دفتر کمکهای بشردوستانه سازمان ملل در افغانستان (اوچا) میگوید که در سال ۲۰۲۶ بیش از ۱۰ میلیون و ۷۰۰ هزار زن و دختر افغان به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند. ملل متحد گفت که محدودیتهای شدید بر رفتوآمد، آموزش و اشتغال زنان، دسترسی آنان به خدمات حیاتی را بهشدت کاهش داده است.
این گزارش سازمان ملل نشان میدهد که زنان و دختران همچنان از آسیبپذیرترین گروهها در بحران جاری افغانستان هستند و محدودیتهای گسترده، وضعیت آنان را بیش از پیش بحرانی کرده است.
سازمان ملل میگوید که این محدودیتها نهتنها مانع بهرهمندی زنان از خدمات اساسی شده، بلکه خطرات حفاظتی را افزایش داده و آسیبپذیریهای موجود را عمیقتر کرده است.
همزمان، سایر نهادهای امدادی بشردوستانه در سراسر افغانستان از وخامت شاخصهای سلامت، افزایش ناامنی غذایی و کاهش دسترسی به خدماتی که توسط کارکنان زن ارائه میشود، خبر میدهند.
اوچا تأکید میکند که بخش سلامت افغانستان تحت فشار شدید قرار دارد و همچنان یکی از بالاترین نرخهای مرگومیر مادران در جهان را ثبت کرده است.
براساس آمار سازمان ملل، در سال ۲۰۲۴ حدود ۶۳۸ مورد مرگ مادر به ازای هر ۱۰۰ هزار تولد زنده گزارش شده که بالاترین رقم در آسیا و هفتمین در سطح جهان محسوب میشود.
اوچا میگوید که وضعیت نگرانکننده نتیجه مجموعهای از عوامل از جمله کمبود شدید کارکنان زن در بخش بهداشت، کاهش منابع مالی، دسترسی محدود به داروهای ضروری و کمبود خدمات عاجل بهداشت باروری و زنان است.
طبق بررسی سازمان ملل، مشکلات بهویژه در مناطق روستایی و دورافتاده که دسترسی به خدمات درمانی محدودتر است، موجب افزایش مرگهای قابل پیشگیری در میان مادران و نوزادان شده است.
سازمان ملل در گزارش خود نسبت به وخیمتر شدن اوضاع در آینده درباره تأمین نیروی انسانی زن در حوزههای سلامت و آموزش با ادامه محدودیتها بر آموزش دختران هشدار داده است.
برآورد صندوق کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) نشان میدهد که در صورت تداوم این محدودیتها، افغانستان تا سال ۲۰۳۰ ممکن است بیش از ۲۵ هزار معلم و کارمند زن در بخش بهداشت را از دست بدهد.
این رقم شامل هزاران نیروی زن آینده است که نقش حیاتی در تضمین دسترسی زنان و دختران به خدمات بهداشتی دارند.
اوچا همچنین به نتایج یک مأموریت میدانی در ولایت بامیان اشاره کرده است؛ جایی که این چالشها بهطور ملموس در سطح جامعه دیده میشود.
در این ولایت، ارائهدهندگان خدمات با منابع محدود تلاش میکنند به نیازهای رو به افزایش پاسخ دهند، اما فشار بر سیستم بهداشتی بهشدت محسوس است.
شفاخانه ولایتی بامیان بهعنوان یکی از مهمترین مراکز درمانی در مناطق مرکزی کوهستانی کشور، نقش کلیدی در ارائه خدمات به مادران و نوزادان ایفا میکند.
این شفاخانه تنها مرکز در سطح ولایت است که دارای بخش مراقبتهای ویژه نوزادان بوده و برای ساکنان ولسوالیهای دورافتاده است.
با این حال، اوچا گزارش میدهد که این مرکز درمانی نیز با فشارهای قابل توجهی روبهرو است. در جریان دیدار با کارکنان بیمارستان و شرکای بخش سلامت، مشخص شده که توانایی این مرکز برای حفظ و ارائه خدمات حیاتی مادر و نوزاد با چالشهای جدی مواجه است.
