در پی جنگ ایران و بسته شدن تنگه هرمز، شرکتهای هوایی افغانستان از جمله آریانا و کامایر با کمبود شدید سوخت روبرو شدهاند. نمایندگان این شرکتها روز پنجشنبه با نورالدین عزیزی، وزیر تجارت طالبان، درباره حل این بحران گفتوگو کردند.
وزارت صنعت و تجارت طالبان روز پنجشنبه اعلام کرد که نورالدین عزیزی بر لزوم کنترول قیمت تکتهای هواپیما در داخل کشور تاکید کرده است. او با اشاره به روند انتقال حاجیان به عربستان سعودی، از شرکتهای هوایی خواست تا تسهیلات لازم را برای مسافران فراهم کنند.
تا این لحظه، شرکتهای آریانا افغان و کامایر درباره ابعاد دقیق این کمبود و تاثیر آن بر پروازها جزئیات بیشتری منتشر نکردهاند.
صنعت هوانوردی افغانستان پس از بازگشت طالبان به قدرت با چالشهای متعددی از جمله محدودیتهای بینالمللی، مشکلات فنی و مسائل مالی روبرو بوده است. در همین حال، بحران و جنگ اخیر در خاورمیانه، تامین سوخت هواپیما را در سطح جهانی با مشکل مواجه کرده است.
این مشکل بخشی از یک بحران جهانی است که اروپا و آسیا را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
صدها مهاجر افغان از جمله زنان و کودکان، به علت بسته ماندن مرز در تورخم در وضعیت بلاتکلیفی به سر میبرند. به علت پایان نیافتن درگیری میان طالبان و پاکستان، نگرانیها درباره سرنوشت و امنیت این مهاجران افزایش یافته است.
حکومت پاکستان روند اخراج مهاجران افغان را شدت بخشیده و اعلام کرده است که تمامی اتباع افغانستان، بهجز دارندگان مدارک قانونی، باید این کشور را ترک کنند. از سال ۲۰۲۳ تاکنون بیش از دو میلیون مهاجر افغان از مجموع حدود سه میلیون نفر به افغانستان بازگردانده شدهاند. بسیاری از آنان نسل دوم و سوم مهاجرانی هستند که دههها پیش به پاکستان پناه برده بودند.
به نقل از رویترز، در گذرگاه تورخم، پناهجویان روزهاست در انتظار اجازه عبور از مرز هستند. این در حالی است که درگیریهای تازه میان دو طرف، وضعیت را پیچیدهتر کرده است.
مقامهای پاکستان اعلام کردهاند در حملات راکتی اخیر از خاک افغانستان به وزیرستان جنوبی، شماری از غیرنظامیان، از جمله زنان و کودکان، زخمی شدهاند. طالبان این اتهامات را رد کرده و ناامنی را مسئله داخلی پاکستان دانستهاند.
صالحه بیبی، زن ۴۰ سالهای که هرگز افغانستان را ندیده، از جمله افرادی است که در مرز منتظر بازگشت است. او به رویترز گفت: «هیچوقت فکر نمیکردیم روزی مجبور به ترک پاکستان شویم.» او با اشاره به نگرانیهایش درباره آینده فرزندانش افزود: «با دل شکسته برمیگردیم.»
به گفته او، نبود فرصتهای آموزشی برای کودکان در افغانستان، بزرگترین دغدغهاش است. صالحه بیبی مادر هفت فرزند است و میگوید امنیت و آینده آنان در هالهای از ابهام قرار دارد.
در همین حال، صفهای طولانی از لاریها و موترهای حامل پناهجویان در دو سوی جادههای منتهی به مرز دیده میشوند. برخی از این خانوادهها بیش از ۱۰ روز در انتظار عبور ماندهاند.
برهانخان، جوان ۲۴ ساله، میگوید خانوادهاش بیش از ۱۲ روز است که در مرز منتظرند. او هشدار میدهد که ادامه درگیریها میتواند وضعیت پناهجویان را وخیمتر کند. به گفته وی، «زنان و کودکان نزدیک به دو هفته است که داخل موترها ماندهاند.»
با افزایش تنشها میان طالبان و پاکستان، سرنوشت هزاران پناهجوی افغان که ناچار به بازگشت به کشوری با وضع ناپایدار هستند، همچنان نامعلوم باقی مانده است.
مقامهای استان سیستان و بلوچستان ایران میگویند در پی سفر هیئت دولتی به ولایت نیمروز در غرب افغانستان، یک تفاهمنامه ۲۳ مادهای برای توسعه تجارت مرزی، فعالسازی بازارچه مرزی و پیشبرد همکاریهای اقتصادی با طالبان امضا شده است.
