افغان ایواک، سازمان حمایت از همکاران افغان نیروهای امریکایی میگوید همراه با نهاد «لوکل استف اینترنشنال»، یک ائتلاف جهانی را برای پیگیری تعهدهای دولتها در قبال همکاران زمان جنگ در افغانستان، راهاندازی کرده است.
این دو نهاد میخواهند با همکاری سازمانهای مدنی از افغانهایی حمایت کنند که با نیروهای بینالمللی کار میکردند اما اکنون در افغانستان و کشورهای همسایه فراموش شدهاند.
افغانایواک روز دوشنبه در بیانیهای گفت که خروج امریکا و دیگر اعضای ناتو از افغانستان به معنای بستهشدن پرونده همکاران افغان این کشورها نیست، بلکه «ماموریت آنها زمانی پایان مییابد که همه تعهدهای دادهشده به همکاران محلی بهطور کامل اجرا شوند.»
این سازمان تاکید کرده است که بسیاری از دولتها، بدون انجام کامل وعدههای خود، پرونده همکاران سابق خود را بسته کردهاند.
بر اساس اعلام افغانایواک، این ائتلاف جهانی با همکاری نهادهای جامعه مدنی در کشورهای عضو ناتو ایجاد شده تا دولتها را وادار به اجرای تعهدهایشان کنند و در عین حال، به وضع معیارهای الزامآوری کمک کنند تا در ماموریتهای آینده، همکاران محلی بار دیگر به حال خود رها نشوند.
در بیانیه افغان ایواک آمده است که دهها هزار همکار افغان حکومت امریکا با وجود خدماتشان و وعدههای رسمی به آنها، همچنان در وضعیت نامشخص حقوقی قرار دارند، از خانوادههای خود جدا ماندهاند یا با خطر اخراج به افغانستان روبهرو هستند.
این ائتلاف جهانی تازهتاسیس، بر تکمیل روند اسکان همکاران سابق افغان، حفظ مسیرهای قانونی مهاجرت، تامین وضعیت حقوقی پایدار و اسپانسر اعضای خانواده همکاران افغان در کشورهای غربی تمرکز دارد.
در پی سقوط کابل به دست طالبان در اسد ۱۴۰۰، چندین کشور از جمله ایالات متحده امریکا شماری از افغانهای دارای پرونده همکاری و اسکان را از افغانستان انتقال دادند.
پس از حمله و تیراندازی یک شهروند افغانستان به دو عضو گارد ملی امریکا، ترامپ این رویداد را به موضوع بررسی پروندههای مهاجرتی پیوند زد و از بازبینی گسترده پروندههای پناهندگی تمام افغانهای تخلیه شده خبر داد.
همچنین امریکا اعلام کرده است که به تمام شهروندان افغانستان ویزا نمیدهد. این به معنای آن است که حتا همکاران واجد شرایط دریافت ویزای مخصوص یا اسآیوی از ورود یا انتقال به امریکا منع شدهاند.
شماری از کشورهای اروپایی مانند آلمان نیز با تغییر منفی در افکار عامه نسبت به مهاجران، از انتقال افغانهای در معرض خطر پرهیز کردهاند.
افغانایواک یک سازمان غیرانتفاعی است که پس از خروج امریکا از افغانستان در اگست ۲۰۲۱ ایجاد شد و کار اصلیاش هماهنگ کردن و حمایت از انتقال و اسکان همکاران افغان سابق حکومت و ارتش امریکا است.
وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان روز دوشنبه، ۶ دلو، اعلام کرد که به استثنای سه نهاد، مجوز فعالیت همه سازمانهای حامی رسانهها را لغو کرده است.
طالبان مدعی شد نهادهایی که مجوزشان لغو شدهاند، «به جای حل مشکلات خبرنگاران و رسانهها، مشکلات بیشتری ایجاد کردهاند و در سطح بینالملللی به اعتبار نهادهای رسانهای افغانستان آسیب زدهاند.»
اشاره این وزارت احتمالا به گزارشهای انتقادی سازمانهای بینالمللی درباره وضعیت آزادی بیان و رسانهها در افغانستان است که به کمک خبرنگاران و نهادهای ناظر در داخل تهیه میشوند.
وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان مشخص نکرده سه نهادی که مجوزشان تمدید شده، چه نام دارند اما مرکز خبرنگاران افغانستان گفت که تنها مجوز کمیته مصونیت خبرنگاران افغان، بنیاد حمایت از خبرنگاران و رسانههای افغانستان و مرکز مطبوعاتی افغان تمدید شدهاند.
این مرکز گفته است که سرنوشت نهادهایی که از وزارت عدلیه طالبان جواز فعالیت گرفتهاند، مشخص نیست و احتمال میرود در برابر این نهادها نیز اقدام شود.
این مرکز به نقل از مسئول یکی از نهادهای حامی رسانهها نوشت که طالبان پیش از لغو جواز این نهاد، فعالیتهای آن را ارزیابی و بررسی نکرده بود. او گفت که «هدف اداره حاکم سرکوب نهادهای مستقل و کنترول همه امور است.»
مرکز خبرنگاران افغانستان گفته است طالبان صرفا جواز نهادهایی را لغو کرده که به دلیل محدودیتهای وضعشده از سوی طالبان، بیشتر در زمینه آموزش خبرنگاران و کارمندان رسانه فعالیت داشتند.
مرکز خبرنگاران درباره بسته شدن نهادهای حامی خبرنگاران و رسانهها هشدار داده است. زیرا، طالبان میخواهد کنترول کامل بر نهادهای ناظر بر آزادی بیان و رسانهها در افغانستان داشته باشد.
طالبان رسانههای داخلی را از انتقاد از سیاستها و مقامهای این گروه برحذر کرده است.
روز یکشنبه، وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان از حامیان این گروه در شبکههای اجتماعی تقدیر کرد و از آنها خواست که به نفع اداره طالبان تبلیغ کنند.
تاجمیر جواد، معاون استخبارات طالبان، در این نشست در ارگ تاکید کرد که رهبری طالبان به «مبارزه قلمی و فرهنگی» توجه دارد، زیرا حامیان این گروه در رسانهها و شبکههای اجتماعی در «مشروعیتبخشی به جنگ طالبان و افشای اقدامات دشمن» نقش ارزشمندی داشتند.
طالبان پس از به قدرت رسیدن رسانهها را سرکوب کرده است و شبکههای خبری مستقل مجبور شدهاند که محتوای خود را سانسور کنند یا تبلیغات طالبان را منتشر کنند.
سازمان گزارشگران بدون مرز با انتشار گزارش سالانه خود در ماه قوس گفت که روزنامهنگاری در افغانستان تحت کنترول طالبان، با سانسور بیامان خفه شده است. به گفته این سازمان، از زمان بازگشت طالبان به قدرت، بیش از ۱۶۵ فعال رسانهای بازداشت شدهاند. ۲۵ نفر آنها در سال ۲۰۲۵ بازداشت شدهاند.
به گزارش نهادهای حامی رسانهها و خبرنگاران، در حال حاضر دستکم پنج خبرنگار و فعال رسانهای در افغانستان در بازداشت بهسر میبرند و برخی از آنان از سوی محاکم طالبان به زندان محکوم شدهاند.
اما این نخستین باری است که طالبان مستقیما بر نهادهایی فشار وارد میکند که برخی از آنها سالها در افغانستان در حمایت از خبرنگاران و رسانهها فعالیت کردهاند.
نیویارک تایمز گزارش داد که طالبان از امریکا خواسته است آزادی این زندانی بخشی از هر توافق آتی با حکومت ترامپ در مورد رهایی شهروندان امریکا از بازداشت این گروه باشد.
بر اساس اطلاعاتی که سه فرد آگاه از روند مذاکرات در اختیار نیویارک تایمز قرار دادهاند، مقامهای امریکایی و طالبان طی ماههای گذشته بهطور محرمانه درباره آزادی زندانیان امریکایی در افغانستان گفتوگو کردند.
