بحران حساب‌های جعلی مقام‌های ایرانی؛ از پناهندگی خامنه‌ای به طالبان تا 'جاوید شاه' عراقچی

ایجاد حساب‌های کاربری جعلی به نام رهبر و مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی ایران، به‌ویژه در شبکه اجتماعی اکس، در روزهای پسین به شدت افزایش یافته است. این حساب‌ها که عمدتاً محتوای کنایی، طنزی و سیاسی منتشر می‌کنند، توجه بسیاری از کاربران را جلب کرده‌اند.

در یکی از این موارد، حسابی به نام علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، بدون اشاره مستقیم به تهدیدهای نظامی، پیامی با این محتوا منتشر کرد: «اگر برادران دوست و همسایه، جناب طالبان مرحمت کنند ویزای شش‌ماهه توریستی صادر کنند، اوضاع خیط است.»

این پیام به گزارش اخیر کانال ۱۴ اسرائیل اشاره دارد که مدعی شده بود مقام‌های جمهوری اسلامی طرحی را برای فرار به افغانستان در صورت حمله امریکا و اسرائیل به ایران تهیه کرده‌اند.

این پیام بیش از ۳۰۰ هزار بار دیده شده است.

حساب ایجاد شده به نام علی خامنه‌ای ظرف ۱۲ ساعت نزدیک به ۶هزار دنبال‌کننده به‌دست آورده است.

در واکنش به این پیام، حساب‌های جعلی دیگری به نام‌های محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس، پاسخ‌های طنزآمیز و کنایه‌آمیزی نوشته‌اند.

تاکنون مشخص نیست که این حساب‌ها از سوی چه افراد و گروهی مدیریت می‌شوند. شماری از این حساب‌ها نشان آبی شبکه اکس را نیز به‌دست آورده‌اند.

حساب ایجاد شده به نام علی خامنه‌ای در ۱۲ ساعت نزدیک به ۴ هزار فالوور به‌دست آورده است.

مقامات جمهوری اسلامی ایران درباره موج ایجاد حساب‌های جعلی به‌طور رسمی ابرازنظر نکرده‌اند. اما، خبرگزاری تسنیم نوشت که در پی حذف نشان آبی از برخی حساب‌های رسمی مقامات جمهوری اسلامی ایران، طی روزهای اخیر تعدادی حساب جعلی با سوءاستفاده از نام و تصویر علی لاریجانی در شبکه اجتماعی اکس فعال شده‌اند.

این دفتر در مورد این موضوع هشدار داده است.

شبکه اجتماعی اکس اخیرا قابلیتی را اضافه کرده است که مکان فعالیت حساب‌های کاربری را مشخص می‌کند. اما مکان فعالیت بسیاری از این حساب‌ها قابل دید نیست.

حسابی به نام عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی شعار «جاوید شاه» معترضان ایرانی و حامی رضا پهلوی، فرزند شاه فقید ایران را منتشر کرده است. این شعار در جریان اعترضات مردمی که با سرکوب بی‌سابقه جمهوری اسلامی روبه‌رو شد، بارها توسط معترضان در حمایت از ولیعهد سابق ایران سر داده شده است.

در یک یادداشت دیگر از نام وزیر خارجه ایران خطاب به علی لاریجانی، رئیس شورای امنیت ملی ایران نوشته شده است: «برای هماهنگی تماس گرفتم پاسخ ندادید.» حساب دیگر از نام علی لاریجانی پاسخ داده که «خارج از وقت اداری تماس گرفتید.»

این نخستین بار نیست که کاربران برای مقام‌ها سیاسی کشورها و چهره‌های سرشناس حساب‌های جعلی می سازند و با آنها شوخی می کنند یا مورد تمسخر قرار می‌دهند. پیش از این برای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا و حتی ایلان ماسک، مالک شبکه اکس حساب های مشابهی ساخته شده است.

اغلب حساب‌های تازه برچسب «پارودی» دارند

در پست‌های اغلب این اکانت‌ها عبارت «Parody account» دیده می‌شود. این عبارت زمانی در پست‌ها ظاهر می‌شود که صاحب اکانت هنگام ساخت پروفایل حساب را به‌عنوان پارودی یا طنز معرفی می‌کند.

اگر یک حساب کاربری به‌گونه‌ای فعالیت کند که متعلق به یک فرد یا نهاد واقعی به نظر برسد، بدون آن‌که ماهیت غیررسمی یا طنز آن را به‌طور شفاف اعلام کرده باشد، قوانین شرکت اکس را نقض کرده و اکس می‌توان این حساب را تعلیق کند. به همین دلیل، بسیاری از کاربران برای جلوگیری از مسدود شدن، خودشان برچسب «پارودی» را به حساب اضافه و آشکارا اعلام می‌کنند که اکانت با نام یک شخصیت واقعی ایجاد شده اما محتوای آن جنبه طنز یا غیررسمی دارد.

از بین حساب‌های تازه‌تاسیس که برای تنظیم این گزارش بررسی شده، تنها حساب فاقد برچسب پارودی حسابی به نام ابراهیم رئیسی، رئیس دولت پیشین در جمهوری اسلامی است که شیوه طنز به‌کار رفته در معرفی حساب به‌روشنی نشان می‌دهد که این حساب نیز غیررسمی و پارودی است.

این اکانت که خود را «اولین رئیس‌جمهور تاریخ ایران که توسط خرس خورده شد» معرفی کرده، طی کمتر از یک هفته حدود ۴,۵۰۰ دنبال‌کننده جذب کرده است.

انتقام آنلاین از طریق قابلیت «یادداشت جمعی»

یکی از قابلیت‌های شبکه اجتماعی اکس امکان افزودن توضیح، پیش‌زمینه یا تصحیح اطلاعات به‌دست کاربران است، به‌ویژه زمانی که محتوای یک پست گمراه‌کننده، ناقص یا نیازمند توضیح بیشتر باشد.

با استفاده از این قابلیت که «یادداشت جامعه» یا Community note نام دارد، کاربران داوطلب می‌توانند روی پست‌های دیگران یادداشت بگذارند. کاربران دیگر نیز می‌توانند به یادداشت‌ها رای بدهند و آنها را مفید یا غیرمفید ارزیابی کنند. یادداشت‌ها وقتی به‌صورت عمومی نمایش داده می‌شوند که رای کافی بگیرند و از سوی کاربرانی با گرایش‌های متفاوت «مفید» ارزیابی شوند.

در ساعت‌های گذشته چندین یادداشت با مضمونی مشابه به توییت‌های انگلیسی اکانت رسمی عباس عراقچی اضافه شده است. این یادداشت‌ها مدعی شده‌اند که این حساب کاربری ادعا می‌کند وزیر امور خارجه ایران است، در حالی که فاقد نشانه‌های رسمی معمول (تیک آبی یا خاکستری) است و بسیاری از پست‌های حساب اصلی او را حاوی «اطلاعات گمراه‌کننده و نامعتبر» معرفی می‌کنند.

بسیاری از کاربران هم این یادداشت‌ها را «مفید» ارزیابی کرده‌اند.