شماری از دانشآموزان در ولایت قندهار میگویند با آغاز سال جدید آموزشی، به جای تمرکز بر آموزش، مسئولان مکاتب بیشتر بر پوشیدن دستار و لباس محلی تأکید میکنند. آنها گفتند در برخی مکاتب به شاگردان هشدار داده شده در صورت نداشتن لباس تعیینشده و دستار، از مکتب اخراج و تنبیه خواهند شد.
سال تعلیمی ۱۴۰۵ در ولایت قندهار و دیگر مناطق گرمسیر افغانستان از ۱۵ سنبله آغاز شد.
دانشآموزان شکایت دارند که با وجود آغاز سال آموزشی، هنوز کتابهای درسی برخی صنفها به گونه کامل در اختیار آنان قرار نگرفته و شماری از معلمان نیز به صورت منظم در صنفها حاضر نمیشوند.
با این حال، موضوع تهیه یونیفورم، دستار و لباس محلی به صورت جدی و اجباری دنبال میشود.
نوراحمد، یکی از دانشآموزان لیسه تیمورشاهی، میگوید در صنف به آنان صراحتاً گفته شده است که پوشیدن دستار و لباس سفید اجباری است. او گفت: «به ما گفته شد که دستار و لباس سفید حتماً باید داشته باشید، در غیر آن به عنوان تنبیه از صنف بیرون نگه داشته میشوید.»
همچنین یکی از دانشآموزان لیسه ظاهرشاهی میگوید تنها یک آموزگار به صنف آنان مراجعه کرده بود آنهم برای تأکید بر پوشیدن دستار و لباس سفید. به گفته او، به دانشآموزان گفته شده است تا زمانی که همه شاگردان مطابق دستور دستار و لباس سفید نپوشند، درسها آغاز نخواهد شد.
دانشآموزان میگویند که مطابق دستور ریاست معارف طالبان، لباس تعیینشده را میپوشند و دستار نیز بر سر میگذارند، اما تأکید دارند که در کنار رعایت این مقررات، باید به روند آموزش نیز توجه شود، کتابهای درسی به موقع توزیع گردد و معلمان به طور منظم در صنفها حضور داشته باشند.
به گفته آنان، مشکلات مربوط به کمبود کتابهای درسی و غیابت برخی معلمان باید همزمان با اجرای مقررات یونیفورم حل شود تا روند آموزشی دانشآموزان در آغاز سال تحصیلی با تأخیر و اختلال روبهرو نشود.
برخی دانشآموزان همچنین میگویند تهیه یونیفورم، دستار و لباس محلی برای همه خانوادهها آسان نیست و نباید به صورت اجباری بر آنان تحمیل شود.
بر اساس مقررات موجود در قندهار، برای دانشآموزان صنف اول تا نهم لباس سبزرنگ و کلاه، و برای دانشآموزان صنف نهم تا دوازدهم لباس سفید و دستار تعیین شده است.
در کنار این محدودیتها، انتقال تلفنهای هوشمند به مکاتب نیز ممنوع اعلام شده است. دانشآموزان میگویند اجازه ندارند تلفنهای هوشمند را با خود به مکتب ببرند.
این دانشآموزان تأکید میکنند که در کنار توجه به نظم و قررات ظاهری، نیازهای اساسی آموزشی از جمله دسترسی به کتابهای درسی، حضور منظم آموزگاران و تدریس باکیفیت نیز باید در اولویت قرار گیرد.
ذبیحالله مجاهد هشت نشست که تحت عنوان «حکومت در آیینه مطبوعات» برگزار شد، گزارش ادارههای زیر کنترول طالبان را ارائه کرد. این نشستها از ۵ اسد آغاز شد و تا ۱۸ سنبله ادامه داشت.
نشست نخست، امنیت و کنترول مرزها
مجاهد در روز نخست، درگیریهای بدخشان، تحولات در مرز افغانستان و پاکستان و موضوع بگرام را مشکلات کوچک خواند.
او سقوط موقت بخشهایی از ولسوالی یفتل بدخشان را رد کرد و گفت مقامهای محلی طالبان به مرخصی رفته بودند.
پیش از این مقامهای محلی طالبان سقوط موقت بخشهایی از یفتل را تایید کرده بودند.
