الکساندر دیکرو، رئیس اداره توسعه سازمان ملل متحد و برهم صالح، کمیشنر عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان تأکید کردند که بدون مشارکت کامل و بدون محدودیت زنان در فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی، نه تنها ادغام میلیونها بازگشتکننده ممکن نیست، بلکه نجات اقتصاد شکننده افغانستان نیز غیرممکن خواهد بود.
آنان هشدار دادند که ادامه سیاستهای فعلی، روند بازسازی کشور را با شکست مواجه خواهد کرد.
برهم صالح در این دیدارها گفت: «نزدیک به نیمی از جمعیت افغانستان به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند. حق حفاظت، فرصت شغلی و کرامت انسانی باید در کنار هم پیش بروند، بهویژه برای زنان و دختران. طالبان باید اجازه دهند کارکنان زن نهادهای امدادی بدون هیچ محدودیتی به زنان و دختران آسیبدیده و بازگشتکننده دسترسی داشته باشند.»
سازمان ملل متحد همچنین هشدار داد که بازگشت میلیونها افغان بدون ایجاد فضای مشارکت واقعی برای زنان، نه آغاز یک روند عادیسازی، بلکه شروع یک بحران عمیقتر خواهد بود که در صورت عدم سرمایهگذاری بینالمللی، میتواند ثبات منطقه را نیز تهدید کند.
آنان تأکید کردند که سرمایهگذاری در زمینه حفاظت، ایجاد فرصتهای کاری، خدمات اساسی و ادغام دوباره بازگشتکنندگان، نهتنها یک نیاز فوری، بلکه گامی اساسی برای ثبات و بهبود درازمدت افغانستان است.
رؤسای برنامه توسعه سازمان ملل متحد و کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان در پایان سفر خود به کابل از جامعه جهانی خواستند تا در برابر بحران فزاینده بازگشت مهاجران به افغانستان، حمایتهای خود را افزایش داده و سرمایهگذاری دوامدار در بخشهای بشردوستانه و توسعهای را تضمین کند.
بر اساس اعلام سازمان ملل، از سال ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۶ میلیون افغان به کشور بازگشتهاند؛ رقمی که فشار بزرگی را بر جوامعی وارد کرده است که هماکنون با فقر شدید، پیامدهای تغییرات اقلیمی و کمبود فرصتهای اقتصادی دستوپنجه نرم میکنند.
در سال ۲۰۲۵ حدود ۲.۹ میلیون افغان به کشور بازگشتند و بیش از ۹۰۰ هزار نفر دیگر در سال جاری میلادی نیز وارد افغانستان شدهاند. پیشبینی میشود تا پایان سال ۲۰۲۶، حدود ۲.۵ میلیون تن دیگر به کشور بازگردند.
در پایان یک مأموریت مشترک به افغانستان، الکساندر دی کرو، رئیس برنامه توسعه ملل متحد، و برهام صالح، کمیشنر عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان، بر ضرورت ادامه حمایت جهانی تأکید کردند و هشدار دادند که کاهش کمکها و کاهش توجه بینالمللی میتواند فقر را افزایش داده و زمینه بیثباتی و موجهای جدید بیجاشدگی را فراهم کند.
الکساندر دی کرو گفت: «برای کسانی که اکنون بازمیگردند، این پایان یک سفر نیست؛ بلکه آغاز مرحلهای تازه است. مردم به کار، خدمات اساسی و فرصت بازسازی زندگی خود نیاز دارند.»
او افزود که سرمایهگذاری در معیشت، خدمات اجتماعی و فرصتهای اقتصادی میتواند بازگشتکنندگان را به نیرویی برای بازسازی و ثبات پایدار افغانستان تبدیل کند.
در جریان این سفر، دو مقام سازمان ملل از برنامههای حمایتی این سازمان در مزار شریف بازدید کردند؛ برنامههایی که شامل خدمات حفاظتی، کمک برای دریافت اسناد هویتی، حمایت روانی-اجتماعی، خدمات اجتماعی و کمک به رشد کسبوکارهای کوچک، بهویژه برای زنان و جوانان، میشود.
رؤسای دو نهاد سازمان ملل همچنین بر اهمیت دسترسی بازگشتکنندگان به اسناد هویتی قانونی تأکید کردند؛ موضوعی که برای دریافت خدمات، یافتن فرصتهای اقتصادی و ادغام دوباره در جامعه ضروری است.
بر اساس این گزارش، پس از سالها زندگی در خارج از کشور، کمتر از نیمی از بازگشتکنندگان افغان دارای اسنادی هستند که پیوند آنان با افغانستان را ثابت کند.
برهم صالح گفت: «نزدیک به نیمی از جمعیت افغانستان به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند و با بازگشت میلیونها افغان دیگر، جوامع محلی با فشار زیادی مواجه خواهند شد. مردم اکنون به حمایت ما نیاز دارند.»
او تأکید کرد که آینده افغانستان زمانی پایدار خواهد شد که همه افغانها، از جمله زنان و دختران، فرصت مشارکت در ساختن آینده کشور را داشته باشند.
در دیدار با مقامهای طالبان افغانستان، رؤسای این دو نهاد سازمان ملل خواستار مشارکت کامل زنان در زندگی اجتماعی و اقتصادی کشور و رعایت حقوق اساسی آنان شدند.
آنان همچنین بر ضرورت حضور و دسترسی کارمندان زن نهادهای بشردوستانه برای کمکرسانی به زنان و دختران، بهویژه بازگشتکنندگان، تأکید کردند.
افغانستان همچنان یکی از شکنندهترین اقتصادهای جهان را دارد و وابستگی به زراعت، آسیبپذیری در برابر تغییرات اقلیمی و کمبود فرصتهای کاری، چالشهای بزرگی ایجاد کرده است.
گزارش سازمان ملل نشان میدهد که ۹۲ درصد بازگشتکنندگان قادر به تأمین نیازهای اساسی خود نیستند. در مناطقی که شمار زیادی از بازگشتکنندگان را میپذیرند، تنها ۳ درصد افراد دارای شغل رسمی هستند، در حالی که ۷۸ درصد به کارهای روزمزد وابستهاند.
سازمان ملل متحد تأکید کرده است که فراهمسازی خدمات حفاظتی، اسناد هویتی، فرصتهای معیشتی و حمایت اجتماعی برای بازگشتکنندگان، برای بازسازی زندگی آنان با عزت و ایجاد زمینههای ثبات و توسعه پایدار در افغانستان، حیاتی است.