کارکنان بهداشتی تأکید کردهاند که بسیاری از زنان تنها زمانی به بیمارستان مراجعه میکنند که دچار عوارض شدید شدهاند.
اوچا در گزارش خود تأخیر در مراجعه برای دریافت خدمات، مسافتهای طولانی تا مراکز درمانی و ظرفیت محدود سیستم ارجاع از مناطق روستایی را از عوامل اصلی وضعیت بحرانی صحی بر شمرده است.
گزارش افزوده زنانی که در مناطق دورافتاده زندگی میکنند، دسترسی به خدمات بهداشت باروری گاهی مستلزم چندین ساعت سفر در جادههای فرسوده و نامناسب است؛ شرایطی که احتمال مداخله بهموقع پزشکی را در هنگام بروز عوارض بهشدت کاهش میدهد.
اوچا هشدار میدهد که بدون افزایش فوری کمکهای بشردوستانه و رفع محدودیتهای موجود، این بحران میتواند پیامدهای جدیتر و طولانیمدتتری برای سلامت و زندگی میلیونها زن و کودک افغان به همراه داشته باشد
محمد نذیر پکتیاوال، پناهجوی ۴۱ ساله افغان که حدود یک دهه در کنار نیروهای امریکایی در افغانستان خدمت کرده بود، در ۲۳ حوت سال گذشته، کمتر از ۲۴ ساعت پس از بازداشت در ایالت تگزاس، بر اثر آنچه مقامهای امریکایی «واکنش آلرژیک» خواندهاند، جان باخت.
گواهی فوت او ۱۰۳ روز پس از مرگش منتشر شد.
عضو دیدبان حقوق بشر میگوید اداره مهاجرت و گمرک امریکا هنگام اعلام خبر مرگ پکتیاوال، او را «مهاجر غیرقانونی مجرم» معرفی کرد، در حالی که او هیچ محکومیت کیفری نداشت و به دلیل سالها همکاری با ارتش امریکا، مجوز ورود موقت به این کشور را دریافت کرده بود.
درخواست پناهندگی او نیز در حال بررسی بود، اما حکومت امریکا از ماه قوس سال گذشته رسیدگی به پروندههای پناهندگی شهروندان افغانستان را متوقف کرده است.
پکتیاوال در ۲۲ حوت، هنگامی که قصد داشت فرزندانش را به مکتب ببرد، مقابل خانهاش بازداشت شد. خانواده او به سازمان «افغان ایواک» گفتهاند که به دلیل بیماری تنفسی به اسپری استنشاقی نیاز داشت و همسرش تلاش کرده بود آن را در اختیارش قرار دهد.
اداره مهاجرت امریکا اعلام کرده است که پکتیاوال پس از بازداشت از تنگی نفس و درد قفسه سینه شکایت کرد، به شفاخانه انتقال یافت و روز بعد جان باخت.
خانم کلمن میگوید مرگ پکتیاوال بخشی از روند رو به افزایش جانباختن افراد در بازداشتگاههای اداره مهاجرت امریکاست.
به گفته او، از زمان روی کار آمدن حکومت کنونی امریکا، درخواستها برای شفافیت درباره مرگ افراد در بازداشتگاههای مهاجرتی افزایش یافته است.
در گواهی فوت، علت مرگ پکتیاوال «حادثه» ثبت شده است، اما این عضو دیدبان حقوق بشر میگوید این نتیجهگیری، پرسشهای بیشتری درباره چگونگی مرگ او ایجاد کرده است.
این سازمان میگوید حکومت امریکا، با وجود درخواستهای خانواده پکتیاوال، نهادهای مدافع حقوق پناهجویان و شماری از اعضای کانگرس، از ارائه جزئیات بیشتر درباره این پرونده خودداری کرده است.
مقامهای محلی نیز گزارش کامل کالبدشکافی را منتشر نکردهاند و گفتهاند انتشار آن ممکن است بر تحقیقات جنایی فدرال تأثیر بگذارد.
