پیمان نیو استارت که سقف تعداد کلاهکها و سامانههای پرتاب هستهای راهبردی امریکا و روسیه را تعیین میکند منقضی شد. امریکا گفته هر توافق هستهای جدیدی باید شامل چین باشد، درخواستی که بیجینگ آن را رد کرده است.
روسیه و امریکا بیش از ۸۰ درصد کلاهکهای هستهای جهان را در اختیار دارند.
این پیمان که سال ۲۰۱۰ میلادی در پراگ توسط باراک اوباما، رئیسجمهور وقت امریکا و دیمیتری مدودف رئیسجمهور پیشین روسیه امضا شده بود، روز پنجشنبه، ۱۶ دلو پایان یافت.
با پایان این پیمان برای نخستین بار از سال ۱۹۷۲ هیچ محدودیت الزامآوری بر زرادخانههای هستهای دوربرد دو کشور باقی نخواهد ماند.
رویترز به نقل از کارشناسان امنیتی هشدار داده که پایان نیو استارت میتواند زمینه یک رقابت تازه تسلیحاتی را فراهم کند که در آن افزایش سریع توان هستهای چین نیز تشدید خواهد شد.
ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، پیشتر پیشنهاد کرده بود که مسکو و واشنگتن برای یک سال دیگر به مفاد اصلی این پیمان پایبند بمانند، اما دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، واکنش رسمی به این پیشنهاد نشان نداد.
ترامپ گفته است که خواهان توافقی بهتر است که چین را نیز شامل شود، اما بیجینگ از مذاکره با دو کشور خودداری کرده و دلیل آن را شمار بسیار کمتر کلاهکهای هستهای خود عنوان کرده است.
بر اساس گزارش مؤسسه بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم، زرادخانه هستهای چین سریعتر از هر کشور دیگری در حال رشد است و از سال ۲۰۲۳ سالانه حدود ۱۰۰ کلاهک جدید به آن افزوده میشود.
به گفته این سازمان، چین دستکم ۶۰۰ کلاهک هستهای در اختیار دارد؛ رقمی که بسیار کمتر از سقف ۸۰۰ کلاهک برای هر یک از روسیه و ایالات متحده تحت پیمان نیو استارت است.
فرانسه و بریتانیا، متحدان امریکا که عضو این پیمان هستند، در مجموع ۱۰۰ کلاهک دیگر در اختیار دارند.
روسیه در بیانیهای که چند ساعت پیش از پایان پیمان منتشر شد، رویکرد امریکا را «اشتباه و تاسفبار» خواند و اعلام کرد از این پس این معاهده را قابل اجرا نمیداند و هر دو طرف آزاد اند گامهای بعدی خود را انتخاب کنند.
مسکو همچنین گفته است آماده است اقدامات نظامی و تخنیکی قاطع برای کاهش تهدیدهای احتمالی علیه امنیت ملی خود اتخاذ کند، اما در عین حال تاکید کرده که مسئولانه عمل خواهد کرد.
به گفته کارشناسان، در چند سال آینده هر طرف میتواند صدها کلاهک بیشتر از سقف تعیینشده در پیمان نیو استارت یعنی یک هزار و پنجصد و پنجاه کلاهک مستقر کند.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، گفته است فروپاشی دستاوردهای چند دهه کنترول تسلیحات «در بدترین زمان ممکن» رخ داده و خطر استفاده از سلاح هستهای در بالاترین سطح طی دهههای اخیر قرار دارد.
او از روسیه و امریکا خواسته بدون تاخیر مذاکرات را از سر بگیرند تا چارچوبی جایگزین برای بازگرداندن محدودیتهای قابل راستیآزمایی، کاهش خطرها و تقویت امنیت مشترک ایجاد شود.
آقای استارمر روز پنجشنبه ۱۶ دلو، در یک سخنرانی در جنوب انگلستان، با لحنی تند به پیتر مندلسن حمله کرد و تلاش کرد تا خشم گسترده در فضای سیاسی این کشور را فروبنشاند.
او گفت در زمان انتصاب مندلسن از «عمق و تاریکی» رابطه او با جفری اپستین آگاه نبوده است.
نخستوزیر بریتانیا که زیر فشار شدید، از جمله از سوی شماری از اعضای حزب کارگر قرار دارد، اعتراف کرد که قضاوت او در این پرونده با پرسشهای جدی روبهرو شده است.
