معترضان در شیکاگو خواستار سازوکار بینالمللی بررسی نقض حقوق بشر در افغانستان شدند
شماری از معترضان افغان در تجمعی در شهر شیکاگوی امریکا گفتند که یک سازوکار مستقل بینالمللی برای بررسی موارد نقض حقوق بشر از سوی طالبان ایجاد شود.
آنان همچنین از کشورهای جهان خواستند آپارتاید جنسیتی در افغانستان را به رسمیت بشناسند و برای پایان دادن به آن اقدام کنند.
این تجمع روز دوشنبه، اول سرطان، از سوی شماری از مهاجران افغان، فعالان مدنی، مدافعان حقوق بشر و شهروندان شیکاگو برگزار شد.
معترضان در قطعنامه پایانی خود، سیاستهای طالبان در قبال زنان را «آپارتاید جنسیتی» توصیف کرده و تأکید کردند که زنان و دختران افغانستان از حقوق اساسی خود، از جمله حق آموزش، اشتغال و مشارکت در زندگی عمومی، محروم شدهاند.
آنان همچنین بازداشتها، ارعاب و برخوردهای اخیر طالبان با زنان در هرات را نمونهای از سرکوب سازمانیافته و مستمر زنان در افغانستان دانسته و نسبت به تشدید محدودیتها علیه آنان ابراز نگرانی کردند.
در این قطعنامه از سازمان ملل متحد، دادگاه کیفری بینالمللی و حکومتهای جهان خواسته شده است که عاملان نقض حقوق بشر را پاسخگو سازند، از مشروعیتبخشی به طالبان خودداری کنند و برای حمایت از زنان افغان و تضمین حقوق بنیادین آنان اقدامات فوری و موثر انجام دهند.
همزمان، موج اعتراضات افغانهای مقیم خارج و فعالان حقوق بشر در حمایت از زنان افغانستان و در محکومیت سرکوب اعتراضات هرات به ۲۹ شهر در کشورهای مختلف جهان گسترش یافته است. در روزهای اخیر، شهروندان افغانستان و حامیان حقوق زنان در شهرهای مختلف اروپا، کانادا، امریکا، استرالیا و شماری دیگر از کشورها تجمعهایی برگزار کردهاند.
این اعتراضات در پی بازداشت زنان و دختران در هرات و سرکوب تظاهرات ۱۹ جوزا از سوی طالبان شکل گرفته است..
قزاقستان از امضای توافقنامهای با مقامهای طالبان برای ایجاد یک مرکز آموزشی و تحقیقاتی مشترک در افغانستان خبر داد.
قرار است این مرکز در چارچوب دانشگاه کابل ایجاد شده و بهعنوان نخستین نهاد مشترک آموزشی و پژوهشی میان دو کشور در حوزه منابع آب و کشاورزی پایدار فعالیت کند.
بر اساس خبرنامه دفتر نخستوزیری قزاقستان، این مرکز به آموزش نیروی متخصص، تبادل دانش، پژوهشهای مشترک و تطبیق راهحلهای مدرن در بخش آب و کشاورزی خواهد پرداخت.
این توافقنامه میان دانشگاه ملی مدیریت منابع آب و آبیاری قزاقستان، دانشگاه ملی تحقیقات زراعتی قزاقستان و دانشگاه کابل در چارچوب سفر هیئت قزاقستانی به رهبری سریک ژومنگرین، معاون نخستوزیر و وزیر اقتصاد ملی این کشور، به افغانستان امضا شده است.
در خبرنامه آمده است که برنامههای آموزشی و فعالیتهای علمی این مرکز با همکاری دانشمندان و کارشناسان این کشور پیش برده خواهد شد.
قزاقستان میگوید این مرکز قرار است بهعنوان یک پلتفرم بیندانشگاهی توسعه یابد و حوزههایی مانند امنیت آب، کشاورزی پایدار، سازگاری با تغییرات اقلیمی، نظارت محیطزیستی و امنیت غذایی را در بر بگیرد.
در این خبرنامه به نقل از سریک ژومنگرین، وزیر اقتصاد ملی قزاقستان آمده است که این کشور به دیپلوماسی آب، استفاده معقول از منابع آبی و تقویت همکاریهای منطقهای در این حوزه توجه ویژه دارد. او گفته است که رویکرد جامع این مرکز میتواند راهحلهای عملی برای توسعه پایدار منطقه فراهم کند.
روابط آستانه با اداره طالبان بر تعامل بدون به رسمیت شناختن استوار مانده است. مقامهای قزاقستان پیش از این گفتهاند حذف نام طالبان از فهرست سازمانهای تروریستی و تعامل با آنان بهمعنای شناسایی رسمی این گروه نیست.
