عطا محمد نور: به جنگسالار بودنم افتخار میکنم
عطا محمد نور، از رهبران جمعیت اسلامی افغانستان و والی پیشین بلخ، در واکنش به انتقادها از گذشته نظامی خود گفت که به «جنگسالار بودن» افتخار میکند و از این عنوان شرمی ندارد.
عطا محمد نور، از رهبران جمعیت اسلامی افغانستان و والی پیشین بلخ، در واکنش به انتقادها از گذشته نظامی خود گفت که به «جنگسالار بودن» افتخار میکند و از این عنوان شرمی ندارد.
آقای نور در بیانیهای که روز پنجشنبه، ۵ سنبله منتشر کرد، با مرور پیشینه خود از کودتای ۱۳۵۷ و ورود نیروهای شوروی به افغانستان گفت که پس از فراغت از صنف دوازدهم، در ۱۸ سالگی «بستر آسایش و خوان ناز و نعمت خانوادگی» را ترک کرده و به سنگرهای نبرد پیوسته است.
او گفت که فعالیت نظامی خود را از یک «مجاهد عادی و پاسدار سنگر و قرارگاه» آغاز کرده و به سرگروه، فرمانده ردهبالا و سپس «آمر و مسئول زون» ارتقا یافته است.
رهبر جمعیت اسلامی افزود که در دور دوم درگیریها نیز علیه طالبان و متحدان آنها جنگیده و رهبری «دومین جبهه بزرگ مقاومت» را در سطح افغانستان بر عهده داشته است.
نور در پاسخ به کسانی که او و دیگر فرماندهان جهادی را «جنگسالار» و «قوماندانسالار» میخوانند، گفت: «امروز به زعم حسودان، من و امثال من جنگسالار نامیده میشویم، اما من به این جنگسالار بودنم افتخار میکنم و از آن شرمی ندارم.»
نور افزود که این عنوان را «دشمنان مجاهدین، غربیها و غربزدهها و لابیگران طالبان» به آنان دادهاند و مدعی شد کسانی که آنان را جنگسالار میخوانند، در «آزادی، شکلگیری نظام جمهوریت و بازسازی کشور» نقشی نداشتهاند.
‘کرزی مدیون ماست’
والی پیشین بلخ در بخش دیگری از بیانیهاش به انتقادها درباره نقش حامد کرزی، رئیسجمهور پیشین افغانستان، در اعطای مناصب دولتی به او پاسخ داد.
او گفت: «کسی به من طعنه داد که باید از مهربانیهای محترم حامد کرزی تشکر کنم که به من مناصب و کرسیهای دولتی اعطا کرده است. خیر، بلکه این آقای کرزی است که باید از ما تشکر کند.»
نور افزود که نیروهای مقاومت «خون و قربانی» دادند و کشور را آزاد کردند تا زمینه برای رسیدن کرزی به «عالیترین مقام کشور» و تصدی دیگران بر وزارتها و ولایتها فراهم شود.
او همچنین در پاسخ به اتهام استفاده از اموال بیتالمال، مسئولان حکومتهای پیشین را که به گفته او پول از کشور خارج کردهاند، هدف انتقاد قرار داد و گفت کسانی که «چمدانهای پر از پول» را همراه با خانوادههایشان یا از طریق پیمانکاران از کشور خارج کردهاند، برای کشورهای غربی و نهادهای تفتیش آنها شناختهشدهاند.
نور ادعا کرد که هیچ حساب بانکی در داخل افغانستان ندارد و تاکنون در هیچ کشور خارجی نیز حساب بانکی نداشته است.
عطا محمد نور در بخش دیگری از بیانیه خود، وضعیت افغانستان تحت حاکمیت طالبان را بهشدت مورد انتقاد قرار داد.
او گفت: «کشورم غصب شده است، مردمم توان نفس کشیدن ندارند، ارزشها و فرهنگ ما در معرض تهدید است، جوانان ما ترور میشوند و نمادهای ملی و تاریخی ما به تمسخر گرفته میشود.»
نور با اشاره به حملات انتحاری و انفجاری طالبان در سالهای گذشته گفت کسانی که با «انتحار و موتربمب» صدها شهروند را به خاک و خون میکشیدند، اکنون بدون مشکل حکومت میکنند، اما به گفته او، کسانی که از حقوق مردم دفاع میکنند، «متعصب» و «متعرض» خوانده میشوند.
این چهره سیاسی همچنین از آنچه «بیگانه و کولابی» خواندن مردم از سوی طالبان دانست، انتقاد کرد و گفت ارزشها و هویت ملی افغانستان در معرض تهدید قرار گرفته است.
مقامات طالبان از جمله امیرخان متقی بارها سران جمعیت و مجاهدین سابق را کولابی خوانده و تاکید کردهاند که در هر دو دوره مخالفان خود را تا «کولاب» راندهاند.
