شهرزاد اکبر، رئيس پیشین کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، با اشاره به اینکه طالبان انتقاد از اصولنامه جزایی محاکم خود را «انتقاد از شریعت» خوانده، گفت اکنون علمای دین باید این دیدگاه طالبان را به چالش بکشند.
خانم اکبر در یادداشتی در شبکه اکس نوشت که دستکم باید آنهایی که در خارج از افغانستان به سر میبرند، درباره اصولنامه جزایی طالبان دیدگاههای خود را ابراز کنند.
طالبان اخیرا سندی را تحت عنوان «اصولنامه جزایی محاکم» معرفی کرد بیش از گذشته حقوق شهروندان را نقض کرده و قرائت سختگیرانه طالبان از دین را جنبه قانونی میدهد.
انتشار این این سند با واکنشهای تند داخلی و خارجی روبهرو شده است.
در پی افزایش انتقادها از اصولنامه جزایی طالبان، وزارت عدلیه این گروه اعلام کرد که تمام اسناد تقنینی طالبان بر اساس «شریعت اسلامی» تدوین شده است. این وزارتخانه هشدار داد که هرگونه اعتراض به این قوانین «جرم» است و معترضان به نهادهای عدلی و قضایی معرفی میشوند.
در اصولنامه جزایی محاکم طالبان، این گروه مخالفان خود را «باغی» خوانده و حکم قتل آنها را صادر کرده است.
طالبان همچنین در اصولنامه جزایی با ذکر واژه «غلام» در چندین مورد، بردگی را در حاکمیت خود به رسمیت شناخته است. طالبان در مادههای پانزدهم و چهارم این اصولنامه به موضوع بردگی و حقوق مربوط به آن اشاره کرده ست.
سیگار که مخفف «اداره بازرس ویژه ایالات متحده برای بازسازی افغانستان» است، در سال ۲۰۰۸ توسط کانگرس امریکا تاسیس شد. هدف این اداره نظارت بر کمکها و هزینههای ایالات متحده در افغانستان بود.
این نهاد روز چهارشنبه در پیامی در شبکه اجتماعی اکس از همه کسانی که با سیگار همکاری کرده یا فعالیتهای آن را دنبال کردهاند، قدردانی کرد و اعلام داشت که ۳۱ جنوری آخرین روز کاری آن خواهد بود.
پیش از این، بازرس ویژه امریکا برای بازسازی افغانستان از کانگرس خواسته بود که به دلیل کاهش کمکهای ایالات متحده به افغانستان، ماموریت اداره سیگار در سال آینده متوقف شود. همچنین، سیگار در گزارش تازه خود به کانگرس پیشنهاد کرده بود که فعالیت این اداره در پایان سال ۲۰۲۵ خاتمه یابد و از سال مالی ۲۰۲۶ به بعد، اداره توسعه بینالمللی ایالات متحده مسئولیت نظارت بر کمکهای امریکا به افغانستان را به عهده بگیرد.
سیگار طی ۱۷ سال گذشته ناظر بر روند بازسازی افغانستان بود و در این مدت بارها از فساد، سوءاستفاده و کلاهبرداری در پروژههای توسعهای افغانستان پرده برداشت.
این نهاد در آخرین گزارش خود اعلام کرد که ایالات متحده امریکا پس از خروج از افغانستان، همچنان بزرگترین تمویلکننده این کشور باقی ماند. به گفته سیگار، امریکا بهتنهایی ۳.۸ میلیارد دالر به افغانستان تحت حاکمیت طالبان کمک کرده است. این نهاد گفت که طالبان از این کمکها سود برده است.
با این حال، دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، کمکها به افغانستان و شماری دیگر از کشورها را به حالت تعلیق درآورد. وزارت خارجه امریکا اعلام کرده است که این کمکها به دست «طالبان تروریست» میرسید.
احمدشاه حبیبی گفت: «مشخص نیست طالبان چرا بازداشت محمودشاه حبیبی را انکار میکنند، در حالی که شواهد و اسناد کافی نزد خانوادهاش و همچنین حکومت امریکا وجود دارد که نشان میدهد وی در زندان طالبان به سر میبرد.»
به گفته او، ممکن است طالبان در آینده و با گذشت زمان، بازداشت محمود حبیبی را تایید کنند، اما در حال حاضر، نگهداری او میتواند بخشی از یک معامله احتمالی باشد.
وی افزود: «مقامهای امریکایی به ما گفتند که درباره همه زندانیان با طالبان گفتوگو میکنند و به ما اطمینان دادهاند که آزادی رحیم بدون آزادی برادر من امکانپذیر نیست.»
نیویارک تایمز که به تازگی با ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان گفتوگو کرده، گزارش داد که طالبان خواستار آزادی فردی به نام محمد رحیم است که از سال ۲۰۰۸ در زندان گوانتانامو نگهداری میشود. این فرد به همکاری با اسامه بن لادن در شبکه القاعده متهم است.
حکومت ایالات متحده اعلام کرده است که آقای رحیم یکی از دستیاران ارشد القاعده بوده است. اما برخی دیگر در مورد نقش او در این سازمان ابراز تردید کرده و معتقدند که وی تنها یک پیک و مترجم بوده است و در صورت آزادی، تهدیدی برای ایالات متحده نخواهد بود.
این نخستین بار است که طالبان چنین خواستی را بهصورت علنی مطرح میکند.
محل دقیق نگهداری محمود حبیبی مشخص نیست. منابع محلی اطلاعات متضادی درباره آن گفتهاند. برخی میگویند که او در یک مهمانخانه متعلق به رهبر طالبان در عینو مینه نگهداری میشود و برخی دیگر باور دارند که او در زندان استخبارات قندهار است.
محمودشاه حبیبی در دهم اگست ۲۰۲۲، همراه با رانندهاش، مقابل خانهاش توسط طالبان بازداشت شد. طالبان ۲۹ کارمند دیگر شرکتی را که حبیبی در آن کار میکرد، بازداشت کردند، اما همکاران او به فاصله کوتاه آزاد شدند.
بنا به اطلاعات موجود، حبیبی در پیوند به کشته شدن رهبر القاعده در کابل بازداشت شد و طالبان او را به همکاری اطلاعاتی با سازمان سیا متهم کرده بودند. با این حال، طالبان بارها موجودیت حبیبی را در بازداشتگاه خود رد کرده است.
با این حال، برادر محمود حبیبی میگوید که مقامهای طالبان بازداشت او را به طور خصوصی تایید کردهاند. احمدشاه حبیبی گفت: «ما با شماری از مقامهای طالبان، از جمله استخبارات دیدار کردیم. آنها تایید کردند که حبیبی نزد آنهاست و حتی اطمینان داده بودند که بهزودی آزاد خواهد شد.»
نیویارک تایمز به نقل از مقامهای امریکایی آگاه نوشت که مذاکرات محرمانه امریکا و طالبان بر سر آزادی زندانیان امریکایی، پس از ماهها گفتوگو، به دلیل اختلاف بر سر آزادی محمود حبیبی و محمد رحیم به بنبست خورده است.
طالبان از امریکا خواسته است آزادی این زندانی بخشی از هر توافق آتی با حکومت ترامپ در مورد رهایی شهروندان امریکا از بازداشت این گروه باشد. اما، حکومت امریکا بر روشن شدن سرنوشت حبیبی و رهایی وی در بدل زندانی افغان که مترجم و نامهرسان اسامه بن لادن بود، پافشاری دارد.
