تاجیکستان می‌گوید در شش ماه ۱۷ قاچاقچی افغان را کشته است

این نشست که با حضور نماینده‌گان عمدتا زن ۵۷ کشور عضو سازمان همکاری اسلامی در اسلام‌آباد برگزار شد، در آستانه پایان دومین روز خود قرار دارد.

پیشتر منابع به افغانستان اینترنشال گفتند که سازمان همکاری اسلامی از حکومت طالبان خواسته بود تا یک مقام زن با صلاحیت را برای حضور در این نشست اعزام کند، اما اداره طالبان هیچ مقام زن برای شرکت در این اجلاس نداشت. سخنگوی طالبان توضیح نداد که چرا نماینده این گروه در نشست اسلام‌آباد حضور نیافته است.

آقای مجاهد در یک پیام صوتی که شبکه داخلی آریانا نیوز منتشر کرده، گفت حقوق زنان در افغانستان «از لحاظ شرعی» تامین است.

او بدون نام بردن از سازمان خاصی، گفت که اداره طالبان نمی‌تواند به توصیه‌های سازمان‌های دیگر، حقوقی را به زنان قائل شود که «در اسلام جای ندارد، فرهنگ غربی است و مشکلات شرعی دارد.»

سخنگوی طالبان دوشنبه، ۲۲ سرطان گفت که اداره طالبان متشکل «مجموعه‌ای از علمای اسلامی است» و آن‌ها «حقوق اسلامی» را بهتر می‌دانند. او گفت: «ما اطمینان می‌دهیم که خواهران ما در افغانستان از حقوق شرعی خود برخوردارند.»

آقای مجاهد اضافه کرد که اداره طالبان از برنامه‌های سازمان همکاری اسلامی در هرجایی که انجام شود، پشتیبانی می‌کند.

نهمین نشست دو روزه وزیران امور زنان کشورهای سازمان همکاری اسلامی یکشنبه، ۲۱ سرطان، در اسلام‌آباد، پایتخت پاکستان، آغاز شد. این نشست با حضور ۱۹۰ نماینده عمدتا زن از ۵۷ کشور در غیبت نماینده طالبان برگزار شد.

در دستور کار این نشست آمده است که شرکت‌کنندگان درباره بحران افغانستان و محدودیت‌ها بر آموزش زنان و دختران در این کشور نیز بحث خواهند کرد.

• 

  اشاره محتاطانه به وضعیت زنان افغانستان در دستور کار نشست اسلام‌آباد

طالبان در حال مدعی تامین حقوق زنان شده است که در حال حاضر افغانسان تنها کشور در جهان است که آموزش بالاتر از صنف ششم برای زنان و دختران را منع کرده است. قانون امر به معروف طالبان حضور زنان در اجتماع را ممنوع کرده و صدای آنها را «عورت» دانسته است.

طالبان زنان را جز در بخش‌هایی از آموزش و بهداشت، از کار محروم کرده است.

محدودیت‌های اعمال شده توسط طالبان بر زنان افغان بارها از سوی سازمان همکاری اسلامی و دیگر سازمان‌های بین‌المللی نکوهش شده است. این سازمان‌ها خواستار تامین حقوق اساسی زنان در افغانستان تحت تسلط طالبان شده‌اند.

• 

  طالبان هیچ مقام زن ندارد که به نشست کشورهای اسلامی بفرستد

به گفته منابع، فصیح‌الدین فطرت و هیئت همراه او از روز یکشنبه تاکنون در شهر فیض‌آباد با جمعه‌خان فاتح در حال رایزنی‌اند تا او را برای رفتن به کابل متقاعد کنند.

هم‌زمان، فصیح‌الدین فطرت، فرمانده ارتش طالبان در گفت‌وگو با رسانه‌های وابسته به این گروه گفت: «ممکن است فاتح با ما به کابل سفر کند.» او هرچند مدعی شد که سفر او و دیگر مقامات طالبان به بدخشان برای بررسی مناطق مرزی بود و نیرهای این گروه نیز برای سرکوب این فرمانده ناراضی به دروازها اعزام نشده بودند. آقای فطرت گزارش‌ها درباره بازداشت و سرکوب جمعه فاتح را «تبلیغات رسانه‌ای» خواند.