همچنان ویدیوها و تصاویر منتشر شده نشان میدهد که جبهه سپاهیان میهن بیرق خود را بر دروازه ساختمان این ولسوالی برافراشت.
معادن و مخالفان مسلح
در دومین نشست ، ذبیحالله مجاهد گفت که طالبان جلو استخراج خودسرانه و غیرمعیاری معادن را گرفته است.
اما حدود دو هفته پیش، شماری از کارگران معادن بدخشان به افغانستان اینترنشنال گفتند کارگاههای متعلق به افراد کمدرآمد حدود یک ماه تعطیل شده، در حالی که معدنهای وابسته به افراد زورمند همچنان فعال بودهاند.
مجاهد در این نشست ادعا کرد جبهههای مخالف طالبان در داخل افغانستان حضور عملی ندارند و فعالیت آنها به تبلیغات در شبکههای اجتماعی محدود شده است.
با این حال، در هفتههای اخیر، جبهههای مخالف طالبان از دهها حمله در داخل افغانستان خبر دادند و شماری از آنها ویدیوهایی از عملیاتهای خود منتشر کردند.
یافتههای افغانستان اینترنشنال نشان میدهد جبهه آزادی، جبهه متحد و جبهه مقاومت ملی در یک ماه دستکم ۵۰ حمله علیه طالبان را گزارش کردهاند.
جبهه متحد میگوید از ۱۰ اسد تا ۹ سنبله ۴۳ عملیات در ۱۴ ولایت انجام داده است.
جبهه آزادی نیز میگوید از ۱ اسد تا ۳۱ اسد ۲۱ عملیات چریکی و جبههای در هشت ولایت انجام داده است.
جبهه مقاومت ملی نیز از ۷ اسد تا ۷ سنبله مسئولیت ۹ حمله در بدخشان، قندوز، هرات و بغلان را به عهده گرفت.
توزیع شناسنامه و گذرنامه
سومین نشست در ۱۸ اسد به خدمات هویتی و قنسولی اختصاص داشت. براساس آمار مجاهد، در سال قمری ۱۴۴۷ نزدیک به دو میلیون شناسنامه الکترونیکی و حدود یک میلیون شناسنامه کاغذی توزیع شده است.
او گفت در این مدت ۶۵ هزار و ۸۶۰ گذرنامه عادی، سه هزار و ۳۴۵ گذرنامه تجارتی و ۵۱۲ گذرنامه تحصیلی صادر شده است. مجموع گذرنامههای صادرشده به ۶۹ هزار و ۷۱۷ جلد میرسد.
مجاهد همچنین گفت ۱۶ هزار و ۱۷۱ ویزای اتباع خارجی تایید شده است.
براساس آمار طالبان، شمار شناسنامههای الکترونیکی توزیعشده از آغاز این برنامه به ۱۶ میلیون رسیده که ۱۰ میلیون آن به مردان و شش میلیون آن به زنان تعلق دارد.
آموزش و تحصیلات عالی
در چهارمین نشست که در ۸ سنبله برگزار شد، طالبان شمار دانشآموزان، دانشجویان و طلبههای مدارس دینی را ۱۰ میلیون و ۳۶۳ هزار نفر اعلام کرد.
یونیسف دو هفته پیش از این نشست گفت که بیش از ۲.۶ میلیون دختر افغان در پنج سال گذشته از آموزش متوسطه محروم شدهاند.
یونیسف و یونسکو همچنین گفتهاند بیش از ۲.۱۳ میلیون کودک در سن مکتب ابتدایی در افغانستان از آموزش بازماندهاند و بیش از ۹۰ درصد کودکان ۱۰ ساله قادر به خواندن یک متن ساده نیستند.
مجاهد گفت در سال گذشته قمری، ۳۸ هزار و ۴۶۲ مکتب و مدرسه دولتی و خصوصی فعالیت داشته و چهار هزار و ۹۷۳ مرکز سوادآموزی نیز فعال بوده است.
او بازگشت ۱۳۷ استاد پس از پایان دورههای ماستری و دکترا در خارج را یکی دیگر از دستاوردهای بخش آموزش خواند.
