«یادت است امروز سالگرد ازدواج ماست.» این جملهای است که شهپر کارگر، مهندس در کابل، روز سهشنبه ۲۳ سرطان از سر مزار دختر و همسرش در اینستاگرام نوشت. شهپر به افغانستان اینترنشنال گفت که ماری، ۳۱ ساله، معلم مکتب و دخترش ماهور، ۷ ماهه، در ۲۵ اسد ۱۴۰۳ در یک رویداد ترافیکی در مسیر شغنان بدخشان جان خود را از دست دادند. در این رویداد پدر و برادر شهپر نیز زخمی شدند.
شهپر و ماری در ماه قوس ۱۳۹۸ در کابل با هم آشنا شدند. شهپر به افغانستان اینترنشنال گفت که در نخستین روز دیدار با ماری تصمیم گرفت که با او ازدواج کند. حدود چهار ماه بعد، در حمل ۱۳۹۹، آنها نامزد شدند.
روز چهارشنبه ۲۳ سرطان سالروز ازدواج آنها بود. در چنین روزی شهپر با دستههایی از گل سرخ بر سر مزار همسر و دخترش رفت.
او در حسابش در اینستاگرام نوشت: «قرار بود این روز را با لبخند، دعا و باهمی جشن بگیریم ماری. اما امسال نیز آنرا به تنهایی سپری کردم. با اشک و دلتنگی.»
حادثه ترافیکی جان ماری و دخترش را گرفت اما شهپر همچنان به یاد آنان است: «سالگرد ازدواج ما مبارک ماری! هرچند این مبارکی به گوش تو نمیرسد. من هنوز با عشق تو نفس میکشم، با یادت زندگی میکنم و تا آخرین تپش قلبم جای تو در کنارم خالی خواهد بود.»
شهپر روایت این حادثه و اندوه از دست دادن همسر و دخترش را در حساب اینستاگرام خود منتشر کرده است. این روایت با استقبال گسترده کاربران روبهرو شده و دهها زن و مرد با او ابراز همدردی کردهاند و از احساس و وفاداریاش به ماری ستایش کردهاند.
برخی کاربران نیز نوشتهاند که وفاداری شهپر و یاد کردن او از همسرش در سالروز درگذشتش، برای شان تأثیرگذار و ستودنی بوده است.
حوادث ترافیکی یکی از مهمترین عوامل مرگ و آسیبهای جسمی در افغانستان است. بر اساس برآورد نهادهای بینالمللی، سالانه بیش از پنج هزار نفر در این کشور بر اثر تصادفات جادهای جان میبازند.
با این حال، سازمان ایمنی جادههای آسیا–پاسفیک، شمار قربانیان حوادث جادهای در افغانستان را نزدیک به ۱۰ هزار نفر در سال برآورد کرده است. تفاوت این آمار میتواند ناشی از ثبت نشدن دقیق بسیاری از حوادث باشد.
در جهان نیز سالانه حدود ۱.۱۹ میلیون نفر در تصادفات جادهای جان میبازند. افغانستان به دلیل وضعیت نامناسب جادهها، وسایط فرسوده، سرعت غیرمجاز و ضعف اجرای قانون، از نظر مرگومیر ترافیکی در شمار کشورهای پرخطر قرار دارد.
سازمان بهداشت جهانی برای کاهش مرگومیر ناشی از حوادث ترافیکی، اجرای قوانین ترافیکی، بهبود آموزش و صدور جواز رانندگی، ایمنسازی جادهها، کنترول وضعیت وسایط و بهبود خدمات صحی پس از حادثه را توصیه میکند.
گروه هماهنگی جنسیتی و گروه کاری دسترسی بشردوستانه روز چهارشنبه، ۲۴ سرطان گزارشی منتشر کردند که به بررسی تاثیر محدودیتهای طالبان بر فعالیت زنان در نهادهای امدادرسان پرداخته است.
این گزارش بر اساس نظرسنجی از ۱۲۲ سازمان امدادرسان در ۳۴ ولایت افغانستان تهیه شده است. کاهش بودجه، اخراج کارکنان زن، تشدید محدودیتها بر فعالیت نهادها و پذیرش شروط طالبان برای ادامه فعالیت زنان از مهمترین یافتههای این گزارش است.
این گزارش نشان میدهد که بیشترین موارد اعمال محدودیت بر فعالیت سازمانهای امدادرسان و کارکنان زن در چند ولایت متمرکز بوده است.
هرات با ۳۶ درصد، کابل با ۳۱ درصد، ننگرهار با ۲۲ درصد، قندهار با ۲۰ درصد و کنر با ۱۷ درصد، بیشترین میزان این محدودیتها را گزارش کردهاند.
این گزارش، یافتههای پانزدهمین دور نظرسنجی «گروه هماهنگی جنسیت» و «گروه کاری دسترسی بشردوستانه است.
۵۶ درصد سازمانها گزارش دادهاند که به دلیل کاهش بودجه، کارکنان زن افغان را اخراج کردهاند و ۴۶ درصد گفتهاند زنان دیگر نمیتوانند مانند گذشته در دفتر حضور یابند.
