پژوهش تازه: ۹۵ درصد زنان به نظام عدلی طالبان باور ندارند
یافتههای تازه شبکه «پژوهشی و دادخواهی زنان و کودکان» نشان میدهد که حدود ۹۵ درصد زنان به دلیل بیاعتمادی به نظام عدلی تحت کنترول طالبان، از پیگیری قضایای حقوقی خود خودداری میکنند.
افزون بر آن، حدود ۶۵ درصد زنان تجربههایی منفی از مراجعه به محاکم را گزارش دادهاند.
این یافتهها روز پنجشنبه (۱۰ ثور) در جریان رونمایی از پژوهش مشترک شبکه «پژوهشی و دادخواهی زنان و کودکان» و دانشگاه تورنتو، تحت عنوان «دسترسی زنان به عدالت در افغانستان»، در شهر تورنتو ارائه شد.
در این نشست بینالمللی که با حضور کارشناسان حقوقی، فعالان مدنی، دانشگاهیان، دیپلوماتها و خبرنگاران برگزار شد، برگزارکنندگان هدف اصلی این پژوهش را برجستهسازی وضعیت دسترسی زنان به عدالت در افغانستان و جلب توجه جامعه جهانی به موانع ساختاری در این زمینه عنوان کردند.
بر اساس یافتههای گزارش، ساختار رسمی نظام عدلی افغانستان در حاکمیت طالبان دستخوش تغییرات بنیادی شده است.
طبق آمار ارائهشده، ۸۱ درصد پاسخدهندگان گفتهاند که نظام عدلی بهطور کامل یا در سطحی گسترده، تغییر کرده است. همچنین ۹۱ درصد آنان معتقدند حذف متخصصان حقوقی زن تأثیر جدی و منفی بر نتایج قضایی گذاشته است.
زرقا یفتلی، بنیانگذار شبکه پژوهشی و دادخواهی زنان و کودکان، در این نشست گفت که سازوکارهای رسمی عدالت در افغانستان تحت اداره طالبان بهگونه جدی تضعیف شده و جای خود را به نظامهایی داده که به گفته او نهتنها عادلانه نیستند، بلکه زمینه معافیت از مجازات را، بهویژه در موارد خشونت علیه زنان، گسترش دادهاند.
بر مبنای خبرنامه این شبکه، پروفسور ادوارد شاتس از دانشگاه تورنتو نیز اعلام کرد که این دانشگاه متعهد است موضوع افغانستان را در محافل علمی و سیاستگذاری بینالمللی برجسته نگه دارد و همکاری خود با نهادهای افغان را گسترش دهد.
این شبکه گفته است که ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر افغانستان، در این نشست تأکید کرد که «پاسخگویی بینالمللی و فشار مستمر برای بهبود وضعیت حقوق بشر، بهویژه حقوق زنان، ضروری است.»
فوزیه کوفی، عضو پیشین پارلمان افغانستان، نیز نبود دادرسی عادلانه و افزایش بازداشتهای خودسرانه را عامل تشدید ناامنی و بیثباتی در جامعه عنوان کرد.
در پایان این نشست بر نیاز به اقدام هماهنگ و پایدار جامعه جهانی و حمایت از نهادهای مدنی، بهویژه سازمانهای تحت رهبری زنان، تاکید شد.
عطاالله تارر، وزیر اطلاعات پاکستان، طالبان افغان را به هدفگیری عمدی غیرنظامیان در ولسوالیهای مرزی ایالت خیبر پختونخوا متهم کرده و این اقدام را «غیرانسانی و فریبکارانه» خوانده است.
این مقام پاکستانی گفت طالبان پس از شکست در میدان نبرد، به حمله بر مناطق ملکی روی آورده است.
وزیر اطلاعات پاکستان روز جمعه، یازدهم ثور، در شبکه اجتماعی اکس نوشت که حملات طالبان به مناطق ملکی نشاندهنده ضعف و سطح پایین اخلاقی رهبری این گروه است.
او بدون مشخص کردن زمان دقیق این حملات گفت بر اساس گزارش مقامهای محلی در ولسوالی باجور، در پی حملات طالبان افغان و تحریک طالبان پاکستانی (تیتیپی) دستکم ۱۲ غیرنظامی، از جمله ۶ زن و کودک، کشته و ۱۲ تن دیگر زخمی شدهاند.