دیدبان حقوق بشر تأکید کرده است که شفافیت و پاسخگویی مستلزم انجام تحقیقات کامل و انتشار اطلاعات مربوط به این پرونده است و انتشار گزارش کامل کالبدشکافی محمد نذیر پکتیاوال میتواند نخستین گام در این مسیر باشد.
این افراد در جریان درگیری با نیروهای امنیتی تاجیکستان جان باختهاند.
این اداره گفت در این مدت ۱۸ افغان دیگر به اتهام جرایم مرتبط با مواد مخدر در تاجیکستان بازداشت شدهاند.
خبرگزاری اوستا به نقل از اداره مبارزه با مواد مخدر تاجیکستان دوشنبه، ۲۲ سرطان نوشت در شش ماه اول سال روان میلادی در مرز این کشور با افغانستان یک تُن و ۵۱۳ کیلوگرم مواد مخدر کشف و ضبط شده است.
این نهاد گفته مرز افغانستان همچنان به عنوان مسیر اصلی قاچاق مواد مخدر به تاجیکستان به شمار میرود.
ارزیابی اداره مبارزه با مواد مخدر تاجیکستان نشان میدهد که تولید مواد مخدر و قرصهای روانگردان در افغانستان همچنان ادامه دارد و آزمایشگاههای مخفی تولید این مواد همچنان فعال هستند.
به گزارش این سازمان، نیروهای امنیتی تاجیکستان در این مدت ۶۰۱ کیلوگرام مواد مخدر را از نزد ۱۸ افغان بازداشتشده نیز کشف کردهاند.
اداره مبارزه با مواد مخدر تاجیکستان گفت در این مدت در مجموع ۵۹۲ مورد جرم مرتبط با قاچاق مواد مخدر در این کشور ثبت شده است. این جرایم در مقایسه با مدت مشابه در سال گذشته ۱۱ درصد افزایش یافته است.
این نهاد افزود که از آغاز سال ۲۰۲۶ تاکنون ۲ تُن و ۹۶۳ کیلوگرام مواد مخدر غیرقانونی در سراسر این کشور کشف و ضبط شده است. در این مدت ۲۸ شهروند خارجی به اتهام قاچاق مواد مخدر در قلمرو تاجیکستان بازداشت شدهاند.
اداره مبارزه با مواد مخدر تاجیکستان قبلا اعلام کرده بود که در سال ۲۰۲۵ دستکم دو هزار و ۷۴۲ کیلوگرام مواد مخدر ناشی از افغانستان را در مناطق مرزی کشف و ضبط کرده است. ظفر صمد رئیس این اداره گفت در سال ۲۰۲۵ کشف و ضبط مواد مخدر در مرز افغانستان ۵۰ درصد نسبت به سال ۲۰۲۴ افزایش یافت.
کمیته دولتی امنیت ملی تاجیکستان در اوایل حوت اعلام کرد که ۵۸ کیلوگرام مواد مخدر قاچاق شده از افغانستان را در منطقه مرزی شمسالدین شاهین کشف و ضبط کرده است. این کمیته گفت که دو شهروند تاجیکستان به نامهای غلامعلی صابریف و سیفاللهیف در ارتباط به این پرونده بازداشت شدهاند.
بربنیاد گزارشها، میزان قاچاق مواد مخدر از افغانستان به تاجیکستان پس از سلطه طالبان بر کشور افزایش یافته است. مقامات تاجیکستان تدابیر امینیتی برای جلوگیری از قاچاق مواد مخدر در مرز افغانستان را افزایش داده است.
به گزارش این اداره تاجیکستان، در این بازه زمانی یک شهروند قزاقستان همراه با ۱۰ کیلوگرام، ۶ شهروند اوزبیکستان با ۶۵ کیلوگرام و ۲ شهروند قرقیزستان با ۱۱ کیلوگرم مواد مخدر بازداشت شدهاند.
