عبدالحق حقانی دارالعلوم حقانیه را در ۶ سپتامبر ۱۹۴۷ در منطقه اکوره ختک ایالت خیبرپختونخوا بنیان گذاشت. او از فارغان دارالعلوم دیوبند در هند بود و به همین دلیل، این مدرسه را «دیوبند کوچک پاکستان» مینامند.
نصاب دارالعلوم حقانیه برگرفته از دارالعلوم دیوبند هند است. در این مرکز دینی علوم اسلامی از جمله تفسیر، حدیث، فقه و زبان عربی تدریس میشود.
بسیاری از رهبران و اعضای ارشد طالبان افغان بهشمول ملامحمد عمر، بنیانگذار و رهبر پیشین طالبان، از این مدرسه فارغ شدهاند.
دارالعلوم حقانیه که دههها کانون اصلی آموزش و پرورش اسلامگرایان تندرو بهشمول طالبان افغان بوده است، اکنون با کاهش چشمگیر حضور طلبههای افغان مواجه است.
یوسفشاه، سخنگوی مدرسه حقانیه، به افغانستان انترنشنال گفت که پس از قدرتگیری مجدد طالبان، شمار طالبان افغان در این دارالعلوم بهشدت کاهش یافته است.
به گفته او، شمار قابلتوجهی از طلبهها و استادان افغان این مدرسه به افغانستان بازگشته و در داخل این کشور فعالیت دارند.
گل رسول محمدی، یکی از فارغان این مدرسه، میگوید ۱۳ تن از استادان پیشین دارالعلوم حقانیه در کابل، ننگرهار، غزنی، خوست، بدخشان، پکتیکا، قندوز، ارزگان، بلخ و میدانوردک مدارس دینی جدید ساختهاند.
به گفته محمدی، مدرسه دهسبز کابل با داشتن بیش از دو هزار طلبه، بزرگترین مدرسه دینی در افغانستان دانسته میشود.
دشوار شدن به دست آوردن ویزای پاکستان، بسته شدن مرزها و افزایش تنش میان طالبان و پاکستان نیز مانع از رفتوآمد طلاب افغان به مدارس دینی پاکستانی شده است.
طالبان پس از به قدرت رسیدن، افزایش مدارس دینی را در اولویت قرار دادند. بنا به اطلاعات موجود، مقامهای بلندپایه طالبان مانند سراجالدین حقانی، عبدالغنی برادر و امیرخان متقی در ولایات مختلف مدرسه فعال دارند.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی اداره طالبان، در ماه جدی سال گذشته اعلام کرد که هماکنون بیش از ۲۰ هزار مدرسه تحت پوشش وزارت معارف فعال اند و حدود دو و نیم میلیون دانشآموز در این مدارس علوم دینی را فرا میگیرند.