نیویارک تایمز که به تازگی با ذبیحالله مجاهد سخنگوی طالبان گفتوگو کرده، نوشته است که طالبان خواستار آزادی فردی به نام محمد رحیم است که از سال ۲۰۰۸ در زندان گوانتانامو نگهداری میشود. این فرد به همکاری با اسامه بن لادن در شبکه القاعده متهم است.
در گزارشهای قبلی آمده است که محمد رحیم، نامهرسان و مترجم اسامه بنلادن بود و شهروند افغانستان است.
این نخستین بار است که طالبان چنین خواستی را بهصورت علنی مطرح میکند.
ایالات متحده طالبان را به «دیپلوماسی گروگانگیری» متهم کرده و اعلام کرده است تا زمانی که همه شهروندان امریکایی آزاد نشوند، هیچ تعامل علنی تازهای با طالبان انجام نخواهد شد.
سرنوشت مبهم محمودشاه حبیبی
امریکا بارها از طالبان خواسته است که سرنوشت محمودشاه حبیبی، شهروند افغان-امریکایی و رئیس اداره هوانوردی ملکی پیشین افغانستان را مشخص کند. اما، طالبان بازداشت وی را رد کرده است.
ایالات متحده گفته است، برای دریافت معلوماتی که منجر به شناسایی محل و بازگشت سالم محمود شاه حبیبی شود، تا ۵ میلیون دالر جایزه پرداخت خواهد کرد.
اداره تحقیقات فدرال ایالات متحده (افبیآی) گفته است که حبیبی در سال ۲۰۲۲ در افغانستان و چند روز پس از کشته شدن ایمنالظواهری، رهبر القاعده بازداشت شده اما طالبان این ادعا را نمیپذیرد.
ذبیحالله مجاهد به نیویارک تایمز گفت که تنها دنیس والتر کویل و پالینسیس جکسون در بازداشت این گروه است.
دنیس والتر کویل، استاد دانشگاه است که از جنوری سال گذشته توسط طالبان بازداشت شده و پالینسیس جکسون، نظامی پیشین ارتش این کشور که تاریخ بازداشت آن مشخص نیست.
ایالات متحده: آزادی محمد رحیم بخشی از هیچ توافقی در آینده نخواهد بود
وزارت خارجه امریکا اعلام کرده است طالبان باید همه شهروندان امریکایی بازداشتشده در افغانستان را فوراً آزاد کند. نیویارک تایمز به نقل از مقامهای امریکایی نوشت که با وجود درخواست طالبان، محمد رحیم بخشی از هیچ توافق آینده برسر مبادله زندانیان نخواهد بود.
محمد رحیم که اکنون ۶۰ ساله است، هرگز در امریکا بهطور رسمی محاکمه یا متهم نشده و بر اساس گزارش سنای امریکا، در دوران بازداشت در گوانتانامو با روشهای خشن، از جمله محرومیت طولانیمدت از خواب، بازجویی شده است.
امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان نیز اتهام امریکا مبنی بر گروگانگیری شهروندان امریکایی و آزادی آنها در بدل زندانیان طالب از زندانهای امریکا را رد کرده بود. او همچنین گفته است طالبان خواهان گشایش در روابطش با امریکا، از جمله بازگشایی سفارت امریکا در کابل، است.
ایالات متحده طالبان را بهعنوان حاکم مشروع افغانستان بهرسمیت نمیشناسد، اما فرستادگان امریکایی طی یک سال گذشته چندین بار برای آزادی زندانیان امریکایی به افغانستان سفر کردند. به گفته کاخ سفید، دستکم چهار شهروند امریکایی در دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ از نزد طالبان آزاد شدهاند و این آزادیها در قالب تبادل زندانیان نبوده است.
طالبان در ماه میزان سال جاری پس از دیدار در کابل با آدم بوهلر، فرستاده ویژه دونالد ترامپ در امور گروگانها، یک شهروند افغان-امریکایی را با میانجی گری قطر آزاد و او را به دوحه منتقل کرد.
این شهروند امریکایی از قوس ۱۴۰۳ در افغانستان بازداشت شده بود و آزادی او در پی سفر نماینده ترامپ انجام شد.