این فشارها پس از آن شدت گرفت که وزارت عدلیه امریکا، هفته گذشته حدود ۳.۵ میلیون سند همراه با عکسها و ویدیوها، مرتبط به پرونده جفری اپستین، سرمایهدار و مجرم جنسی را منتشر کرد.
این اسناد ایمیلهایی را فاش کرد که نزدیکی روابط مندلسن با اپستین را نشان میدهد.
استارمر در بخشی از سخنانش خطاب به قربانیان اپستین گفت: «متاسفم؛ متاسفم برای آنچه بر شما گذشت، متاسفم که بسیاری از افراد صاحب قدرت شما را تنها گذاشتند و متاسفم که دروغهای مندلسن را باور کردم و او را منصوب کردم.»
پیتر مندلسن که پیشتر در دوره حکومت پیشین حزب کارگر وزیر کابینه بود، روز سهشنبه پانزدهم دلو، کرسی خود در مجلس اعیان بریتانیا را ترک کرد و اکنون تحت تحقیق پولیس به اتهام سوءاستفاده احتمالی از مقام دولتی قرار دارد.
او گفته است دریافت هرگونه پول را به یاد نمیآورد و تاکنون بهطور علنی به اتهام افشای اسناد واکنش نشان نداده است.
نخستوزیر بریتانیا، پیتر مندلسن، سفیر این کشور در امریکا را در ماه سنبله امسال برکنار کرد.
در حالی که مخالفان سیاسی و حتی برخی چهرهها در حزب حاکم، این پرونده را نشانه ضعف در روند بررسی و انتصابهای دولتی میدانند، استارمر گفته است قصد دارد مشورتهای رسمی مربوط به بررسی صلاحیت مندلسن را منتشر کند، اما تاکید کرده که به درخواست پولیس، از هر اقدامی که ممکن است روند تحقیق را مختل کند، خودداری خواهد کرد.
این پرونده در شرایطی مطرح میشود که محبوبیت استارمر در افکار عمومی بریتانیا کاهش یافته و برخی در حزب کارگر هشدار دادهاند که ادامه این بحران میتواند جایگاه سیاسی نخستوزیر را بیش از پیش تضعیف کند.
او افزود در حالی که کارهای مهمی همچنان باقی مانده، گامهایی از این دست نشان میدهد که تعامل دیپلوماتیکِ پایدار در حال ارائه نتایج ملموس است و تلاشها برای پایان دادن به جنگ در اوکراین را پیش میبرد.
نماینده ویژه امریکا روز پنجشنبه در یادداشتی در اکس، افزود که گفتوگوها ادامه خواهد یافت و انتظار میرود در هفتههای آینده پیشرفتهای بیشتری حاصل شود.
پیشتر، همزمان با آمادگی هیئت سهجانبه مسکو، کییف و واشنگتن در ابوظبی برای دومین روز مذاکرات صلح اوکراین، کریل دیمیتریف، نماینده ویژه ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه از پیشرفت و «گامهای مثبت رو به جلو» در این گفتوگوها خبر داد.
روسیه پس از هشت سال جنگ در شرق اوکراین، در فبروری ۲۰۲۲ به این کشور حمله کرد و مرگبارترین جنگ در اروپا از زمان جنگ جهانی دوم و بزرگترین رویارویی میان مسکو و غرب از دوران جنگ سرد را رقم زد.
کریل دیمیتریف که نقش محوری در مذاکرات مربوط به اوکراین با میانجیگری ایالات متحده دارد گفت «جنگطلبان» در اروپا و بریتانیا «بهطور مداوم در تلاشاند در این روند دخالت کرده و آن را مختل کنند.»
او پیش از آغاز مذاکرات به خبرنگاران گفت: «هرچه این تلاشها بیشتر میشود، ما بیشتر شاهد آن هستیم که قطعا پیشرفت در حال انجام است. حرکت مثبتی رو به جلو وجود دارد.»
آقای دیمیتریف افزود که اقدامات فعالی برای احیای روابط با ایالات متحده از جمله در چارچوب یک گروه کاری مشترک اقتصادی میان امریکا و روسیه، در جریان است.
دور دوم گفتوگوهای صلح روسیه و اوکراین روز چهارشنبه در ابوظبی آغاز شد و قرار است در روز پنجشنبه این مذاکرات ادامه داشته باشد.
دور نخست مذاکرات، که نخستین گفتوگوهای مستقیم و علنی میان مسکو و کییف بود، ماه گذشته در امارات متحده عربی برگزار و بینتیجه پایان یافت.
