منابع محلی روز یکشنبه به افغانستان اینترنشنال خبر دادند که جسد یک زن در خانهاش در شهر هرات پیدا شده است. هرچند هنوز علت مرگ این زن به طور رسمی اعلام نشده، اما یک منبع نزدیک به خانوادهاش گفت او که خودکشی کرده است.
منابع گفتند طالبان همسر این زن را در ارتباط با این رویداد بازداشت کرده است.
در سالهای اخیر، رویدادهای خشونت خانوادگی، خودکشی و مرگهای مشکوک زنان در افغانستان بارها خبرساز شده است. نهادهای حقوق بشری میگویند که کاهش دسترسی زنان به نهادهای عدلی، محدود شدن کار نهادهای حامی زنان و فشارهای اقتصادی و اجتماعی، وضعیت زنان در افغانستان را شکنندهتر کرده است.
دفتر حقوق بشر سازمان ملل در گزارشی در مارچ ۲۰۲۶ گفت وضعیت حقوق بشر در افغانستان «بهگونه چشمگیر رو به وخامت» است.
عفو بینالملل هم میگوید که مقرره جدید جزایی طالبان تبعیض و خشونت علیه زنان و گروههای اقلیت را بیشتر نهادینه میکند. این سازمان از طالبان خواسته است محدودیتهایی را که حقوق اساسی زنان و دختران را نقض میکند، لغو کند.
در این بیانیه به وضعیت ولایت هرات اشاره شده و آمده است که اختطاف و بازداشت گسترده زنان و دختران در اماکن عمومی به بهانه نوع پوشش، لتوکوب، و ایجاد فضای رعب و وحشت، نشان میدهد که طالبان عملاً از تمامی خطوط سرخ جامعه و مردم افغانستان عبور کردهاند.
شماری از باشندگان هرات روز شنبه به افغانستان اینترنشنال خبر دادند که ماموران طالبان عملیات وسیع را برای بازداشت زنان بهدلیل حجاب در نقاط مختلف این شهر آغاز کرده است. به گفته منابع، افراد طالبان تنها در جاده نخودبریزیهای این شهر بیش از ۲۰ زن را بازداشت کردند.
منابع مطلع در هرات شنبه، ۱۶ جوزا در تماس با افغانستان اینترنشنال گفتند که ماموران طالبان همه مرد بودند و این عملیات را در نقاط مختلف شهر از جمله، جاده لیلامیفروشی و ساحه نخودبریزیهای شهر هرات به راه انداختهاند.
اتحاد فعالان حقوق بشر در بخش دیگری از بیانیه خود با محکوم کردن ترور فرشته احمدی، کارمند سازمان ملل متحد در کابل، تصریح کرد که این جنایت نشاندهنده عمق ناامنی است، به طوری که حتی کارکنان نهادهای بینالمللی نیز در فضا و ادعاهای امنیتی طالبان از ابتداییترین مصونیت جانی برخوردار نیستند.
این بیانیه هشدار میدهد که این رویکرد حذفی، یک حمله سیتماتیک و بخشی از روند گستردهتر «نسلکشی فرهنگی» است که موجودیت تاریخی و مدنی مردم افغانستان را هدف قرار داده و پیامدهای جبرانناپذیری برای آینده کشور خواهد داشت.
این نهاد با انتقاد از هرگونه تلاش و دعوت احتمالی از طالبان به بهانههای فنی مانند مسائل مهاجرتی، تعامل بیپشتوانه اتحادیه اروپا با این گروه را یک «خطای استراتژیک» توصیف کرد که منجر به عادیسازی تدریجی یک «گروه سرکوبگر» میشود.
اتحاد فعالان حقوق بشر از سازمان ملل متحد و کشورهای دموکراتیک خواست تا از مرحله ابراز نگرانیهای مکرر فراتر رفته و اقدامات عملی نظیر مستندسازی جرایم، ایجاد سازوکارهای بینالمللی برای پاسخگویی، گسترش تحریمهای هدفمند و پیگیری قضایی عاملان این جنایات را به عنوان یک اولویت فوری در دستور کار خود قرار دهند.
در ادامه سیاستهای محدودکننده طالبان علیه زنان عمدتا در هرات، این گروه در روزهای اخیر فشار بر نوع پوشش زنان در این ولایت را تشدید کرده است.
در تازهترین مورد، ماموران طالبان روز شنبه، ۱۶ جوزا، عملیات گستردهای را برای بازداشت زنان به دلیل آنچه «رعایت نکردن حجاب مورد نظر» این گروه خوانده شده، در نقاط مختلف شهر هرات آغاز کردند.
منابع به افغانستان اینترنشنال گفتند که ماموران طالبان تنها در یک منطقه این شهر بیش از ۲۰ زن را بازداشت کردهاند.
طالبان دستور داده است زنانی که پوشش مورد نظر این گروه را رعایت نمیکنند، بازداشت و زندانی شوند. این دستور از روز شنبه اجرایی شده است.
تشدید محدویتها بر زنان بهویژه در هرات، واکنشها را برانگیخته است.
شماری از شهروندان هرات روز شنبه در اعلامیهای در واکنش به این اقدام گفتهاند که انتخاب نوع پوشش باید بر مبنای رضایت زنان و دختران باشد.
یکی از نویسندگان این اعلامیه به افغانستان اینترنشنال گفت: «والی هرات با حیثیت و اعتبار زنان بازی نکند. اگر زنان و دختران از آموزش و اشتغال منع شدند، دستکم نفس کشیدن را ممنوع نکند. بگذارد به عنوان یک انسان ماهم نفس بکشیم.»
به گفته یکی از نویسندگان دیگر این اعلامیه، نسخهای از آن به دفتر والی طالبان در هرات فرستاده شده، اما تاکنون این دفتر در قبال آن سکوت اختیار کرده است.
باشندگان هرات در این اعلامیه، اجباری شدن پوشش چادری را خلاف موازین دینی و مصداق بیعدالتی دانسته و هشدار دادند که تشدید این محدودیتها، بیش از پیش بر مشارکت آموزشی، اجتماعی و اقتصادی زنان تاثر منفی خواهد گذاشت.
در بخشی از این واکنشها، نگرانیهایی نیز درباره تفاوت در تطبیق سیاستها میان ولایات مطرح شده و گفته شده است که اجرای غیرهمسان مقررات میتواند ذهنیت «رفتار دوگانه» را در جامعه تقویت کند.
شهروندان هرات خواهان ایجاد زمینه گفتوگوی سازنده میان مردم و مسئولان طالبان در اینباره شدند.
طالبان پیش از این نیز همزمان با افزایش نظارت بر پوشش زنان در هرات، دهها دختر و زن را بازداشت کرده است. در برخی موارد نیز گزارشهایی از برخوردهای خشونتآمیز نیروهای این گروه با زنان و دختران منتشر شده است.