جمعه‌خان فاتح روز جمعه، ۲۰ سرطان، پس از گفت‌وگو با مقام‌های طالبان در فیض‌آباد، به درواز بازگشت. منابع می‌گویند او پس از گذراندن یک شب در پایگاه خود در ولسوالی نسی، بار دیگر به همراه فصیح‌الدین فطرت به ولسوالی وردوج رفت و سپس به فیض‌آباد منتقل شد.

فاتح پیش‌تر با تضمین فصیح‌الدین فطرت پذیرفته بود به فیض‌آباد برود. پس از پایان گفت‌وگوها با هیئت طالبان، رسانه‌های وابسته به این گروه مدعی شدند که او پس از اعلام «وفاداری» به طالبان، به درواز بازگشته است.

روشن نیست که هیئت طالبان چرا به دنبال انتقال جمعه‌خان فاتح به کابل است، اما پیشتر رهبری طالبان یک پست معاونت ریاست استخبارات در پایتخت را به او پیشنهاد کرده بود اما فاتح نپذیرفته بود.

طبق اطلاعات منابع، در اواخر جوزا رهبر طالبان، جمعه فاتح، فرمانده ناراضی و معاون والی این گروه در زابل را «باغی» خوانده و دستور سرکوب او را صادر کرد. پس از آن رادیو حریت، رسانه وابسته به طالبان یک نوار صوتی فاتح را منتشر کرد که می‌گوید: «کاری نکرده‌ام که سرگوبم کنند.»

جمعه فاتح، فرمانده تاجیک‌تبار طالبان در حوزه درواز بدخشان است. او حدود بیش از ۱۰ سال سال قبل به گروه طالبان پیوست و سال‌ها به عنوان جنگجوی وفادار طالبان علیه حکومت سابق افغانستان جنگید. تحولات اخیر در بدخشان نشان می‌دهد فاتح دیگر از دستورات مقامات ارشد پیروی نمی‌کند و رهبری طالبان او را به عنوان یک عنصر «سرکش» شناسایی کرده و در صدد سرکوب او است.

آقای فاتح حدود یک سال قبل از سقوط کابل به دست طالبان، با تهاجم به مناطق راهبردی بدخشان و تصرف ذخیره‌گاه‌های بزرگ تسلیحاتی بجامانده از دوران جهاد، قدرت خود را در حوزه دروازها تثبیت کرد.

جمعه فاتح در ۱۱ جوزا در یک تجمع هوادارنش در روستای «جوی‌دره» ولسوالی نسی، سخنرانی بی‌سابقه‌ای انجام داد. او ادعا کرد که ۲ هزار و ۵۰۰ نیروی مسلح با تجهیزات کامل سبک و سنگین تنها در ولسوالی نسی در اختیار دارد و تعداد کل نیروهای وفادارش در سراسر بدخشان و شمال‌شرق به ۱۰ هزار نفر می‌رسد.

• 

  جمعه‌خان فاتح پس از تجدید «وفاداری» به طالبان به درواز بازگشت

منابع می‌گویند تنش میان فاتح و قندهار صرفاً بعد نظامی و نگرانی امنیتی ندارد، بلکه یک جنگ تمام‌عیار اقتصادی است. رهبر طالبان، یک ماه پیشتر دستور توقف کامل استخراج معادن طلا در حوزه دروازها را صادر کرد. هم‌زمان، مولوی اسماعیل غزنوی، والی طالبان در بدخشان، افراد نزدیک به جمعه فاتح را به اتهام استخراج غیرقانونی، باج‌گیری و درگیری با کارگران در معدن طلای «قتقتی» ولسوالی شکی بازداشت کرد. هرچند کار استخراج این معادن پس از هفته‌ها توقف به دلیل نگرانی از تشدید شورش‌های مردم دوباره از سرگرفته شده است.

کارشناسان معتقدند سخنان فاتح در جوی‌دره و خط‌ونشان کشیدن‌های نظامی او، هشدار مستقیمی به ملا هبت‌الله در واکنش به قطع دسترسی او از این منابع مالی و فشارهای اداری و سیاسی بوده است. با این حال، طالبان در هفته‌های اخیر تلاش کرده است تنش‌های میان‌گروهی در بدخشان را از راه گفت‌وگو و اعمال فشار بر این فرمانده ناراضی حل کند.