مجیب حسنی، معاون هماهنگی امور اقتصادی و توسعه منطقهای استانداری سیستان و بلوچستان، به ایرنا گفت که بخش اصلی این تفاهمنامه به توسعه تجارت خرد و بازارچههای مرزی اختصاص دارد.
او گفت ایران برای راهاندازی بازارچههای محلی در شاهگل، میلک و گمشاد آمادگی دارد، اما طرف افغان هنوز برای آغاز کار اجرایی اعلام آمادگی نکرده است.
به گفته حسنی، زیرساختهای لازم در سمت ایران آماده شده و آغاز کار این بازارچهها به تصمیم طرف مقابل بستگی دارد.
معاون استانداری سیستان و بلوچستان گفت در آستانه عید قربان، ظرفیت ورود دام افزایش از افغانستان به ایران نیز یافته است.
حسنی گفت پس از سفر وزیر تجارت افغانستان، یک چارچوب ۲۳ مادهای برای توسعه تجارت مرزی تدوین شد که بخش عمده آن مربوط به زیرساختها است.
او افزود که در چارچوب این توافق، یک جاده خاکی موقت برای وصلکردن دو بازارچه مرزی ساخته شد و این کار باعث افزایش تبادلات مرزی شده است.
به گفته حسنی، ایران برای ساخت پل دوم مرزی نیز آمادگی دارد و بخشی از تجهیزات در محل مستقر شده است.
او گفت ادامه این پروژه به هماهنگی طرف افغان نیاز دارد و این طرح اکنون حدود ۳۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد.
منصور بیجار، استاندار سیستان و بلوچستان ایران روز ۷ ثور به ولایت نیمروز رفت و با مقامهای طالبان دیدار کرد.
در آن سفر، استاندار سیستان و بلوچستان با والی طالبان در نیمروز نیز دیدار کرد و دو طرف درباره آب، تجارت مرزی و همکاریهای اقتصادی گفتوگو کردند.
نماینده ویژه بریتانیا برای افغانستان در دیدار با مقامات طالبان، نگرانیهای جدی کشورش را درباره محدودیتهای طالبان بر زنان و دختران مطرح کرد. او گفت افغانستان نمیتواند به رفاه و ثبات دست یابد، در حالیکه نیمی از جمعیت آن (زنان) از آموزش، کار و مشارکت در جامعه کاملا محروماند.
سفر ریچارد لینزی، نماینده ویژه بریتانیا برای افغانستان در کابل روز پنجشنبه، دهم ثور، به پایان رسید.
وزرات خارجه بریتانیا گفت که ریچارد لینزی در جریان این سفر با مقامات طالبان درباره ثبات منطقهای، دسترسی به کمکهای بشردوستانه و حقوق بشر گفتوگو کرد.
او با وزرا و مقامهای ارشد شامل معاون اقتصادی ریاستوزرا، وزیران خارجه و داخله طالبان دیدار کرده است.
وزارت خارجه بریتانیا گفت که نماینده اش در این سفر با نمایندگان جامعه مدنی نیز ملاقات داشت.
تاکید بر تأمین حقوق بشر در افغانستان
فرستاده ویژه بریتانیا در این دیدارها گفته است که حکومتداری فراگیر و پیشرفت در زمینه حقوق بشر بهعنوان بخش اساسی روابط افغانستان با جامعه جهانی است.
ریچارد لینزی همچنان بر اهمیت تعامل سازنده از طریق روند تحت رهبری سازمان ملل تأکید کرده و خواستار اقدامات عملی طالبان برای رسیدگی به نگرانیهای بینالمللی در زمینه حقوق بشر، حکومتداری فراگیر و همکاری برای مقابله با تروریسم شد.
فرستاده ویژه بریتانیا این سفر را فرصت مهم برای تعامل مستقیم با مقامات طالبان درباره مسائلی دانست که برای کشورش و جامعه بینالملل «عمیقا اهمیت» دارند.
ریچارد لینزی گفت: «این سفر فرصت مهمی بود تا بهطور مستقیم با وزرا و مقامها درباره مسائلی که برای بریتانیا، جامعه جهانی و مردم افغانستان اهمیت عمیق دارند، گفتوگو کنیم.»
گفتوگو با پاکستان و هشدار در مورد بحران بشری در افغانستان
در جریان این دیدارها، نماینده ویژه بریتانیا بر کاهش تنشها و گفتوگو طالبان با پاکستان تأکید کرد و گفت که هیچ راهحل نظامی پایداری وجود ندارد.