عفو بینالملل از نهادهای اتحادیه اروپا و کشورهای عضو این اتحادیه خواست طرح اخراج مهاجران افغان را کنار بگذارند و به همکاری با طالبان در این زمینه پایان دهند.
این سازمان میگوید افغانستان به هیچوجه نمیتواند برای بازگشت امن دانسته شود و چنین رویکردی جان اخراجشدگان را به خطر میاندازد. عفو بینالملل گفته است که چندین نهاد سازمان ملل متحد نیز بارها به این خطر اشاره کردهاند.
دفتر حقوق بشر سازمان ملل متحد و کارشناسان این سازمان پیش از این گفتهاند که افغانستان برای بازگشت اجباری پناهجویان و پناهندگان افغان کشور امنی نیست و کشورها باید این روند را متوقف کنند. یوناما و دفتر حقوق بشر سازمان ملل نیز در گزارشی درباره خطرهای حقوق بشری برای افراد بازگرداندهشده هشدار داده و گفتهاند که آنان ممکن است با بازداشت، آزار، بدرفتاری، محدودیتهای شدید و دیگر موارد نقض حقوق بشر زیر حاکمیت طالبان روبهرو شوند.
اعلامیه عفو بینالملل به نظر میرسد در واکنش به تلاش اتحادیه اروپا برای دیدار با مقامهای طالبان صادر شده است.
این اتحادیه گفته است میخواهد برای حل چالشهای مهاجرین از یک هیئت طالبان در بروکسل میزبانی کند.
عفو بینالملل میگوید این تلاشها در حالی جریان دارد که وضعیت حقوق بشر در افغانستان وخیم است و بحران انسانی در کشور عمیقتر شده است.
عفو بینالملل گفته است اتحادیه اروپا از این وضعیت آگاه است، بارها سوءاستفادههای «وحشتناک» طالبان را محکوم کرده و در تلاشها برای پاسخگو ساختن عاملان نقض حقوق بشر نقش مهمی داشته است.
این خطرها شامل آزار و پیگرد، ناپدیدسازی اجباری، بازداشت خودسرانه، شکنجه، بدرفتاری و انتقامجویی زیر حاکمیت طالبان است. ایو گدی، مدیر دفتر نهادهای اروپایی عفو بینالملل، گفت صحنههای ناامیدکننده فرار مردم از افغانستان، از جمله کارمندان اتحادیه اروپا، هنوز خاطرهای تازه است.
او افزود: «غیرقابلقبول است که اتحادیه اروپا اکنون بخواهد مردم را به افغانستان اخراج کند؛ کشوری که در این مدت خطرناکتر شده است.» گدی گفت نظام سرکوب نهادینهشده طالبان همه جنبههای زندگی روزمره را متاثر کرده است. به گفته او، این نظام شامل محدودیتهای شدید بر حقوق زنان و دختران، شکنجه و بدرفتاری، ناپدیدسازی اجباری، بازداشتهای خودسرانه و اعدامهای فراقضایی است.
او افزود هرگونه تعامل اتحادیه اروپا درباره اخراج افغانها به افغانستان «بیپروا و خطرناک» است و تعهدات قانونی این اتحادیه را نادیده میگیرد.
به گفته عفو بینالملل، از جمله این تعهدات، اصل بازنگرداندن افراد به جایی است که ممکن است جان آنان در خطر باشد.
اتحادیه اروپا قبلا گفته است که این گفتوگوهای تخنیکی به موضوع مهاجران متمرکز است و به معنای بهرسمیتشناختن قدرت طالبان در کابل بهعنوان حکومت قانونی افغانستان نیست.
سفر برنامهریزی شده هیئت طالبان به بروکسل واکنشهای زیادی را در سطح بینالمللی در پی داشت.
روز ۶ جوزا ۸۳ نهاد حقوق بشری افغان و بینالمللی در یک نامه سرگشاده از اتحادیه اروپا خواستند از هرگونه تعامل با نمایندگان طالبان خودداری کند. این نهادها گفتند طالبان نماینده مردم افغانستان نیست، مشروعیت دموکراتیک ندارد و قدرت خود را از راه یک روند مشارکتی، انتخابی یا قانون اساسی بهدست نیاورده است.
همچنین ۴۷ عضو پارلمان اروپا از وزیر خارجه بلجیم خواستند برای نمایندگان طالبان ویزا صادر نکند. آنان گفتند دادن ویزا به طالبان میتواند نوعی شناسایی سیاسی تلقی شود و با موضع رسمی نهادهای اروپایی درباره عدم عادیسازی رابطه با طالبان سازگار نیست.