این نشست که با حضور نمایندهگان عمدتا زن ۵۷ کشور عضو سازمان همکاری اسلامی در اسلامآباد برگزار شد، در آستانه پایان دومین روز خود قرار دارد.
پیشتر منابع به افغانستان اینترنشال گفتند که سازمان همکاری اسلامی از حکومت طالبان خواسته بود تا یک مقام زن با صلاحیت را برای حضور در این نشست اعزام کند، اما اداره طالبان هیچ مقام زن برای شرکت در این اجلاس نداشت. سخنگوی طالبان توضیح نداد که چرا نماینده این گروه در نشست اسلامآباد حضور نیافته است.
آقای مجاهد در یک پیام صوتی که شبکه داخلی آریانا نیوز منتشر کرده، گفت حقوق زنان در افغانستان «از لحاظ شرعی» تامین است.
او بدون نام بردن از سازمان خاصی، گفت که اداره طالبان نمیتواند به توصیههای سازمانهای دیگر، حقوقی را به زنان قائل شود که «در اسلام جای ندارد، فرهنگ غربی است و مشکلات شرعی دارد.»
سخنگوی طالبان دوشنبه، ۲۲ سرطان گفت که اداره طالبان متشکل «مجموعهای از علمای اسلامی است» و آنها «حقوق اسلامی» را بهتر میدانند. او گفت: «ما اطمینان میدهیم که خواهران ما در افغانستان از حقوق شرعی خود برخوردارند.»
آقای مجاهد اضافه کرد که اداره طالبان از برنامههای سازمان همکاری اسلامی در هرجایی که انجام شود، پشتیبانی میکند.
نهمین نشست دو روزه وزیران امور زنان کشورهای سازمان همکاری اسلامی یکشنبه، ۲۱ سرطان، در اسلامآباد، پایتخت پاکستان، آغاز شد. این نشست با حضور ۱۹۰ نماینده عمدتا زن از ۵۷ کشور در غیبت نماینده طالبان برگزار شد.
در دستور کار این نشست آمده است که شرکتکنندگان درباره بحران افغانستان و محدودیتها بر آموزش زنان و دختران در این کشور نیز بحث خواهند کرد.
طالبان در حال مدعی تامین حقوق زنان شده است که در حال حاضر افغانسان تنها کشور در جهان است که آموزش بالاتر از صنف ششم برای زنان و دختران را منع کرده است. قانون امر به معروف طالبان حضور زنان در اجتماع را ممنوع کرده و صدای آنها را «عورت» دانسته است.
طالبان زنان را جز در بخشهایی از آموزش و بهداشت، از کار محروم کرده است.
محدودیتهای اعمال شده توسط طالبان بر زنان افغان بارها از سوی سازمان همکاری اسلامی و دیگر سازمانهای بینالمللی نکوهش شده است. این سازمانها خواستار تامین حقوق اساسی زنان در افغانستان تحت تسلط طالبان شدهاند.
به گفته منابع، فصیحالدین فطرت و هیئت همراه او از روز یکشنبه تاکنون در شهر فیضآباد با جمعهخان فاتح در حال رایزنیاند تا او را برای رفتن به کابل متقاعد کنند.
همزمان، فصیحالدین فطرت، فرمانده ارتش طالبان در گفتوگو با رسانههای وابسته به این گروه گفت: «ممکن است فاتح با ما به کابل سفر کند.» او هرچند مدعی شد که سفر او و دیگر مقامات طالبان به بدخشان برای بررسی مناطق مرزی بود و نیرهای این گروه نیز برای سرکوب این فرمانده ناراضی به دروازها اعزام نشده بودند. آقای فطرت گزارشها درباره بازداشت و سرکوب جمعه فاتح را «تبلیغات رسانهای» خواند.
جمعهخان فاتح روز جمعه، ۲۰ سرطان، پس از گفتوگو با مقامهای طالبان در فیضآباد، به درواز بازگشت. منابع میگویند او پس از گذراندن یک شب در پایگاه خود در ولسوالی نسی، بار دیگر به همراه فصیحالدین فطرت به ولسوالی وردوج رفت و سپس به فیضآباد منتقل شد.