نور در پایان تاکید کرد که بارها خواستار حل بحران افغانستان از راه مسالمتآمیز شده است، اما به گفته او، «مستی قدرت و حاکمیت با اتکا به میل تفنگ و نوک سرنیزه» مانع تحقق این راهکار شده است.
مخالفان طالبان همواره بر گفتوگو و مذاکره برای پایان بحران افغانستان سخن میزنند، اما طالبان می گویند که بحران پایان یافته و امنیت سرتاسری تامین شده و دیگر نیازی به مذاکره نیست.
این نامه که از سوی ریاست توسعه فایبر نوری وزارت مخابرات طالبان صادر شده، گسترش و توسعه شبکه فایبر نوری، انتقال، تغییر مسیر، ایجاد مسیرهای جدید، اتصال، نصب، نگهداری و ترمیم و دیگر فعالیتهای مرتبط با این شبکه را «تا اطلاع ثانوی» منع کرده است.
در این نامه از شرکتهای مخابراتی خواسته شده که از هرگونه فعالیت در بخش شبکه اینترنت فایبر نوری خودداری کنند.
وزارت مخابرات طالبان همچنین از اداره تنظیم خدمات مخابراتی (اترا) و ریاستهای مخابرات در ولایات خواسته بر روند اجرای این دستور نظارت کنند. طالبان گفته با شرکتهای متخلف «برخورد اصولی» میشود.
این مکتوب به شماری از شرکتهای مخابراتی، از جمله افغان بیسیم، روشن، اتصالات، افغانتیلکام و دیگر شرکتهای فعال در زمینه فایبر نوری فرستاده شده است.
این تصمیم در حالی گرفته شده که روند توسعه اینترنت پرسرعت در افغانستان پیش از این نیز با محدودیتهایی مواجه شد.
گسترش محدودیتها بر توسعه فایبر
این نامه جدید بخشی از اقدامات اخیر طالبان برای محدود کردن فایبر نوری است.
پیش از این، اداره اترا، نهاد تحت کنترول طالبان در ماه جوزا، اتصال خطوط جدید اینترنت فیبر نوری به خانهها در کابل را متوقف کرده بود.
افغانستان اینترنشنال در ماههای گذشته به نقل از منابعی در افغانتیلکام و شرکتهای اینترنتی گزارش داده بود که فعالیتهای توسعه فایبر نوری و سیمکشی در کابل تا دستور بعدی متوقف شده است.
در یک ایمیل افغانتیلکام به شرکتها گفته شده بود که تا صدور دستور جدید، حفاری و دیگر فعالیتهای مرتبط انجام نشود.
شبکه فایبر نوری یکی از زیرساختهای مهم انتقال در شبکه مخابراتی افغانستان به شمار میرود که در زمان حکومت پیشین آغاز شده بود.
بخش مهمی از ظرفیت اینترنت بینالمللی افغانستان از طریق فایبر نوری و مایکروویو از ایران، پاکستان، تاجیکستان، اوزبیکستان و ترکمنستان وارد کشور میشود. شبکههای موبایل نیز در نهایت برای اتصال بینالمللی به ظرفیت همین زیرساختها متکی هستند.
تأثیرات احتمالی بر بازار اینترنت
کارشناسان حوزه مخابرات میگویند که تصمیم جدید طالبان میتواند بر ظرفیت و سرعت شبکههای اینترنتی و همچنین روند سرمایهگذاریهای آینده شرکتهای مخابراتی تأثیر منفی بگذارد.
در سال ۲۰۲۲، نخستین مجوزهای ارائه خدمات اینترنت فایبر نوری خانهها (افتیتیاچ) در افغانستان صادر شد و پس از آن، فایبر نوری بهتدریج به خانههای شهروندان رسید.
اما در سپتامبر ۲۰۲۵، طالبان استفاده از اینترنت فایبر نوری را در بلخ ممنوع کردند و پس از آن، این محدودیت به چند ولایت دیگر نیز گسترش یافت. در برخی موارد، مقامهای محلی طالبان دلیل این اقدام را «جلوگیری از منکرات» اعلام کرده بودند.
در هفتم میزان سال گذشته طالبان شبکه فایبر نوری و شبکههای مخابراتی را در سراسر افغانستان قطع کردند. در پی این ممنوعیت، فعالیت بانکها، گمرکها و فعالیتهای سرای شهزاده در کابل متوقف شد و برخی پروازها نیز لغو شدند. این خدمات حدود ۴۸ ساعت بعد دوباره فعال شد.
با این حال، مکتوب جدید وزارت مخابرات دستور قطع فوری کل اینترنت را صادر نمیکند، اما فعالیتهای توسعه، ساخت، انتقال، نگهداری و ترمیم زیرساخت فایبر نوری را برای مدت نامعلومی متوقف کرده است.
وزارت مخابرات طالبان تاکنون درباره دلایل صدور این نامه جدید وضاحت نداده است.