ساسکیا بریکمونت، نماینده بلجیمی پارلمان اروپا، گفت اجازهدادن به حضور طالبان در بروکسل پیام سیاسی «عمیقاً نگرانکننده» میفرستد.
او گفت تعهد اروپا به حقوق بشر و ارزشهای دموکراتیک نباید قابل معامله باشد.
هانا نیومن، نماینده آلمانی پارلمان اروپا، نیز هشدار داد که حضور طالبان در بروکسل میتواند رژیمی را که زنان را بهگونه سیستماتیک سرکوب میکند، در صحنه بینالمللی مشروعیت ببخشد.
همچنین ماکسیم پروو، وزیر خارجه بلجیم، با دعوت طالبان مخالفت کرد. او گفت شخصاً با تصمیم کمیسیون اروپا برای دعوت یک هیات طالبان به بروکسل موافق نیست، اما بلجیم بهعنوان میزبان نهادهای اروپایی نمیتواند بهسادگی مانع این سفر شود.
دادگاه مردمی زنان افغانستان نیز از اتحادیه اروپا خواست دعوت طالبان را لغو کند، اخراج مهاجران افغان را متوقف سازد و حمایت از زنان و جامعه مدنی افغانستان را افزایش دهد.
دو منبع در وزارت دفاع طالبان به افغانستان اینترنشنال تایید کردند که روند تشکیل نیروی ویژه ۸ هزار نفری به نام «قطعه هبتی» در حال انجام است.
به گفته این منابع، تأمین مالی، آموزش و تجهیزات نظامی این نیرو را روسیه بر عهده گرفته است.
منابع میگویند یکی از وظایف این نیروها عملیات در برابر داعش خواهد بود.
طبق اطلاعات رسیده، این قطعه ویژه که به دستور رهبر طالبان ایجاد شده است، مأموریت تأمین امنیت مرز با پاکستان را بر عهده خواهد داشت. همچنین وظیفه این نیرو مقابله با فعالیتهای شاخه خراسان داعش و جلوگیری از ورود اعضای این گروه به افغانستان گفته شده است.
بر اساس اطلاعات موجود، این قطعه خارج از ساختارهای رسمی امنیتی طالبان فعالیت خواهد کرد و تنها تحت فرمان مستقیم هبتالله آخندزاده خواهد بود. وزارتهای دفاع و داخله طالبان نیز هیچگونه صلاحیت و اختیاری بر این نیرو نخواهند داشت.
دو منبع در قندهار و کابل به افغانستان اینترنشنال گفتهاند که پاسگاههای کنونی نیروهای طالبان در مناطق مرزی به فعالیت خود ادامه خواهند داد، اما تصمیمگیری نهایی درباره مسائل مرزی در اختیار این قطعه جدید خواهد بود.
به گفته منابع، در حال حاضر چهار هزار تن از اعضای این نیرو در ولسوالی ژیری قندهار مستقر شدهاند و روند ثبتنام آنان همچنان ادامه دارد. چهار هزار نفر دیگر نیز در کابل در مرحله سازماندهی و آمادهسازی قرار دارند.
همچنین گفته میشود اعضای این قطعه در مقایسه با سایر نیروهای طالبان از حقوق و امتیازات بیشتری برخوردار خواهند بود و روند جذب آنان از سطح افسری آغاز میشود.
منابع افزودهاند که این نیرو به سلاحهای پیشرفته، تجهیزات دید در شب، موترهای نظامی، چرخبالها و پهپادهای شناسایی مجهز خواهد شد. همچنین اعضای آن در زمینه گشتزنی مرزی، عملیات ضد قاچاق و استفاده از فناوریهای پیشرفته آموزش خواهند دید.
ادعای حمایت روسیه از این نیرو تاکنون بهصورت رسمی تأیید نشده است.
با این حال، سه هفته پیش یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، توافقنامه همکاریهای نظامی و فنی با روسیه را امضا کرد. بر اساس این توافق، روسیه کمکهای نظامی و فنی در اختیار طالبان قرار میدهد و طالبان نیز متعهد شدهاند که تهدید شاخه خراسان داعش علیه کشورهای آسیای میانه را مهار کنند.
در بامیان، ویترن فقر جهان، طالبان یکی از بزرگترین پروژههای استخراج مواد معدنی در تاریخ این ولایت محروم را، آغاز کرده است. در حال حاضر استخراج آهن، سرب، جست، زغال سنگ و سنگهای قیمتی از دستکم ۱۵ معدن با تمام نیرو و امکانات جریان دارد.
