اظهارات سعد محسنی، مالک شبکه خبری طلوعنیوز، درباره «وضعیت عادی زنان در افغانستان» واکنشهای گسترده فعالان زن و سیاستمداران افغان را برانگیخته است. منتقدان میگویند که انکار وضعیت زنان، مانند بازداشت گسترده آنها در هرات به علت نوع پوشش، «عادی سازی وحشت» در افغانستان است.
آقای محسنی اخیراً در نشستی در کتابخانه ملی بریتانیا در لندن درباره وضعیت زنان افغان، با اشاره به رفتوآمد مادرش به کابل گفت که وضعیت زنان، بهویژه در شهرهای بزرگ، نسبت به دوره جمهوریت تفاوت چشمگیری نکرده است.
او همچنین مدعی شد که زنان میتوانند بدون پوشاندن صورت در اماکن عمومی حضور یابند و رانندگی کنند و بسیاری از مقامهای طالبان نیز دختران خود را از آموزش محروم نمیکنند.
این اظهارات در حالی مطرح شده که منابع متعدد در هرات روز یکشنبه به افغانستان اینترنشنال گفتند که موج بازداشت زنان به دلیل رعایت نکردن حجاب مورد نظر طالبان همچنان ادامه دارد. به گفته این منابع، طالبان روز یکشنبه هشت زن را در منطقه جبرئیل هرات بازداشت کردند.
تمیم عاصی، معاون پیشین وزارت دفاع افغانستان، با اشاره به این بازداشتها نوشت: «طالبان نزدیک به هفتاد زن را از سرک ۴۰ متره هرات با خود برده و زندانی ساختهاند، اما سعد محسنی میگوید زنان در افغانستان تحت تسلط طالبان آزادی دارند.»
او در شبکه اکس نوشت که «عادی سازی این وحشت یاد مردم افغانستان نخواهد رفت.»
فوزیه کوفی، عضو پیشین مجلس نمایندگان افغانستان، نیز در حساب خود در اکس نوشت اگر تلویزیون طلوع نسبت به بازداشت دهها زن در هرات ابراز همدردی نمیکند، دستکم میتوانست از دو خبرنگار خود که به گفته او توسط طالبان بازداشت و شکنجه شدهاند، حمایت کند.
منابع مطلع روز ۲۰ ثور به افغانستان اینترنشنال گفتند که پس از انتشار خبر بازداشت دو خبرنگار طلوعنیوز در شبکههای اجتماعی این رسانه، دفتر موبیگروپ در کابل برای بیش از شش ساعت در محاصره استخبارات طالبان قرار گرفت و حدود ۵۰ نیروی مسلح در اطراف آن مستقر شدند.
طالبان بعداً بازداشت و محاکمه دو خبرنگار طلوع را تایید کرد.
رحمت الله نبیل، از رهبران سیاسی افغان، با اشاره به اظهارات سعد محسنی گفت که او بهجای ایستادن در کنار قربانیان، به توجیه گروهی میپردازند که به گفته او همان ارزشها و آزادیها را از میان برده است.
او افزود که محرومیت میلیونها زن از آموزش و کار، سرکوب منتقدان، فقر گسترده و مهاجرت اجباری جوانان، واقعیت امروز افغانستان است و نمیتوان آن را با «روایتسازی و تبلیغات» پنهان کرد. به گفته نبیل، عادی جلوه دادن وضعیت کنونی، نادیده گرفتن رنج مردم و مشروعیتبخشی به سرکوب است.
هیله نجیبالله، دختر رئیسجمهور پیشین افغانستان، نیز گفت بازداشت زنان در هرات نشان میدهد که وضعیت زنان افغان «بحرانی و نگرانکننده» است و واقعیتهای موجود را نمیتوان نادیده گرفت.
شجاع جمال، پژوهشگر و از مقامهای پیشین حکومت افغانستان، اظهارات محسنی را «غمانگیز» خواند و گفت هزینه فشارها و محدودیتهای طالبان را روزنامهنگارانی میپردازند که در رسانههای متعلق به موبیگروپ کار میکنند.
سعد محسنی در واکنش به این انتقادها به افغانستان اینترنشنال گفت که «مصاحبه کامل من منتشر نشده است و در آن اظهارات انتقاد زیادی را مطرح کردهام.»
او همچنین به بیبیسی گفت که منتقدان برداشت نادرستی از سخنانش داشتهاند و تاکید کرد که «وضعیت افغانستان سیاه و سفید نیست.»
او گفت که در افغانستان فرهنگ اعتراض وجود ندارد و در گذشته، اعتراضات به خاطر موجودیت حملات انتحاری محدود بود. آقای محسنی گفت که مردم علیه رژیمهای مختلف در افغانستان قیام کردهاند و «احتمالا این رژیم[طالبان] نیز ناکام خواهد شد.»
این نخستین بار نیست که اظهارات محسنی درباره حاکمیت طالبان واکنشبرانگیز میشود. او سال گذشته در گفتوگو با روزنامه هندی «ویک» گفته بود که طالبان در دوره جدید حاکمیت خود، احکام و قوانین را با شدت کمتری نسبت به گذشته اجرا میکنند.
گزارش تحقیقی افغانستان اینترنشنال نشان میدهد که محاکم طالبان در چهار سال و نیم گذشته بیش از ۱۰۷ هزار ضربه شلاق صادر کردهاند و دستکم ۲۷۵۷ نفر در ملأعام مجازات بدنی شدهاند.
منتقدان میگویند ارائه تصویری «عادی» از وضعیت افغانستان با واقعیت محدودیتها و مجازاتهای اعمالشده از سوی طالبان همخوانی ندارد.