همچنین یک خانواده بهدلیل میزبانی از او بازداشت شده است.
این موضوع با واکنشهای گستردهای در میان چهرههای مدنی و روزنامهنگاران مدافع آزادی بیان روبهرو شده است. خالد قادری، خبرنگار و زندانی پیشین طالبان نوشت: «حکومتی که از دو کلمه نقد میترسد، به روپیهای نیارزد.»
قادری خود در ۲۶ حوت ۱۴۰۰ بهدلیل نشر مطالب انتقادی درباره طالبان بازداشت شد. دادگاه نظامی طالبان در هرات او را به یک سال زندان محکوم کرد اما پس از نزدیک به ۱۰ ماه از زندان آزاد شد.
بهار مهر، پژوهشگر و فعال سیاسی، فطرت را «نمونهای بزرگ از مقاومت مردمی در برابر ظلم و تداوم نقض حقوق و آزادیهای شهروندان» خواند.
او گفت که فطرت در داخل افغانستان «آگاهانه و یکتنه» در برابر طالبان ایستاده است. مهر از یوناما و نهادهای حقوق بشری خواست برای آزادی فوری او اقدام کنند.
جعفر عطایی، فعال مدنی نیز نوشت که سخنگفتن آشکار در برابر طالبان در شرایط کنونی «نهایت فداکاری و خودگذری» است. او از کاربران خواست اجازه ندهند فطرت فراموش شود و بازداشت او را به توجه نهادهای بینالمللی برسانند.
محمد صادق صداقت، فعال مدنی و خبرنگار آزاد بازداشت فطرت را «مصداق بارز سرکوب آزادی بیان و خفقان اندیشه» خواند. او نوشت صدایی که در برابر ظلم و تعصب ایستاده است، نباید در بند بماند و خواستار آزادی فوری و بدون شرط این آموزگار شد. واکنش محمد صادق صداقت
طالبان فطرت را حوالی ساعت هشت صبح چهارشنبه، چهارم سنبله، در نزدیکی چوک سینمای شهر هرات بازداشت کرد. مقامهای طالبان درباره دلیل بازداشت وی چیزی نگفتهاند.
او در یک ویدیو که در شبکههای اجتماعی منتشر کرده بود، گفته بود: «شاید این آخرین ویدیوی من باشد، اما قبل از مرگ حقیقت را بیان خواهم کرد.»
فطرت در این ویدیو طالبان را متهم کرد که بر «اهداف قومی نقاب دینی زده است.» او از طالبان خواست که دین را از سیاست جدا کند. فطرت همچنین این گروه را به ایجاد نظام استبدادی، برهمزدن نظم اجتماعی و استفاده سیاسی و قومی از دین متهم کرد.
فهیم کوهدامنی، نویسنده و فعال رسانهای، گفت که فطرت از «تعصب، ظلم و ستم» انتقاد کرده و در پی عدالتخواهی بوده است. او بازداشت این آموزگار را با مواضع اخیرش مرتبط دانست.
شماری از شهروندان نیز بازداشت فطرت را حمله به آزادی بیان خواندند.
فرینا جانباز در شبکه اکس نوشت که طالبان توان شنیدن سخنان انتقادی را ندارد و فطرت باید آزاد شود. ذبیحالله یاری نیز گفت: «آزادی بیان اگر نباشد، هیچگاه کشوری رشد نخواهد کرد.»
یک شهروند دیگر به نام دلاور شاه از مردم خواست برای جلوگیری از آسیبرسیدن به خود و خانوادههای شان سکوت کنند. این سخن نگرانی شماری از شهروندان از پیامدهای انتقاد در داخل افغانستان را نشان میدهد.
با این حال، حامیان طالبان از این بازداشت استقبال کردهاند. مهدی عزیزی، یک کاربر حامی طالبان در واکنش به بازداشت نویدالله فطرت گفت که او چند روز پیش با نشر ویدیویی «در تلاش دامنزدن به تعصبات قومی و زبانی» بوده است. اشاره وی به انتقاد فطرت از برخوردهای قومی طالبان در افغانستان بود.
او فطرت را به «دامنزدن به اختلافات و تشویش اذهان عمومی» متهم کرده است.
در پنج سال گذشته، گزارشهای متعددی از بازداشت منتقدان، خبرنگاران، فعالان مدنی و نیروهای حکومت پیشین منتشر شده است. در بسیاری از موارد، دلیل بازداشت، محل نگهداری و روند قضایی این افراد روشن نبوده است. شماری از بازداشتشدگان نیز از شکنجه، تهدید و بدرفتاری در زندانهای طالبان خبر دادهاند.
یوناما در گزارش خود درباره دوره ۱۲ حمل تا ۹ سرطان ۱۴۰۵، دستکم ۲۹ مورد بازداشت خودسرانه و پنج مورد شکنجه و بدرفتاری با مقامها و نیروهای امنیتی حکومت پیشین را ثبت کرده است.
