افزود: «افغانستان یک کشور مستقل است و روابط مستقل حق ماست.»
او گفت پاکستان خود در دهلی سفارت دارد و داد و ستد میکند، اما «وقتی ما این کار را میکنیم شکایت میکنند.» به گفته متقی، سیاست طالبان در قبال هند «بر ضد هیچکس نیست.»
روابط طالبان با دهلینو در سالهای اخیر بهطور چشمگیری افزایش یافته است. از زمانی که تنش میان طالبان و پاکستان شدت گرفته، وزیران خارجه و تجارت طالبان به دهلی سفر کردهاند. طالبان تصمیم دارد داروی مورد نیاز افغانستان را بهجای پاکستان از هند تامین کند. آنان همچنین درباره تقویت بندر چابهار برای گسترش روابط ترانزیتی و تجاری با هند به توافق رسیدهاند.