او خواهان بازگشایی فوری گذرگاههای مرزی برای انتقال کمکهای بشردوستانه شد و هشدار داد که ادامه محدودیتها میتواند بیش از یک میلیون زن و کودک را از دسترسی به تغذیه و خدمات صحی نجاتبخش محروم سازد.
ریجارد لینزی گفت «من بر ضرورت کاهش تنشها با پاکستان و بازگشت به گفتوگو تأکید کردم. همچنان مراتب تسلیت خود را بابت هرگونه تلفات غیرنظامیان، چه در نتیجه تروریسم و چه اقدامات نظامی، ابراز داشتم.»
این دیپلومات بریتانیایی همچنین بر اهمیت دسترسی بدون مانع به کمکهای بشردوستانه تأکید کرده تا کمکهای نجاتبخش به افراد نیازمند برسد.
حمایت مشروط بریتانیا
او گفته حکومت بریتانیا همچنان حامی متعهد مردم افغانستان باقی میماند. به گفته ریچارد لینزی، در سالهای ۲۰۲۵-۲۰۲۶، لندن ۱۵۱ میلیون پوند کمک بشردوستانه به افغانستان اختصاص داده و افغانستان همچنان از اولویتهای کمکرسانی دولت بریتانیا است.
او گفت: «برای آیندهای پایدار در افغانستان، حمایت ما باید با شرایطی همراه باشد که به زنان اجازه کار، به کودکان امکان آموزش، و به کمکها اجازه رساندن امن و بیطرفانه را فراهم کند.»
منابع مطلع به افغانستان اینترنشنال خبر دادند که «ارباب داوود عرب»، رئیس اتحادیه فلزکاران هرات توسط افراد ناشناس با ضربات چاقو کشته شده است. به گفته منابع، این رویداد پنجشنبه، دهم ثور در منطقه شیدایی واقع در حوزه یازدهم امنیتی شهر هرات رخ داده است.
به گفته منابع، ارباب داوود یکی از زمینداران و از افراد بانفوذ قوم عرب در هرات بود.
براساس اطلاعات منابع، ارباب داوود باشنده ولسوالی مرغاب ولایت بادغیس بود و سالیان زیادی در هرات زندگی میکرد و مالک زمینهای زیادی در منطقه شیدایی این ولایت بود.
تاکنون انگیزه قتل این متنفذ قومی در هرات مشخص نیست. مقامات طالبان نیز، تاکنون بهطور رسمی درباره ترور ارباب داوود ابراز نظر نکردهاند.
اخیرا ترور شهروندان توسط افراد مسلح ناشناس در سراسر افغانستان افزایش یافته است.
در ماه حمل، فرماندهی پولیس طالبان در بغلان اعلام کرد که در یک حمله مسلحانه در یک مسجد در روستای چوکک ولسوالی خنجان، سه نفر کشته و چهار تن دیگر زخمی شدند.
طالبان تاکنون درباره بازداشت و پیگرد عاملان این رویدادها طلاعاتی منتشر نکرده است. این در حالی است که مقامات این گروه در دیدار با دیپلوماتها و مسئولان سازمانهای بینالمللی ادعاهایی را درباره تأمین امنیت سرتاسری در کشور مطرح کردهاند.
شماری از رانندگان موترهای مسافربری نوع تونس در کابل میگویند که طالبان فعالیت این وسایط را در دشتبرچی متوقف کرده است. به گفته آنها، این اقدام باعث بیکاری گسترده رانندگان و توقف حدود ۱۵۰۰ موتر تونس در غرب کابل شده است.
این رانندگان به افغانستان اینترنشنال گفتند که طالبان به موترهای شخصی اجازه مسافربری نمیدهد و تونسها را به دلیل نداشتن پلیتهای مسافربری متوقف کرده است. به گفته آنها طالبان موترهای تونس را در سرایها توقیف کرده و اجازه فعالیت نمیدهند.
به گفته آنها، وزارت ترانسپورت طالبان موترهای نوع دیگری با پلیت مسافربری را بهعنوان بدیل معرفی کرده است. رانندگان مدعیاند که موترهای جدید به شرکتی وابسته است که با نزدیکان طالبان در کابل ارتباط دارد.
آنها نگراناند که با این تصمیم، شمار زیادی از رانندگان بیکار شوند و کنترول کامل حملونقل در دشت برچی به شرکتهای وابسته به طالبان سپرده شود.
آنها افزودند که این اقدام صدها خانواده را متاثر ساخته است.
منابع افزودند که طالبان پیش از این نیز چندین بار به رانندگان هشدار داده بود که در این مسیر از فعالیت موترهای تونس بدون پلیت مسافربری خودداری کنند.
مقامهای طالبان تاکنون در این مورد بهگونه رسمی اظهار نظر نکردهاند.