شفافیت بینالملل گزارش سالانه شاخص مبارزه با فساد را منتشر کرد که نشان میدهد افغانستان تحت کنترول طالبان در سال ۲۰۲۵، جزء فاسدترین کشورهای جهان است و نسبت به سال پیشتر یک پله سقوط کرده است. افغانستان امسال از صد، ۱۶ امتیاز گرفته و از میان ۱۸۲ کشور در جایگاه ۱۶۹ قرار دارد.
افغانستان سال ۲۰۲۴ با ۱۷ امتیاز از میان ۱۸۰ کشور در جایگاه ۱۶۵ بود.
سازمان شفافیت بینالملل میزان شاخص مبارزه با فساد را از صفر تا ۱۰۰ در نظر گرفته است. صفر بالاترین درجه فساد و ۱۰۰ برای کشورهای عاری از هرگونه فساد در نظر گرفته شده است.
دنمارک، فنلند، سنگاپور، نیوزلند و ناروی با کسب بالاترین امتیاز، پاکترین کشورها از نظر شاخص فساد معرفی شدهاند.
سودان جنوبی، سومالیا، ونزوئلا، یمن و لیبیا پنج کشور فاسد جهان هستند که در رتبههای آخر قرار دارند.
افغانستان در سال ۲۰۲۳ از صد ۲۰ امتیاز گرفته بود و از میان ۱۸۰ کشور در جایگاه ۱۶۲ قرار داشت. همچنین در سال ۲۰۲۲، افغانستان از صد ۲۴ امتیاز گرفته بود و از میان ۱۸۰ کشور در جایگاه ۱۵۰ بود.
امسال، برای نخستین بار در بیش از یک دهه، میانگین جهانی شاخص ادراک فساد، از ۱۰۰ به ۴۲ کاهش یافته است. شاخص ادراک فساد (CPI) معیاری جهانی است که میزان برداشت و تصور از فساد در بخش عمومی کشورها را بر اساس ارزیابی کارشناسان و نهادهای بینالمللی اندازهگیری میکند.
طبق این گزارش، اکثریت قاطع کشورها در مهار فساد ناکام ماندهاند؛ به گونهای که ۱۲۲ کشور از ۱۸۲ کشور در این شاخص امتیازی کمتر از ۵۰ دارند که نشاندهنده شیوع گسترده فساد در بخش عمومی است.
در مقایسه با ۱۲ کشور در یک دهه گذشته، اکنون تنها پنج کشور امتیازی بالاتر از ۸۰ دارند. شفافیت بینالملل گفته است که افت اخیر در دموکراسیهایی با امتیاز بالا نشان میدهد که حتی جایی که نهادها زمانی امن به نظر میرسیدند نیز خطر فساد میتواند افزایش یابد.
طبق این گزارش که روز سهشنبه منتشر شد، کشورهایی که فضای مدنی را محدود میکنند، اغلب کنترول خود بر فساد را از دست میدهند. ۳۶ مورد از ۵۰ کشور با بیشترین سقوط در شاخص ادراک فساد، آزادیها را محدود کردهاند و بیش از ۹۰ درصد روزنامهنگارانی که بهدلیل تحقیق درباره فساد به قتل رسیدهاند، در کشورهای با امتیاز پایین رخ داده است.
دولتهای شکنندهای مانند افغانستان تحت کنترول اداره طالبان که ۱۶ امتیاز دارد همچنان در پایینترین رتبههای این شاخص قرار دارند.
شفافیت بینالملل میگوید که محدود بودن فضای مدنی، نظامهای غیرشفاف تأمین مالی سیاسی و نبود سازوکارهای دموکراتیک نظارت و توازن قوا و همچنین دستگاه قضایی مستقل، همچنان این کشورها را بهطور ویژه در برابر فساد آسیبپذیر نگه داشته است.
همزمان، تعداد کشورهایی که امتیازی بالاتر از ۸۰ دارند، از ۱۲ کشور در یک دهه پیش به تنها پنج کشور در سال جاری کاهش یافته است.
شفافیت بینالملل تاکید کرده است که روند نگرانکنندهای از بدتر شدن ادراک فساد در دموکراسیها مشاهده میشود؛ از ایالات متحده (۶۴)، کانادا (۷۵) و نیوزیلند (۸۱) گرفته تا بخشهایی از اروپا مانند بریتانیا (۷۰)، فرانسه (۶۶) و سویدن (۸۰).
کشورهایی با دموکراسی کامل معمولاً در شاخص ادراک فساد امتیاز بالاتری گرفتهاند، در حالیکه رژیمهای غیردموکراتیک عمدتاً بدترین عملکرد را دارند.
در بیشتر حکومتهای کاملاً اقتدارگرا در جهان، مانند ونزوئلا (۱۰) و جمهوری آذربایجان (۳۰)، فساد ساختاری است و در همه سطوح نمود پیدا کرده است.
سازمان شفافیت بینالملل از رهبران جهان خواسته است دستگاه قضایی مستقل و نهادهای نظارتی را تقویت کنند، تأمین مالی سیاسی را شفاف سازند، از آزادی رسانهها محافظت کنند و با جریانهای فرامرزی «پولهای کثیف» بهطور قاطع مقابله کنند.