افغانستان اینترنشنال پیشتر به فهرستی از ۸۶ استاد برکنارشده در ۱۵ دانشگاه دولتی دست یافته بود که منابع وزارت تحصیلات عالی طالبان نیز آن را تایید کرده بودند.
منابع دیگر نیز از برکناری بیش از ۲۰۰ استاد و کارمند در دانشگاههای خوست، بامیان و بدخشان و ۱۷۰ استاد دانشگاه کابل خبر داده بودند.
عملیات نظامی، مواد مخدر و سیاست خارجی
در پنجمین نشست که روز ۱۱ سنبله برگزار شد، ذبیحالله مجاهد گفت وزارت دفاع طالبان در سال جاری ۶۰۲ عملیات مستقل و مشترک با وزارت داخله و استخبارات انجام داده است. به گفته او، این عملیاتها به خنثیشدن «برنامههای پیچیده مخالفان» و نابودی پناهگاهها و شبکههای آنان انجامیده است.
یک گزارش سازمان ملل در درباره وضعیت افغانستان میگوید از ۱۲ دلو ۱۴۰۴ تا ۱۰ ثور ۱۴۰۵، ۳۶۸۷ رویداد مرتبط با امنیت ثبت شده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۵۷.۷ درصد افزایش داشته است.
مجاهد در بخش مبارزه با مواد مخدر گفت بیش از ۴۶ هزار عملیات انجام شده، ۱۳ هزار و ۳۲۶ نفر بازداشت شدهاند، دو هزار و ۱۵۹ تن مواد مخدر ضبط شده و ۲۱ هزار و ۵۶۹ هکتار زمین از کشت خشخاش پاک شده است. او همچنین از تخریب ۵۳۳ مرکز تولید مواد مخدر خبر داد.
آخرین بررسی دفتر مبارزه با مواد مخدر سازمان ملل، کاهش شدید کشت خشخاش و تولید تریاک در افغانستان را تایید میکند، اما میان برخی ارقام این نهاد و آمار طالبان تفاوت چشمگیری وجود دارد.
سازمان ملل سطح زیر کشت خشخاش در سال ۲۰۲۵ را حدود ۱۰ هزار و ۲۰۰ هکتار برآورد کرده و گفته است طالبان در این سال از نابودی بیش از چهار هزار هکتار کشت خشخاش خبر دادند. سازمان ملل گفته نتوانسته این رقم را از نظر فنی تایید کند.
در بخش سیاست خارجی، مجاهد گفت نگاه کشورهای منطقه به طالبان مثبتتر شده و روابط سیاسی و اقتصادی این گروه گسترش یافته است. او از فعالیت نمایندگیهای طالبان در کویت، برلین و بن و صدور ۲۰۳ هزار و ۶۹۳ ویزا برای اتباع خارجی خبر داد.
به استثنای روسیه هیچ کشوری اداره طالبان را به رسمیت نشناخته و این گروه در انزوای بینالمللی به سر میبرد.
حمایت اجتماعی و کمکهای بشردوستانه
در ششمین نشست در ۱۴ سنبله، ذبیحالله مجاهد گفت ۶۸۰ هزار و ۵۸۳ یتیم، بیوه و فرد دارای معلولیت در وزارت شهدا و معلولان طالبان ثبت شدهاند. به گفته او، این وزارت در یک سال ۱۲ میلیارد و ۶۰۰ میلیون افغانی را از طریق بانکها به ۶۵۰ هزار نفر پرداخت کرده است.
مجاهد در مورد اتهام استفاده طالبان از پول کمکهای بینالمللی گفت حتی «یک روپیه» از کمکهای بینالمللی در اختیار طالبان قرار نگرفته و طالبان در توزیع کمکها دخالت نکرده است.
تنها دو روز پیش از این سخنان، دفتر هماهنگی کمکهای بشردوستانه سازمان ملل گزارشی درباره محدودیتهای کمکرسانی در افغانستان منتشر کرده بود. اوچا گفت در ماه جولای ۳۰ مورد مانع در برابر فعالیتهای بشردوستانه ثبت شده است. ۱۶ مورد مربوط به دخالت در اجرای برنامههای امدادی بود. سه مورد دخالت در انتخاب دریافتکنندگان کمک، سه مورد دخالت در اجرای برنامهها و موارد دیگری شامل درخواست فهرست کارمندان، دخالت در استخدام و محدودیت بر زنان امدادرسان بود. در نتیجه این موانع، ۱۸ برنامه بشردوستانه موقتا متوقف و دو مرکز بسته شدند.