این در حالی است که محمداسماعیل غزنوی والی طالبان در بدخشان پس از نشست مقامات این گروه با جمعه فاتح در فیض آباد گفت: «هویت و حیثیت فاتح در حدی نیست که تهدیدی علیه نظام به حساب بیاید.»

• 

  از جنگجوی وفادار تا فرمانده سرکش؛ «رهبر طالبان دستور سرکوب جمعه فاتح را صادر کرده است»

سازمان حمایت از رسانه‌های افغانستان (امسو) روز یکشنبه، ۲۱ سرطان، با نشر گزارشی تحلیلی با عنوان «زیر سایه ترس و سانسور» گفت که یافته‌های آن بر اساس اطلاعات گردآوری‌شده از بخش‌های مختلف افغانستان در فاصله ۲۰ جوزا تا ۱۹ سرطان سال جاری تهیه شده است.

امسو در این گزارش وضعیت رسانه‌های افغانستان را در چهار محور امنیتی و فیزیکی، اداری و حرفه‌ای، فناوری و ایدیولوژیک بررسی کرده است.

بر اساس این گزارش، خبرنگاران در این مدت با بازداشت‌های خودسرانه، بدرفتاری، لت‌وکوب و تهدیدهای امنیتی روبه‌رو بوده‌اند.

امسو می‌گوید شماری از خبرنگاران پس از پوشش رویدادهای رسمی از سوی نهادهای استخباراتی طالبان بازداشت شده‌اند. به گفته این سازمان، برخی دیگر نیز به دلیل اختلافات روزمره، از جمله بر سر هزینه حمل‌ونقل، بازداشت و لت‌وکوب شده‌اند.

به گفته امسو، خبرنگاران بازداشت‌شده پس از آزادی نیز تحت فشار قرار گرفته‌اند تا درباره آنچه در دوران بازداشت بر آنان گذشته، سکوت کنند و از ثبت شکایت یا اطلاع‌رسانی خودداری کنند. این سازمان می‌گوید چنین وضعیتی فضای ترس و خودسانسوری را در میان خبرنگاران تشدید کرده است.

در بخش دیگری از گزارش، امسو از عملکرد سخنگویان طالبان در ارائه اطلاعات انتقاد کرده و گفته است بسیاری از آنان به جای انتشار اطلاعات از مجاری رسمی و در ساعات اداری، خبرها را در ساعات پایانی شب یا از طریق صفحات شخصی خود در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌کنند.

به باور این سازمان، این رویه دسترسی رسانه‌ها به اطلاعات را دشوار کرده و در برخی موارد به اختلافات اداری و حتی کسر حقوق خبرنگاران انجامیده است.

امسو همچنین از افزایش مداخله وزارت امر به معروف طالبان در فعالیت رسانه‌ها خبر داده است. بر اساس این گزارش، برخی رسانه‌های رادیویی درباره دریافت تماس تلفنی و پخش صدای دختران هشدار دریافت کرده‌اند و بازرسی‌های مأموران این وزارت از دفاتر رسانه‌ها همچنان ادامه دارد.

این سازمان همچنین از ادامه فشار بر خبرنگاران برای گذاشتن ریش و تغییر ظاهر مطابق دستور طالبان خبر داده است.

در بخش دیگری از گزارش آمده است که طالبان به خبرنگاران هشدار داده‌ است که از انتشار مطالب مربوط به مشکلات اقتصادی، افزایش بهای سوخت، اختلافات مقام‌های طالبان و جزئیات رویدادهای امنیتی در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی خودداری کنند.

به گفته امسو، در برخی موارد خبرنگاران به دلیل انتشار چنین مطالبی به بازداشت و توقیف تهدید شده‌اند.

این سازمان ممنوعیت استفاده از تلفن‌های هوشمند در شماری از اداره‌های دولتی را نیز از موانع جدی فعالیت رسانه‌ها دانسته و گفته است این محدودیت دسترسی خبرنگاران به اطلاعات، ارتباط با سخنگویان و انجام مصاحبه‌های تصویری را با اختلال جدی روبه‌رو کرده است.

امسو در جمع‌بندی گزارش خود تأکید کرده است که رسانه‌های افغانستان با بحرانی «عمیق، فراگیر و چندبعدی» روبه‌رو هستند.

