شماری از باشندگان قندهار به افغانستان اینترنشنال گفتند در یکونیم ماه گذشته، قیمت هر لیتر تیل از ۱۲ تا ۱۵ افغانی افزایش یافته است. آنها میگویند دلیل افزایش بهای مواد سوخت جنگ ایران خوانده میشود، اما در ولایتهای جنوبی با افزایش قیمت تیل، بهای مواد غذایی نیز بالا رفته است.
شماری از تاجران مواد سوخت در قندهار در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال گفتند اتحادیه تانکهای تیل این ولایت بهای روزانه تیل را به خواست طالبان تعیین میکند. به گفته آنها، یک حلقه خاص نزدیک به طالبان در این اتحادیه بهای مواد سوخت را افزایش داده است.
یکی از تاجران مواد سوخت به افغانستان اینترنشال گفت در حال حاضر قیمت تمام شد یک لیتر تیل ایرانی در افغانستان ۵۸ افغانی است، اما بهای آن در بازار تا ۷۰ افغانی رسیده است. او افزود که برخی از تاجران بزرگ تیل نیز مقدار بسیار کمی تیل به بازار عرضه میکنند.
یکی تاجر دیگر گفت با در نظر گرفتن هزینههای گمرکی و ترانسپورتی اگر تانکهای تیل که در هر لیتر مواد سوخت دو افغانی سود بگیرند، باید بهای فعلی تیل در بازار افغانستان حدود ۶۰ افغانی باشد. او تاکید کرد که باتوجه به نرخ فعلی بازار، پرچون فروشان در هر لیتر تیل حدود ۱۲ افغانی سود میکنند.
تاجران تیل میگویند که بر هر لیتر تیل تنها ۰.۳۰ افغانی مالیه وضع میشود و هزینهٔ انتقال تا پمپ حدود دو افغانی برآورد شده است. اما اتحادیهها در مشوره با مقامات طالبان قیمتها را افزایش دادهاند.
به باور تاجران، جنگ ایران تأثیر زیادی بر واردات تیل به افغانستان نگذاشته است، اما قیمتها از سوی اتحادیهها و حلقات حامی طالبان افزایش یافته است.
یک تاجر دیگر که نخواست به دلایل امنیتی از او نام برده شود، گفت: «در گمرکهای نیمروز و فراه هماکنون صدها تانکر تیل منتظر هستند که باید به بازار عرضه شوند، اما بیشتر اوقات طالبان به بهانهٔ کیفیت، تیلها را برمیگردانند و طی مراحل گمرکی را به تأخیر میاندازند.
او افزود که در حال حاضر تیل ایران از مسیر ریگ توسط بشکهها نیز وارد افغانستان میشود که دستکم برای نیازهای ولایات جنوبی کافیاند.
منابع مطلع میگویند همزمان تیل ترکمنستان، روسیه و آذربایجان نیز به بازارهای قندهار میرسد که مردم به دلیل کیفیت پایین، کمتر از آن استفاده میکنند. اما بهای این مواد سوخت نیز در بازارهای کشور با تیل ایرانی یکسان است.
باشندگان قندهار میگویند با آنکه قیمت تیل از سوی اتحادیهها تعیین میشود، اما قیمتها این ولایت ثابت نیست. در مقایسه با شهر قندهار، در ولسوالی اسپینبولدک قیمت تیل بهطور قابلتوجهی پایینتر است.
منابع میگویند که در ولسوالی اسپینبولدک قیمت تیل به این دلیل پایین است که بخش زیادی از تیل از راههای غیرقانونی و بدون پرداخت محصول گمرکی به این ولسوالی وارد میشود.
بر اساس معلومات منابع، شماری از مقامهای طالبان نیز در واردات تیل غیرقانونی نقش دارند.
باشندگان قندهار میگویند که در سایه بحران جاری در منطقه، اگر نظارت و کنترول بر قیمت مواد سوخت بهدرستی انجام نشود، ممکن است مردم با مشکلات شدید اقتصادی روبهرو شوند.