فاتح پیشتر با تضمین فصیحالدین فطرت پذیرفته بود به فیضآباد برود. پس از پایان گفتوگوها با هیئت طالبان، رسانههای وابسته به این گروه مدعی شدند که او پس از اعلام «وفاداری» به طالبان، به درواز بازگشته است.
روشن نیست که هیئت طالبان چرا به دنبال انتقال جمعهخان فاتح به کابل است، اما پیشتر رهبری طالبان یک پست معاونت ریاست استخبارات در پایتخت را به او پیشنهاد کرده بود اما فاتح نپذیرفته بود.
طبق اطلاعات منابع، در اواخر جوزا رهبر طالبان، جمعه فاتح، فرمانده ناراضی و معاون والی این گروه در زابل را «باغی» خوانده و دستور سرکوب او را صادر کرد. پس از آن رادیو حریت، رسانه وابسته به طالبان یک نوار صوتی فاتح را منتشر کرد که میگوید: «کاری نکردهام که سرگوبم کنند.»
جمعه فاتح، فرمانده تاجیکتبار طالبان در حوزه درواز بدخشان است. او حدود بیش از ۱۰ سال سال قبل به گروه طالبان پیوست و سالها به عنوان جنگجوی وفادار طالبان علیه حکومت سابق افغانستان جنگید. تحولات اخیر در بدخشان نشان میدهد فاتح دیگر از دستورات مقامات ارشد پیروی نمیکند و رهبری طالبان او را به عنوان یک عنصر «سرکش» شناسایی کرده و در صدد سرکوب او است.
آقای فاتح حدود یک سال قبل از سقوط کابل به دست طالبان، با تهاجم به مناطق راهبردی بدخشان و تصرف ذخیرهگاههای بزرگ تسلیحاتی بجامانده از دوران جهاد، قدرت خود را در حوزه دروازها تثبیت کرد.
جمعه فاتح در ۱۱ جوزا در یک تجمع هوادارنش در روستای «جویدره» ولسوالی نسی، سخنرانی بیسابقهای انجام داد. او ادعا کرد که ۲ هزار و ۵۰۰ نیروی مسلح با تجهیزات کامل سبک و سنگین تنها در ولسوالی نسی در اختیار دارد و تعداد کل نیروهای وفادارش در سراسر بدخشان و شمالشرق به ۱۰ هزار نفر میرسد.
منابع میگویند تنش میان فاتح و قندهار صرفاً بعد نظامی و نگرانی امنیتی ندارد، بلکه یک جنگ تمامعیار اقتصادی است. رهبر طالبان، یک ماه پیشتر دستور توقف کامل استخراج معادن طلا در حوزه دروازها را صادر کرد. همزمان، مولوی اسماعیل غزنوی، والی طالبان در بدخشان، افراد نزدیک به جمعه فاتح را به اتهام استخراج غیرقانونی، باجگیری و درگیری با کارگران در معدن طلای «قتقتی» ولسوالی شکی بازداشت کرد. هرچند کار استخراج این معادن پس از هفتهها توقف به دلیل نگرانی از تشدید شورشهای مردم دوباره از سرگرفته شده است.
کارشناسان معتقدند سخنان فاتح در جویدره و خطونشان کشیدنهای نظامی او، هشدار مستقیمی به ملا هبتالله در واکنش به قطع دسترسی او از این منابع مالی و فشارهای اداری و سیاسی بوده است. با این حال، طالبان در هفتههای اخیر تلاش کرده است تنشهای میانگروهی در بدخشان را از راه گفتوگو و اعمال فشار بر این فرمانده ناراضی حل کند.
این در حالی است که محمداسماعیل غزنوی والی طالبان در بدخشان پس از نشست مقامات این گروه با جمعه فاتح در فیض آباد گفت: «هویت و حیثیت فاتح در حدی نیست که تهدیدی علیه نظام به حساب بیاید.»