به باور این سازمان، محدود شدن آزادی بیان، کاهش نظام‌مند دسترسی به اطلاعات، افزایش فشارهای امنیتی، اقتصادی و روانی بر خبرنگاران و تشدید سانسور، آینده رسانه‌های افغانستان را با تهدیدی جدی روبه‌رو کرده و خطر حذف تدریجی خبرنگاران و نیروهای حرفه‌ای را افزایش داده است.

یک منبع در شفاخانه هرات گفت که بر اساس اسناد طبی، آقای احمدی دچار شکستگی پهلو، برآمدگی بند پا و آسیب‌های گسترده در بخش‌های مختلف بدن شده است.

بازداشت همسر

به گفته منابع، همسر آقای احمدی چهارشنبه هفته گذشته همراه پدرش برای تهیه دارو به دواخانه‌ای در منطقه قول‌اردوی پیشین هرات می‌رفت. او مانتوی عربی، که پوششی رایج در هرات است، بر تن داشت.

منابع می‌گویند یک عضو طالبان با لباس شخصی آنان را متوقف و سپس به اداره امر به معروف منتقل کرد. به گفته آنان، این فرد عضو اداره امر به معروف طالبان بود، هرچند مأموران این اداره معمولاً با لباس سفید شناخته می‌شوند.

پس از اطلاع از این رویداد، داکتر احمدی با برداشتن یک چادر برای همسرش به اداره امر به معروف رفت.

به گفته منابع، هنگام ورود او، ده‌ها محتسب مرد اطراف همسرش ایستاده بودند. آقای احمدی با اعتراض گفت: «کسی حق ندارد به همسرم دست بزند» و حضور یک زن در میان ده‌ها مرد را نادرست خواند.

او از طالبان خواست همسرش را آزاد کنند و در صورت لزوم خودش را بازداشت کنند.

مشاجره و لت‌وکوب

به گفته منابع، پس از اصرارهای آقای احمدی، یکی از محتسبان به او ناسزا گفت. او نیز همان ناسزا را پاسخ داد و میان دو طرف مشاجره لفظی درگرفت. منابع می‌گویند اعضای طالبان در جریان این درگیری او را در برابر دیگران «بی‌غیرت» خطاب کردند.

به گفته منابع، حدود ۱۵ عضو طالبان او را به داخل یک کانتینر بردند و پس از برگزاری جلسه‌ای تصمیم گرفتند که او را لت‌وکوب کنند.

منابع می‌گویند حدود نیم ساعت بعد، طالبان آقای احمدی را به طبقه بالای ساختمان اداره امر به معروف منتقل کردند، کیسه‌ای پارچه‌ای بر سرش کشیدند و دست‌ها و پاهایش را نگه داشتند.

به گفته آنان، او با مشت، لگد، آرنج، قنداق تفنگ و چوب تر مورد ضرب‌وشتم قرار گرفت و در بخشی از شکنجه، سرش را نیز زیر آب نگه داشتند.

افغانستان اینترنشنال با پزشکی در هرات که اسناد درمانی آقای احمدی را دیده است، گفت‌وگو کرده است. این پزشک گفت بر اساس این اسناد، یک دنده او شکسته، مفصل پایش از جا درآمده و بدنش دچار کبودی و ورم شدید شده است. به گفته او، شدت جراحات به حدی بوده که آقای احمدی پس از شکنجه قادر به راه رفتن نبوده است.

طالبان پس از انتقال او به شفاخانه، دوباره وی را به زندان بازگرداندند.

تلاش برای پنهان کردن شکنجه

منابع می‌گویند طالبان پس از مشاهده ناتوانی آقای احمدی در راه رفتن، برگه‌ای را مقابل او گذاشتند تا امضا کند که در یک تصادف آسیب دیده است.

به گفته منابع، او چند بار از امضای این برگه خودداری کرد، اما طالبان به او گفتند این کار به پرونده‌اش کمک خواهد کرد.

منابع همچنین گفتند طالبان زیر فشار از او ویدیویی ضبط کردند تا در صورت رسانه‌ای شدن خبر شکنجه، آن را به عنوان اعتراف به تصادف منتشر کنند. طالبان تاکنون این ویدیو را منتشر نکرده‌اند.