این گزارش تاکید میکند که بخشهای آموزش و بهداشت بیشترین آسیب را از عدم صدور مجوز برای فعالیت زنان متحمل شدهاند. ۴۵ درصد از سازمانها همچنان تلاش میکنند به فعالیت خود با حضور کارکنان زن و مرد ادامه دهند.
۱۶ درصد زنان شاغل در نهادهای امدادرسان، پس از اعمال محدودیتهای طالبان، از خانه کار میکنند و ۶۱ درصد از نهادها گزارش دادهاند که زنان کارمند برای سفر کاری، به همراهی محرم نیاز دارند.
گروه هماهنگی جنسیت یک سازوکار هماهنگی در پاسخهای بشردوستانه افغانستان است که با مشارکت سازمان ملل، سازمانهای غیردولتی بینالمللی و ملی و سایر نهادهای بشردوستانه فعالیت میکند.
گروه کاری دسترسی بشردوستانه نیز یک گروه کاری هماهنگی است که مسائل مربوط به دسترسی بشردوستانه را میان سازمان ملل، سازمانهای غیردولتی و سایر بازیگران بشردوستانه هماهنگ میکند.
براساس نظرسنجی این دو سازمان، ۴۹ درصد از سازمانها گزارش دادهاند که کارکنان زن آنها به دلیل محدودیتها و قوانین مربوط به رفتوآمد و پوشش، با افزایش اضطراب و نگرانیهای امنیتی مواجه هستند.
شماری از آنها نیز گفتهاند که زنان در مسیر رفتوآمد به محل کار توسط ماموران وزارت امر به معروف متوقف میشوند.
پیشتر بخش زنان سازمان ملل نیز هشدار داد که کاهش کمکهای بینالمللی، سازمانهای حامی زنان را در کشورهای بحرانزده، از جمله افغانستان در آستانه تعطیلی قرار داده است.
به گفته او، در حالی که افغانها به عنوان مهمان دعوت شده بودند، ماموران ایرانی پاسپورتهایشان را ضبط کردند و از آنها بابت خدمات پول گرفتند. این شاهد عینی میگوید از هر مسافر بابت خدمات، ۲۵ دالر پول گرفته شد.
طبق روایت این مسافر، ابتدا از سوی بخش فرهنگی قنسولگری ایران در افغانستان، اطلاع داده شد که برایشان ویزای رایگان صادر شده است. متعاقبا اعلام شد که ترانسپورت و اسکان نیز برای این افراد در نظر گرفته شده است.
به گفته این شهروند، پس از عبور از مرز، ماموران ایرانی آنها را به سالنی به نام «شهید سلیمانی» هدایت کردند و وعده غذا و سیمکارت دادند. با این حال، به محض صرف غذا، روند گرفتن پول و ضبط اسناد آغاز شد.
او توضیح داد: «به محض اینکه نشستیم و غذا آوردند، یکی از مسئولان آمد و گفت باید هر نفر ۲۵ دالر بابت خدمات بپردازید تا به شما کارت بدهیم.»
این افغان همچنین گفت برخلاف وعدههای دادهشده مبنی بر تامین اسکان، ماموران ایرانی پس از رساندن مسافران به مشهد، آنها را در خیابان رها کردند. او افزود: «پس از یک راه طولانی، تقریبا ساعت یک شب به مشهد رسیدیم. وقتی از بس پیاده شدیم، مسئولان به ما گفتند هر کس هر جا میخواهد برود. در آن وقت شب، بعضی گفتند مجبورند به خانه اقوام و اقارب خود بروند و بعضی دیگر هم راهی هوتل شدند.»
بازگشت با موترهای شخصی و معطلی دوباره در مرز
این شهروند افزود شرایط نامناسب بسهای دولتی باعث شد تا مسافران در راه برگشت، رفتوآمد با وسایل نقلیه دولتی را رها کنند. او گفت: «از بس در اتوبوسها اذیت شدیم، ترجیح دادیم تاکسی شخصی بگیریم و با هزینه خودمان به مرز برویم. وقتی هم به مرز رسیدیم، دو ساعت منتظر ماندیم تا پاسپورتهایمان را پس بدهند. همه را بیحد خسته و سرگردان ساختند.»
پیشتر دیگر منابع نیز به افغانستان اینترنشنال گفتند جمهوری اسلامی پاسپورتهای افغانهای دعوتشده به مراسم تشییع جنازه علی خامنهای را در مرز اسلامقلعه و دوغارون ضبط میکند و پس از بازگشت، دوباره به آنان تحویل میدهد.
مقامهای ایرانی پیشتر گفتند که در سه روز، یکهزار و ۵۳۰ شهروند افغانستان از طریق گذرگاه مرزی دوغارون وارد ایران شده بودند تا در مراسم تشییع جنازه علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، شرکت کنند.
جمهوری اسلامی در حالی برای افغانها ویزای ویژه صادر کرد که گفته میشود از حدود یکسال بدینسو روند صدور ویزا برای شهروندان افغانستان متوقف شده است.
بر اساس یافتههای افغانستان اینترنشنال، توقف صدور ویزا باعث شده است ویزای سیاحتی ایران در بازار سیاه با بهای ۸۰ تا ۱۵۰ هزار افغانی و ویزای کار ایران با بهای ۴۵ تا ۶۰ هزار افغانی خریدوفروش شود.
