وزیر آب اوزبیکستان هشدار داده است که افزایش برداشت آب توسط افغانستان از طریق کانال قوشتپه میتواند تاثیرات منفی بر بخش کشاورزی این کشور داشته باشد. او گفت که مسئله میزان برداشت آب میان حکومت اوزبیکستان و طالبان نهایی نشده است.
شوکت حامرایف در گفتوگو با یک رسانه اوزبیکستانی گفته است که تاشکند حق افغانستان برای استفاده از منابع آبی را به رسمیت میشناسد، اما میزان برداشت آب همچنان یکی از موضوعات اصلی مورد بحث میان دو کشور است.
او توضیح داده است که اگر افغانستان حدود دو میلیارد متر مکعب آب استفاده کند، این موضوع تاثیر جدی بر اوزبیکستان نخواهد داشت، اما در صورتی که این میزان به بیش از چهار میلیارد متر مکعب برسد، بخش کشاورزی این کشور را تهدید خواهد کرد.
حامرایف همچنین اعلام کرد که تکمیل پروژه کانال قوشتپه که طبق برنامه کنونی بایستی تا سال ۲۰۲۸ به پایان برسد، در حال حاضر در افغانستان متوقف شده است. به گفته او، یکی از مشکلات عمده این پروژه، کمبود برق برای فعال کردن پمپهای آب در این کشور است.
در همین حال، مقامهای اوزبیکستان به بهبود همکاریهای منطقهای در آسیای مرکزی اشاره کرده و گفتهاند که هماهنگی میان کشورهای منطقه در زمینه مدیریت منابع آبی در سالهای اخیر افزایش یافته است.
کانال قوشتپه یکی از پروژههای مهم انتقال آب در شمال افغانستان به شمار میرود که هدف آن توسعه زمینهای کشاورزی است، اما همزمان نگرانیهایی را در کشورهای همسایه برانگیخته است.
پس از بازگشت طالبان به قدرت، روند ساخت این کانال سرعت گرفته است. مقامهای طالبان در سال ۱۴۰۲ اعلام کردند که بخش نخست این پروژه افتتاح شده و آب آمودریا برای آبیاری زمینهای کشاورزی در سه ولایت شمالی افغانستان منتقل خواهد شد.
او گفت تا زمانی که این تصور «نادرست از ذهن ما بیرون نشود که باید افغانستان را تحت کنترول نگه داریم»، اوضاع میان دو کشور درست نخواهد شد.
او همچنین با اشاره به حمایت پاکستان از مخالفان حکومتهای گذشته افغانستان، خاطرنشان کرد که تلاش برای «تغییر رژیم در افغانستان به یک سلسله بیپایان تبدیل شده است.»
او در یک نشست خبری با اشاره به تلاشهای دیپلوماتیک «ناکام» پاکستان در افغانستان طی دهههای گذشته گفت: «این کافی نیست که بگوییم ما بسیار تلاش کردیم اما افغانها نپذیرفتند. مسئله این نیست، بلکه مسئله اینست که چرا نپذیرفتند؟»
او پاکستان را متهم کرد که از رویکرد کنونی امریکا در قبال طالبان افغان حمایت میکند که اشارهای به این اظهارات سخنگویان طالبان است که پاکستان با اشاره امریکا به تاسیسات این گروه حمله میکند.
فضلالرحمان در سخنانش هیچ اشارهای به حمایت طالبان افغان از تیتیپی نکرد، موضوعی که به گفته پاکستان، علت اصلی تنش با طالبان افغان است.
فضلالرحمان تلاشهای مکرر پاکستان برای «تغییر رژیم» در افغانستان را «پایانناپذیر» خواند و گفت: «ما از انقلاب علیه ظاهرشاه [آخرین پادشاه افغانستان] حمایت کردیم، سپس انقلاب کمونیستی رخ داد و ما علیه آن جهاد کردیم. زمانی که امریکا وارد شد، ما نیز با آن همراه شدیم.»
رهبر جمعیت علمای اسلام پاکستان خطاب به حکومت این کشور پیشنهاد داد که «باید هر گام را با احتیاط بردارد و پارلمان را در جریان قرار دهد.»
پاکستان و طالبان که روزگاری دو دوست دیرین بوداند، اخیرا درگیر تنشهای مرگبار شدهاند. اسلامآباد با ادعای حضور طالبان پاکستانی در خاک افغانستان و حمایت طالبان از این گروه شبهنظامی، حملاتی را در سراسر خاک افغانستان انجام داده است.
طالبان هرچند حضور تیتیپی را در خاک افغانستان رد میکند، اما گزارشهای شورای امنیت سازمان ملل حاکی از حضور فعال این گروه شبهنظامی و گروههای دیگر در خاک افغانستان است.
تنشهای دوسویه بهرغم تلاش شماری از کشورهای منطقه برای برقراری آتشبس پایدار، تاکنون نتیجه مطلوب را نداشته است.