به گفته منابع، طالبان سپس آقای احمدی، همسرش و پدر همسرش را به زندان مرکزی هرات منتقل کردند. همسر او و پدرش یک روز بعد آزاد شدند، اما آقای احمدی همچنان در بازداشت است.

منابع می‌گویند طالبان او را به «بی‌احترامی» به اعضای این گروه متهم کرده و پرونده‌اش را به دادگاه فرستاده‌اند. دوستان او که در خارج از افغانستان کارزاری برای آزادی‌اش راه‌اندازی کرده‌اند، نگران صدور حکم سنگین علیه او هستند.

ادامه بازداشت زنان در هرات

بازداشت همسر آقای احمدی در ادامه کارزار طالبان که از اواسط جوزا آغاز شد، برای بازداشت زنان به دلیل نوع پوشش در هرات صورت گرفته است.

منابع می‌گویند محتسبان امر به معروف مأمور شده‌اند زنانی را که با مانتو و بدون پوشاندن صورت در شهر رفت‌وآمد می‌کنند، بازداشت کنند.

با وجود گزارش‌های متعدد، هم والی طالبان در هرات و هم وزارت امر به معروف این گروه بازداشت زنان به دلیل نوع پوشش را رد کرده‌اند، هرچند والی طالبان پیش‌تر شماری از زنان بازداشت‌شده را «بیماران روانی» خوانده بود.

یک منبع آگاه به افغانستان اینترنشنال گفت که طالبان تنها در یک هفته بیش از ۵۰ زن را در هرات بازداشت کرده‌اند. افغانستان اینترنشنال نتوانسته این رقم را به طور مستقل تأیید کند، اما در همان مدت گزارش‌های متعددی از بازداشت زنان و دختران در این شهر دریافت کرده است.

در تازه‌ترین مورد نیز منابع روز جمعه، ۱۹ سرطان گفتند که مأموران امر به معروف در جاده ۶۴ متره هرات شمار زیادی از زنان را بازداشت کردند.

به گفته شهروندان هرات، این بازداشت‌ها اکنون به روندی عادی تبدیل شده و بسیاری از موارد هرگز رسانه‌ای نمی‌شود.

اعتراض‌ها و سرکوب

در پی افزایش بازداشت زنان، باشندگان شهرک جبرئیل هرات ۱۹ جوزا در اعتراض به این اقدام به خیابان‌ها آمدند و شعارهای «تحصیل، کار، آزادی» و «زن، زندگی، آزادی» سر دادند.

یوناما اعلام کرد طالبان به سوی معترضان، از جمله زنان و کودکان، شلیک کردند. بر اساس گزارش این نهاد، دست‌کم دو نفر، از جمله یک کودک، کشته و بیش از ۲۰ نفر زخمی شدند.

سه روز بعد نیز شماری از باشندگان هرات در برابر دفتر والی طالبان تجمع کردند و خواستار پایان بازداشت زنان و تأمین حق آموزش و کار شدند.

منابع افغانستان اینترنشنال گفتند طالبان پیش از این تجمع صدها نیروی مسلح را در شهر مستقر کردند و با تیراندازی معترضان را متفرق و شماری را بازداشت کردند.

سرکوب اعتراض‌ها واکنش‌هایی در خارج از افغانستان نیز برانگیخت و شهروندان افغانستان در ۳۰ کشور جهان در حمایت از زنان هرات تجمع اعتراضی برگزار کردند.

گزارش‌های مکرر از تحقیر و بدرفتاری

افغانستان اینترنشنال با شماری از زنانی که توسط مأموران امر به معروف طالبان بازداشت شده‌اند، گفت‌وگو کرده است.

به گفته آنان، آزادی بسیاری از زنان منوط به حضور پدر یا شوهر در اداره امر به معروف و تعهد کتبی مبنی بر نپوشیدن مانتو در آینده است. این زنان همچنین گفته‌اند مأموران طالبان مردان خانواده را با واژه «بی‌غیرت» تحقیر می‌کنند.