گزارش سالانه سازمان ملل درباره کودکان و منازعات مسلحانه نیز ۳۴۰ مورد جلوگیری از دسترسی بشردوستانه را به طالبان نسبت داده است که ۲۲۸ مورد آن دخالت در فعالیتهای بشردوستانه بوده است.
زیربنا، راهآهن و خدمات شهری
در هفتمین نشست روز ۱۶ سنبله، ذبیحالله مجاهد گفت وزارت فواید عامه طالبان در سال گذشته قمری ۲۶۲ پروژه زیربنایی و انکشافی را در برنامه داشته که ۹۱ پروژه آن تکمیل شده و کار ۱۷۱ پروژه دیگر ادامه دارد.
مجاهد در بخش راهآهن گفت بیش از هفت میلیون و ۶۰۲ هزار تن کالا از مسیر بنادر و خطوط آهن انتقال یافته که نسبت به سال قبل ۷۷.۹ درصد افزایش داشته است.
در بخش برق، طالبان گفت ۷۰ هزار و ۶۵۳ مشترک تازه به خدمات برق دسترسی پیدا کردهاند.
برنامه توسعه سازمان ملل میگوید تنها ۳۳ درصد مردم افغانستان به برق دسترسی دارند و این رقم در مناطق روستایی به کمتر از ۲۰ درصد میرسد. این نهاد گفته است که افغانستان پس از دههها جنگ، همچنان از نامطمئنترین کشورها از نظر دسترسی به انرژی است.
صحت و محیط زیست
در هشتمین نشست روز ۱۸ سنبله، ذبیحالله مجاهد از جامعه جهانی خواست کمکهای صحی به افغانستان را از مسایل سیاسی جدا کند و ادامه دهد. او گفت ۶۰ پروژه ساختمانی صحی تکمیل شده و از ارزیابی دو هزار و ۱۷۸ مرکز صحی دولتی و خصوصی و درجهبندی و اعتباردهی ۴۰ شفاخانه خصوصی خبر داد.
مجاهد در پاسخ به پرسشی درباره زنان پزشک گفت وزارت صحت عامه برای حفظ و تقویت کارمندان زن موجود تلاش میکند. با این حال، گزارش دبیرکل سازمان ملل میگوید توقف آموزش پزشکی زنان از قوس ۱۴۰۳ شمار نیروهای صحی زن را کاهش داده و ارائه خدمات صحی را تضعیف کرده است. در این گزارش آمده است که افغانستان با ۵۲۱ مرگ مادر در هر ۱۰۰ هزار تولد زنده، همچنان یکی از بالاترین میزانهای مرگومیر مادران در جهان را دارد.
صندوق جمعیت سازمان ملل نیز میگوید محدودیت بر کار زنان و کاهش کمکهای خارجی دسترسی به خدمات صحی را دشوارتر کرده است.
بلومبرگ اخیرا با استناد به گزارش سازمان ملل نوشت که محدودیتهای طالبان بر آموزش و اشتغال زنان، سالانه دستکم «۸۴ میلیون دالر» معادل «نیمدرصد» تولید ناخالص داخلی افغانستان به اقتصاد این کشور زیان وارد میکند. هماکنون حدود ۳.۸ میلیون دختر در افغانستان از آموزش محروماند.
در بخش محیط زیست، طالبان از بررسی بیش از ۲۵ هزار فعالیت آلاینده، ارائه هفت هزار و ۱۵۸ توصیه اصلاحی و اجرای ۵۶۸ برنامه آگاهیدهی خبر داد.
برنامه اسکان بشر سازمان ملل پیشتر هشدار داد که شهرهای افغانستان با بحران شدید آلودگی هوا روبهرو هستند. در کابل نیز در زمستان گذشته آلودگی به سطح بحرانی رسید و سازمان ملل از کاهش شدید میدان دید در پایتخت خبر داد.