اسناد وزارت معادن طالبان نشان میدهد که تمام فعالیتهای معدنکاری بر اساس قرارداد با شرکتهای خصوصی تحت نظارت ادارات مختلف این گروه صورت میگیرد.
این معادن در مرکز بامیان و ولسوالیهای هفتگانه آن واقع شده است.
بزرگترین قراردادهای معدنکاری
وزارت معادن طالبان در یک حراج بزرگ، قرارداد استخراج پنج معدن سرب و جست ولسوالیهای یکاولنگ بامیان را با شرکتهای افغان جرمن، الحریمن، گاما ایگل، کندهار خوگیانی و موسی سلطان امضا کرد.
میزان سرمایهگذاری این شرکتها حدود یک میلیارد افغانی خوانده شده که با استفاده از آن به مدت پنج سال معادن را استخراج خواهند کرد.
معدن آهن منطقه سیاهدره این ولسوالی در بالاترین سطح اداری با تائید عبدالغنی برادر معاون اقتصادی رئیس الوزرا به شرکتهای ملت ستیل و خان وزیری واگذار شده است.
ریاست عمومی معلومات جیولوجیکی وزارت معادن، در سال ۱۴۰۱ حد اقل ۸ معدن، آهن، سرب، جست، گج و سنگهای قیمتی و تعمیراتی را در ولسوالی دوگانه یکاولنگ ثبت کرده است.
حفاری بیرحمانه در خاموشی اطلاعاتی
بر اساس آمارهای رسمی، بیش از ده شرکت خصوصی در سراسر ولایت بامیان در ساحات معدنی حفاری میکنند.
این شرکتها تمام امکانات، پیشرفتهترین بیلهای میکانیکی و وسایط سنگین را برای بدست آوردن فلزات و سنگهای قیمتی به کار انداختهاند.
رضا (نام مستعار) باشنده ولسوالی پنجاب به افغانستان اینترنشنال گفت: «شرکت بلخ صداقت برای استخراج سنگ معدنی تراورتن ساحات وسیع را بدون در نظر داشت پیامدهای محیط زیستی و خطر برای ساکنان محل، بیرحمانه زیر و زبر کرده است.»
گزارش نظارتی اداره ملی حفاظت از محیط زیست طالبان نشان میدهد که شرکتهای مختلف، استخراج غیر معیاری داشتهاند.
رضا گفت: «حفاری یکی از معادن چند روستا در ولسوالی یکاولنگ را در معرض خطر برف کوچ قرار داده که مردم به طالبان شکایت برده و خواستار رسیدگی شدهاند.»
باشندگان محل میگویند در برخی معادن بزرگ تا سه صد عراده واسطه نقلیه، عدوات معدنکاری و تجهیزات فعالیت میکنند.
تاراج ثروت و حسرت مردم
معدن سنگ تراورین در منطقه پیتاب لغمان نزدیکترین مکان به بودای بامیان همه روزه استخراج میشود.
شرکتهای متعدد در ولسوالیهای شیبر، سیغان، کهمرد، یکاولنگ نمبر ۱ و ۲، پنجاب و ورس در حال فعالیت هستند.
افغان جرمن، الحرمین، گاما ایگل، کندهار خوگیانی، موسی سلطان، کوه نور، فردای کوهستان، عبدالله صفدری، بلخ صداقت، عزیز بلوج، افغان درانی، نظری رحیمی، ملت ستیل، خان وزیری و شماری دیگر از شرکتها، معادن بامیان را استخراج میکنند.
بر اساس آمار ریاست جیولوجیکی وزارت معادن طالبان، ۳۲ محدوده معدنی در سال ۱۴۰۱ ثبت شده است. این معادن در مرکز بامیان و ولسوالیهای شیبر، کهمرد، سیغان، یکاولنگ، پنجاب و ورس واقع شده اند.
گل حیدر شفق، والی بامیان
بخشش از کیسه خلیفه
وزارت معادن طالبان پنج معدن بامیان را به گونه مشروط به شرکتها طوری واگذار کرده که سود مستقیم آن به محل نمیرسد.
بلاک سرب و جست ساحه سرگشتک با شرکت موسی سلطان در مقابل احداث ۵۰ کیلومتر سرک در ولایت ارزگان سپرده شده است.
ساحه معدنی پامی ککرک با شرکت افغان جرمن در بدل احداث ۶۰ کیلومتر شاهراه بای پاس قندهار، بند برق و آب در راغستان این ولایت قرارداد شده است.