برخی زنان آزادشده نیز از شرایط نامناسب بازداشتگاه‌ها خبر داده‌اند. به گفته یکی از آنان، طالبان با وجود درخواست‌های مکرر، اجازه انتقال یک زن باردار را که دچار پارگی پرده‌های جنینی شده بود، به مرکز درمانی ندادند. همچنین دختر جوانی که شب پیش از مراسم عروسی‌اش بازداشت شده بود، با وجود درخواست سایر زندانیان آزاد نشد.

سال گذشته، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر افغانستان اعلام کرد شکنجه و بدرفتاری در بازداشتگاه‌های طالبان گسترده است. در این گزارش به ضرب‌وشتم با کیبل، لوله و قنداق تفنگ، خفه کردن با کیسه پلاستیکی، نگه داشتن سر زیر آب، شوک برقی، خشونت جنسی، محرومیت از خواب و اعدام نمایشی اشاره شده است.

این موارد با روایت منابع افغانستان اینترنشنال درباره شکنجه محراب‌الدین احمدی همخوانی دارد.

در دستور کار این نشست آمده است که شرکت‌کنندگان درباره بحران افغانستان و محدودیت‌ها بر آموزش زنان و دختران در این کشور نیز بحث خواهند کرد.

تاکنون برگزارکنندگان نشست درباره این‌که اشخاصی به نمایندگی از زنان افغانستان در نشست صحبت خواهند کرد یا خیر، توضیحی نداده‌اند.

در این نشست که تحت عنوان «توانمندسازی اجتماعی، اقتصادی و سیاسی زنان در کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی؛ چالش‌ها و راه پیش‌رو»، برگزار می‌شود،‌ حدود ۱۹۰ نماینده از ۵۷ کشور عضو سازمان همکاری اسلامی حضور دارند.

یک منبع از تیم برگزارکننده نشست وزیران سازمان همکاری اسلامی در امور زنان، روز شنبه ۲۰ سرطان، به افغانستان اینترنشنال گفت که شماری از زنان افغان نیز برای حضور در این نشست در پاکستان دعوت شده اند. این منبع افزود به‌رغم ارسال دعوت‌نامه، احتمال حضور آنان در این نشست «بسیار اندک» است.

• 

  نشست سازمان همکاری اسلامی درباره توانمندسازی زنان در پاکستان آغاز شد

این منبع در گفت‌وگوی تلفنی با افغانستان اینترنشنال تایید کرد که با وجود ارسال دعوت‌نامه، انتظار نمی‌رود هیئتی از زنان افغان در این نشست شرکت کنند.

در نخستین روز کنفرانس، مراسم افتتاحیه، سخنرانی مقام‌های پاکستانی، واگذاری ریاست دوره‌ای کنفرانس به پاکستان و بررسی پیشرفت کشورهای عضو در زمینه توانمندسازی و حقوق زنان برگزار شد.

بر اساس اجندای نشست، در روز دوم، نشست‌های عمومی و تخصصی وزیران برگزار می‌شود و شرکت‌کنندگان درباره راهکارهای افزایش مشارکت سیاسی، اقتصادی و حرفه‌ای زنان، تبادل تجربه‌های کشورهای عضو و تصویب راهبردها و چارچوب‌های مشترک گفت‌وگو خواهند کرد.

نتظار می‌رود در پایان کنفرانس، بیانیه مشترک این نشست نیز منتشر شود.

محورهای اصلی گفت‌وگوها شامل گسترش مشارکت اقتصادی زنان، کاهش شکاف جنسیتی در حوزه فناوری، دسترسی زنان به خدمات مالی و بررسی چالش‌های بشردوستانه در کشورهای عضو است. در بخش مربوط به افغانستان نیز وضعیت زنان و دختران و محدودیت‌های آموزشی و اجتماعی اعمال‌شده بر آنان مورد بحث قرار خواهد گرفت.

این نشست در حالی برگزار شده است که طالبان پس از بازگشت به قدرت در افغانستان، محدودیت‌های گسترده‌ای بر حقوق زنان و دختران اعمال کرده‌ است.

این گروه آموزش دختران بالاتر از صنف ششم، تحصیل زنان در دانشگاه‌ها و اشتغال آنان در بسیاری از نهادهای دولتی و غیردولتی را ممنوع کرده است؛ اقداماتی که با انتقاد گسترده سازمان همکاری اسلامی، سازمان ملل و جامعه جهانی روبه‌رو شده است.