این در حالی است که پیش از این بارها مقامات طالبان، ارتش پاکستان را به هدف گرفتن غیرنظامیان در افغانستان متهم کرده بود.
وزیر اطلاعات پاکستان این اتهامات را رد کرده و آن را «بیاساس و گمراه کننده» خواند و تأکید کرد که عملیات این کشور تنها زیرساختها و مخفیگاههای «گروههای تروریستی» را هدف قرار میدهد.
قدرتالله، باشنده ولایت زابل میگوید که فرماندهی امنیه طالبان مارکیت شخصیاش را تصرف کرده و از بازگرداندن آن خودداری میکند. به گفته او، والی طالبان دستور بازگرداندن این مارکیت را صادر کرده، اما فرماندهی امنیه آن را اجرا نمیکند.
قدرت الله، میگوید که در سالهای گذشته، به تمام ادارات طالبان به شمول دفتر والی این گروه مراجعه کرده و عریضه داده است، اما سرنوشت ملکیتش هنوز روشن نشده است.
او به نهادهایی مانند شورای علما، امر به معروف، ریاست رسیدگی به شکایات و کمیسیون جلوگیری از غصب زمین مراجعه کرده و همه این نهادها نیز بر رسیدگی به این قضیه تأکید کردهاند.
در عین حال، اسناد نشان میدهد که فرماندهی امنیه زابل مالکیت شخصی این مارکیت را تأیید کرده، اما قدرتالله میگوید این نهاد از اجرای دستورات خودداری کرده و حتی برخی مسئولان، او را برای فروش ارزان ملکیتش تحت فشار قرار دادهاند.
او با انتقاد از بیتوجهی مسئولان، خواستار مداخله وزارت داخله طالبان برای بازگرداندن یا خرید رسمی این مارکیت شده است. او از این وزارت خواسته است که با تعیین یک هیئت، ملکیتش را به او بازگردانند.
قدرتالله، که پدرش در نظام پیشین بهعنوان ولسوال در یکی از ولسوالیهای این ولایت وظیفه داشته، انتقاد میکند که بهدلیل پیشینه کاری پدرش با او بدرفتاری میشود.
طالبان تاکنون در مورد این پرونده اظهار نظری نکرده است.
شماری از باشندگان قندوز به افغانستان اینترنشنال گفتهاند که در این ولایت هیچ دارویی در دسترس نیست و ذخایر دارویی کلینیکها حدود شش ماه است که تمام شده است.
آنان هشدار دادهاند که کمبود دارو و تجهیزات پزشکی ارائه خدمات به بیماران بهویژه زنان باردار را با چالش جدی مواجه کرده است.
به گفته آنان، از زمان توقف کمکهای نهادهای امدادرسان، نهتنها دارو در مراکز بهداشتی این ولایت موجود نیست بلکه کمبود تجهیزات ابتدایی درمانی نیز بهوضوح محسوس است.
به ادعای ساکنان، مسئولان بهداشتی طالبان از این وضعیت آگاهی دارند، اما با وجود این، ارائه خدمات ضروری بهویژه در بخش زایمان در شفاخانهها و کلینیکهای دولتی همچنان با اختلال جدی همراه است.
برخی منابع نیز هشدار میدهند که در پی نبود دارو و امکانات، شماری از زنان بیمار در جریان انتقال از ولسوالیها به مرکز ولایت، جان خود را از دست میدهند؛ وضعیتی که نگرانیها درباره پیامدهای انسانی این بحران را تشدید کرده است.
پس از درگیریها بین طالبان و نیروهای پاکستانی و توقف واردات دارو از پاکستان، کمبود دارو در افغانستان تشدید شده و بیماران مزمن را تحت فشار قرار داده است.
پیشتر نور جلال جلالی، وزیر صحت عامه طالبان، نیز تایید کرد که افغانستان در تامین دارو با معضل جدی روبهرو شده است.
شماری از کارگران افغان در داخل و خارج از کشور همزمان با روز جهانی کارگر از بیکاری، نبود فرصتهای شغلی و دشواریهای معیشتی شاکی اند.
آنها در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال، بر ضرورت ایجاد زمینههای کاری و حمایت از نیروی کار جوان تاکید میکنند.
اول می برابر با یازدهم ثور مصادف است با روز جهانی گارگر. این روز درحالی فرا رسیده است که براساس گزارش اخیر ملل متحد، نرخ بیکاری در افغانستان به ۷۵ درصد رسیده و بیش از ۹۰ درصد جمعیت این کشور زیر خط فقر زندگی میکنند.