استخراج معدن آهن سرسرخک با شرکت گاما ایگل در برابر احداث دو قسمت خط آهن خواف هرات به طول ۴۷.۳ کیلومتر، اعمار یک باب شفاخانه تدریسی مجهز و معیاری در دانشگاه میدان وردک عقد قرارداد شده است.
بخشی از عواید معادن تا سطح ۵۰ درصد به طالبان میرسد.
سخیداد (نام مستعار) تمام شرکتها وسایط و نیروی کار خود را از ولایات دیگر به بامیان آورده و مردم محل را اسخدام نمیکنند.
گل حیدر شفق والی طالبان در بامیان که از روند استخراج هفت معدن در مناطق گنده کوتل و کوتل بیدک بازدید کرده، از شرکتها خواسته از نیروی کار محلی استفاده کنند.
معدن سنگ تراورین در منطقه پیتاب لغمان در مرکز بامیان که اهالی جگره خیل از تخریب زیاد ساحات و خطر محیط زیستی شکایت کردهاند
مغاره نشینی نماد جهانی فقر بامیان
در دل کوههای بابا و هندوکش، مردم با شکمهای گرسنه روی معادن خفته در زیر خاک زندگی میکنند.
مغاره نشینی به نماد جهانی فقر باشندگان بامیان در دنیای معاصر تبدیل شده است.
بزرگترین معادن آهن مثل حاجیگگ و زغال سنگ اشپشته در همین ولایت موقعیت دارند با این حال هیچ برنامه توسعهای کلان در سراسر بامیان وجود ندارد. رنج مردم از نداشتن راههای مواصلاتی، خدمات صحی، حاکمیت بیکاری، فقر و انزوا در زندان جغرافیایی هر روز بیشتر میشود.
اسد قیصر، عضو مجلس ملی پاکستان از حزب تحریک انصاف، اعلام کرد که برای بررسی مشکلات ناشی از بسته بودن گذرگاههای مرزی با افغانستان و چالشهای بازرگانی، در ماه جولای «لویه جرگه» برگزار میشود.
به گفته او، هدف این نشست یافتن راهکارهایی برای بازگشایی مسیرهای تجاری میان دو کشور است.
اسد قیصر، روز دوشنبه اول سرطان در یک نشست با مسئولان اتاقهای تجارت پاکستان گفت که بستهماندن گذرگاههای مرزی با افغانستان آسیبهای گستردهای به اقتصاد پاکستان وارد کرده، بهگونهای که بسیاری از کسبوکارها متضرر شده و صدها هزار نفر شغل خود را از دست دادهاند.
او در این دیدار گفت که در نشست برنامهریزیشده پیشرو، تمامی طرفهای کلیدی مرتبط با بخشهای بازرگانی و صنعت حضور خواهند داشت و درباره راهکارهای پایدار برای حل مشکلات موجود گفتوگو خواهند کرد.
او در باره تاربخ دقیق و محل برگزاری این نشست توضیح نداد.
آقای قیصر تأکید کرد که تا زمان بازگشایی کامل مسیرهای تجاری به افغانستان و کشورهای آسیای میانه، پاکستان همچنان با چالشهای اقتصادی و رکود روبهرو خواهد بود. او همچنین خواستار تفکیک مسائل سیاسی از روابط تجاری شد و گفت نباید شهروندان عادی در دو سوی مرز هزینه اختلافات سیاسی را بپردازند.
در همین حال، مسئولان اتاق تجارت تورخم میگویند که ادامه بسته بودن گذرگاهها موجب بیکاری حدود دو میلیون نفر شده و بازرگانان تاکنون نزدیک به ۲۷۸ میلیون دالر خسارت مالی متحمل شدهاند.
جواد شینواری، خبرنگار افغانستان اینترنشنال، به نقل از اشتراککنندگان این نشست گزارش داد که بسته ماندن مسیرهای تجاری حدود ۵۰ درصد فعالیتهای اقتصادی ایالت خیبر پختونخوا را تحت تأثیر قرار داده و شماری از بازرگانان ناگزیر شدهاند فعالیتهای خود را به لاهور و دیگر شهرهای پاکستان منتقل کنند.
اسد قیصر برگزاری لویه جرگه در ماه جولای را گامی مهم در جهت رفع موانع موجود، گسترش تجارت منطقهای و احیای فعالیتهای اقتصادی توصیف کرده است.
گذرگاههای مرزی میان افغانستان و پاکستان پس از تنشها و درگیریهای نظامی میان نیروهای پاکستانی و طالبان، برای نزدیک به هشت ماه بسته ماندهاند؛ وضعیتی که خسارتهای قابل توجهی را به بازرگانان و فعالان اقتصادی در هر دو سوی مرز وارد کرده است.