یک افغان که از مهمانان دعوتشده به مراسم تشییع علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی بوده، میگوید این سفر در عمل به مصادره پاسپورتها و سرگردانی افغانها ختم شد.
به گفته او، در حالی که افغانها به عنوان مهمان دعوت شده بودند، ماموران ایرانی پاسپورتهایشان را ضبط کردند و از آنها بابت خدمات پول گرفتند. این شاهد عینی میگوید از هر مسافر بابت خدمات، ۲۵ دالر پول گرفته شد.
طبق روایت این مسافر، ابتدا از سوی بخش فرهنگی قنسولگری ایران در افغانستان، اطلاع داده شد که برایشان ویزای رایگان صادر شده است. متعاقبا اعلام شد که ترانسپورت و اسکان نیز برای این افراد در نظر گرفته شده است.
به گفته این شهروند، پس از عبور از مرز، ماموران ایرانی آنها را به سالنی به نام «شهید سلیمانی» هدایت کردند و وعده غذا و سیمکارت دادند. با این حال، به محض صرف غذا، روند گرفتن پول و ضبط اسناد آغاز شد.
او توضیح داد: «به محض اینکه نشستیم و غذا آوردند، یکی از مسئولان آمد و گفت باید هر نفر ۲۵ دالر بابت خدمات بپردازید تا به شما کارت بدهیم.»
این افغان همچنین گفت برخلاف وعدههای دادهشده مبنی بر تامین اسکان، ماموران ایرانی پس از رساندن مسافران به مشهد، آنها را در خیابان رها کردند. او افزود: «پس از یک راه طولانی، تقریبا ساعت یک شب به مشهد رسیدیم. وقتی از بس پیاده شدیم، مسئولان به ما گفتند هر کس هر جا میخواهد برود. در آن وقت شب، بعضی گفتند مجبورند به خانه اقوام و اقارب خود بروند و بعضی دیگر هم راهی هوتل شدند.»
بازگشت با موترهای شخصی و معطلی دوباره در مرز
این شهروند افزود شرایط نامناسب بسهای دولتی باعث شد تا مسافران در راه برگشت، رفتوآمد با وسایل نقلیه دولتی را رها کنند. او گفت: «از بس در اتوبوسها اذیت شدیم، ترجیح دادیم تاکسی شخصی بگیریم و با هزینه خودمان به مرز برویم. وقتی هم به مرز رسیدیم، دو ساعت منتظر ماندیم تا پاسپورتهایمان را پس بدهند. همه را بیحد خسته و سرگردان ساختند.»
پیشتر دیگر منابع نیز به افغانستان اینترنشنال گفتند جمهوری اسلامی پاسپورتهای افغانهای دعوتشده به مراسم تشییع جنازه علی خامنهای را در مرز اسلامقلعه و دوغارون ضبط میکند و پس از بازگشت، دوباره به آنان تحویل میدهد.
مقامهای ایرانی پیشتر گفتند که در سه روز، یکهزار و ۵۳۰ شهروند افغانستان از طریق گذرگاه مرزی دوغارون وارد ایران شده بودند تا در مراسم تشییع جنازه علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، شرکت کنند.
جمهوری اسلامی در حالی برای افغانها ویزای ویژه صادر کرد که گفته میشود از حدود یکسال بدینسو روند صدور ویزا برای شهروندان افغانستان متوقف شده است.
بر اساس یافتههای افغانستان اینترنشنال، توقف صدور ویزا باعث شده است ویزای سیاحتی ایران در بازار سیاه با بهای ۸۰ تا ۱۵۰ هزار افغانی و ویزای کار ایران با بهای ۴۵ تا ۶۰ هزار افغانی خریدوفروش شود.
یک منبع آگاه به افغانستان اینترنشنال گفت که این تصمیم باعث نگرانی گسترده در میان باشندگان شیعه هرات شده است. به گفته او، طالبان تاکنون دلیل خلع سلاح این نیروها را به مسئولان محلی یا متولیان مساجد توضیح نداده است.
این محافظان از زمان حکومت پیشین مسئولیت تأمین امنیت مساجد اهل تشیع را بر عهده داشتند و پس از بازگشت طالبان به قدرت نیز در چارچوب ساختارهای امنیتی حکومت این گروه به فعالیت خود ادامه میدادند.
منابع محلی میگویند که آنان در سالهای گذشته نقش مهمی در حفاظت از نمازگزاران و جلوگیری از حملات داعش به این مساجد داشتهاند.
یک باشنده هرات که نمیخواهد نامی از وی برده شود، به افغانستان اینترنشنال گفت که مردم نگراناند که با خلع سلاح این نیروها، خطر حمله به مساجد افزایش یابد. به گفته آنان، برخی از شیعیان از بیم حملات احتمالی حضور در نماز جماعت را کاهش دادهاند.
طالبان تاکنون بهطور رسمی درباره این اقدام یا تدابیر جایگزین برای تأمین امنیت مساجد اهل تشیع در هرات اظهار نظر نکردهاند.
این اقدام در حالی صورت میگیرد که شیعیان هرات در پنج سال گذشته بارها هدف حملات مرگبار قرار گرفتهاند. از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۱۴۰۰، دستکم هفت حمله علیه شیعیان در شهرک جبرئیل و ولسوالیهای انجیل و گذره ثبت شده است.
این حملات، که شامل انفجار در مساجد، تیراندازی به نمازگزاران و ترور روحانیون شیعه بوده، دهها کشته و زخمی بر جا گذاشته است. در تازهترین مورد، حمله افراد مسلح به مسجد امام زمان در ولسوالی گذره در ۱۱ ثور ۱۴۰۳، دستکم شش نمازگزار، از جمله امام جماعت مسجد، را کشت.
داعش مسئولیت آن حمله را بر عهده گرفت و یوناما از طالبان خواست حفاظت از شیعیان را تقویت و عاملان حمله را بهسرعت شناسایی کند.
معاون ولسوال بنو روز سهشنبه به روزنامه «دان» گفت که اکنون تمرکز آنها بر شناسایی و بازگرداندن شهروندان افغانی است که در خانههای کرایی یا منازل شخصی در شهر بنو و روستاهای اطراف آن زندگی میکنند.
او افزود که اطلاعات این افراد در اختیار حوزههای پولیس قرار گرفته و اقدامات برای بازگرداندن آنان ادامه دارد.
روند اخراج مهاجران افغان از پاکستان در هفتههای اخیر شتاب گرفته است. حکومت پاکستان دستور بازداشت و اخراج شهروندان افغانی را که بدون ویزای معتبر در این کشور اقامت دارند، صادر کرده است.
پیشتر مقامهای حکومت پاکستان و ایالت پنجاب اعلام کردند که از آغاز کارزار اخراج مهاجران افغان در سال ۲۰۲۳، حدود دو میلیون و ۵۹۰ هزار افغان را به کشورشان بازگردانده است. این کشور تاکید کرده است که روند اخراج مهاجران همچنان ادامه خواهد یافت.
مقامهای پاکستانی به روزنامه دان» گفتهاند که شمار افغانهایی که روزانه از طریق مرز تورخم به افغانستان بازگردانده میشوند، از ۱۰ هزار نفر فراتر رفته است. این روند پس از آن شدت گرفت که پاکستان از همه شهروندان افغان خواست تا پیش از ۱۰ جولای خاک این کشور را ترک کنند.
در همین حال، کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان نسبت به روند «بازگرداندن اجباری» شهروندان افغان از پاکستان ابراز نگرانی کرده و خواستار رعایت اصول بینالمللی در قبال پناهجویان شده است.