درحالیکه طالبان از فراهم شدن زمینه کار به جوانان سخن میزند کاهش درآمد سرانه، افت تولید ناخالص داخلی و کاهش کمکهای بشردوستانه، تصویر تیرهای از وضعیت اقتصادی افغانستان را ارائه میکند.
جوانان در افغانستان از بیکاری ابراز نگرانی میکنند و مردم افغانستان از اوضاع بد اقتصادی به ستوه آمدهاند. آنها خواستار فراهم شدن زمینه کار هستند.
فرزاد، جوانی از افغانستان میگوید که در این کشور کار ثابت و درآمد کافی وجود ندارد و بیشتر کارگران تنها برای زندهماندن در شرایط دشوار و با دستمزد ناچیز کار میکنند.
رحمتالله پویا، دانشجویی از افغانستان گفت که کار در شرایط کنونی برای بسیاری از جوانان به یک آرزو تبدیل شده و نبود فرصتهای شغلی پایدار، آینده نسل تحصیلکرده را با چالش جدی روبهرو کرده است.
او تاکید کرد که نبود عدالت در دسترسی به فرصتهای شغلی، آینده کشور را با خطر مواجه میکند و منجر به مهاجرت گسترده جوانان میشود.
با تسلط دوباره طالبان بر افغانستان، بسیاری از جوانان شغلهای خود را از دست داده و ناچار به ترک کشور شدهاند. شماری از آنان در خارج از کشور به کارهای سخت و کمدرآمد روی آوردهاند.
جاوید تاشه، تخنیککار در فرانسه در صفحه خود در انستاگرام نوشته است که پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، مسیر زندگی بسیاری از جوانان تغییر کرده و بخشی از آنان ناچار شدهاند به کارگری در خارج از کشور روی بیاورند.
این جوان افزوده است که همچنان سرگرم مطالعه، نوشتن و پیگیری فعالیتهای فرهنگی است هرچند که کار روزمره و شرایط دشوار مهاجرت بخش عمدهای از وقت و انرژی او را در بر گرفته است.
او نوشت: «خوب و بد این جهان شگفتانگیز روی شانههای ما زنان و مردان کارگر میچرخد و ما خود نهایتا در تمام ساز و برگهای جهان گم میشویم و تا بر حاصل زور و بازوی ما، اربابان ثروت اکت و ادا در بیاورند.»
یک جوان افغان دیگر از بریتانیا گفته است که کارگران، چه در داخل کشور و چه در غربت، بار اصلی اقتصاد و ساختن زندگی را بر دوش دارند.
طالبان روز کارگر و مناسبتهای دیگری چون روز مادر، روز قانون اساسی، روز استقلال و هفته شهید را از تقویم رسمی حذف کرده است.
طالبان خانه فوزیه کوفی، عضو پیشین مجلس نمایندگان افغانستان و از چهرههای منتقد این گروه، را در کابل مصادره کرده و سه تن از بستگان او را بازداشت کردند.
منابع به افغانستان اینترنشنال گفتند که افراد طالبان در خانه خانم کوفی مستقر شدهاند.
به گفته این منابع، طالبان در ابتدا شماری از زنان ساکن این خانه را نیز بازداشت کرده و به آنها گفتهاند که به دلیل ارتباط و همکاری با فوزیه کوفی تحت پیگرد قرار گرفتهاند.
گفته شده بستگان خانم کوفی از چهار روز به این طرف در بازداشت طالبان هستند.
فوزیه کوفی در سالهای اخیر بهطور مداوم درباره حقوق بشر، آزادیهای سیاسی و اجتماعی و وضعیت زنان در افغانستان موضعگیری کرده و از طالبان انتقاد کرده است.
این اقدام در ادامه فشارهای طالبان بر منتقدان صورت گرفته است. پیش از این نیز خانه برخی دیگر از چهرههای سیاسی، از جمله محمد محقق، مصادره شده بود.
به باور ناظران، این اقدامات بخشی از رویکرد تازه طالبان برای خاموشکردن صدای مخالفان است.
در روزهای اخیر برخی چهرههای سیاسی، از جمله زنان، از فوزیه کوفی انتقاد کرده بودند که اعضای خانوادهاش به کابل رفتوآمد میکنند.
افغانستان اینترنشنال تلاش کرد موضع خانم کوفی را در این زمینه بگیرد، اما موفق نشد.