کارشناسان مستقل حقوق بینالملل به رویترز گفتند که قوانین امریکا، مصونیت مقامهای ارشد خارجی و عضویت نداشتن ایالات متحده در دیوان کیفری بینالمللی، اجرای این حکم را در خاک امریکا ناممکن کرده است.
چرا ممدانی خواهان بازداشت نتانیاهو بود؟
دیوان کیفری بینالمللی مستقر در لاهه در سال ۲۰۲۴ حکم بازداشت بنیامین نتانیاهو را به اتهام ارتکاب جنایتهای جنگی در جریان جنگ غزه صادر کرد. اسرائیل صلاحیت این دادگاه را به رسمیت نمیشناسد و اتهامهای مطرحشده را رد کرده است.
زهران ممدانی که از حزب دموکرات است، در گفتوگویی با روزنامه نیویارک تایمز که روز شنبه، ۲۷ سرطان منتشر شد، نتانیاهو را «جنایتکار جنگی» خواند و گفت اداره حقوقی شهرداری در حال بررسی این موضوع است که آیا در صورت سفر نخستوزیر اسرائیل به نیویارک برای شرکت در نشست مجمع عمومی سازمان ملل در ماه سپتامبر، امکان بازداشت او وجود دارد یا خیر.
او در جریان مبارزات انتخاباتی شهرداری نیویارک نیز موضع مشابهی اتخاذ کرده بود.
با این حال، ممدانی شام سهشنبه، ۳۰ سرطان در ویدیویی که در شبکههای اجتماعی منتشر کرد، گفت که پس از بررسیهای حقوقی به این نتیجه رسیده است که شهرداری نیویارک چنین اختیاری ندارد.
او گفت: «اکنون روشن است که ما اختیار قانونی مستقلی برای اجرای این حکم بازداشت نداریم.»
چرا امریکا نمیتواند حکم دیوان کیفری بینالمللی را اجرا کند؟
به گفته کارشناسان حقوق بینالملل، چند مانع حقوقی باعث میشود نه شهردار نیویارک و نه مقامهای امریکایی نتوانند حکم بازداشت دیوان کیفری بینالمللی را اجرا کنند.
نخست آنکه امریکا عضو دیوان کیفری بینالمللی نیست و اساسنامه رم را تصویب نکرده است. الکساندر وایتینگ، استاد دانشکده حقوق هاروارد و دادستان پیشین دیوان کیفری بینالمللی، به رویترز گفت که در قوانین امریکا هیچ سازوکار حقوقی برای اجرای حکمهای بازداشت صادرشده از سوی این دادگاه وجود ندارد.
مانع دوم، قانون «حمایت از نیروهای خدماتی امریکا» مصوب سال ۲۰۰۲ است. این قانون حکومت امریکا را از تحویل هر فرد، صرفنظر از تابعیت او، به دیوان کیفری بینالمللی منع میکند.
افزون بر این، ربکا اینگبر، استاد حقوق و مشاور حقوقی پیشین وزارت خارجه امریکا، گفت که روسای دولتها و حکومتها در امریکا به طور معمول از مصونیت قضایی برخوردارند. همچنین نمایندگان کشورهای عضو سازمان ملل هنگام رفتوآمد برای شرکت در نشستهای این سازمان از مصونیت حقوقی برخوردار هستند.
آیا حکومت فدرال امریکا میتواند نتانیاهو را بازداشت کند؟
ممدانی در ویدیوی خود از حکومت فدرال امریکا خواست که حکم دیوان کیفری بینالمللی را اجرا کند، اما کارشناسان میگویند چنین اقدامی نیز در شرایط کنونی ممکن نیست.
به گفته الکس وایتینگ، حکومت امریکا برای اجرای این حکم باید ابتدا به دیوان کیفری بینالمللی بپیوندد و سپس قانون «حمایت از نیروهای خدماتی امریکا» را لغو کند.
او افزود حتی در آن صورت نیز توافق میان سازمان ملل و امریکا که برای نمایندگان کشورهای عضو سازمان ملل مصونیت حقوقی در زمان حضور در نشستهای این سازمان قائل است، همچنان مانعی جدی برای بازداشت نتانیاهو خواهد بود.
موضع ترامپ
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، نیز روز دوشنبه در پیامی در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که بنیامین نتانیاهو در صورت حضور در ایالات متحده بازداشت نخواهد شد.
این موضع نشان میدهد که دولت امریکا قصدی برای اجرای حکم بازداشت صادرشده از سوی دیوان کیفری بینالمللی علیه نخستوزیر اسرائیل ندارد.