سیامین دوره جشنواره جهانی فیلم تالین (شبهای تاریک) که از بزرگترین جشنوارههای سینمایی اروپاست، در بخش مسابقه میزبان فیلم مستقلی است از سینماگران ایرانی در غربت: «فقط میخوام با مامانم حرف بزنم» ساخته محسن ربیعی و بازی ریحانه پارسا.
فیلم داستان یک روز از زندگی دختر ایرانی مهاجری است که در ترکیه زندگی میکند و امکان بازگشت به ایران را ندارد.
او که در فیلم هم ریحانه پارسا نام دارد و بازیگر است، در حال رفتن به یک جلسه کاری مهم برای بازی در یک پروژه بزرگ نتفلیکس است اما در راه، خبر جنگ میرسد و ریحانه در ویدئوهای مختلف در شبکههای اجتماعی از حمله به نزدیکی خانهشان در تهران - جایی که مادرش زندگی میکند- باخبر میشود. در حالی که با قطع شدن اینترنت امکان تماس با مادرش را ندارد و تلاشهای مستمر او برای تماس با مادرش بیحاصل میماند.
فیلم ساختار سادهای دارد که بر اساس یک تجربه خلق شده: سینمای کمخرجی که حول و حوش یک بازیگر و در فضاهای محدود و با گروه بسیار کوچک فیلمبرداری شکل میگیرد و قرار است تماشاگر را به تجربه متفاوتی دعوت کند: همراه شدن با یک دختر تنها در جاده که در قبال وقایع اطرافش دستش به جایی نمیرسد و تنها از طریق تلفن از وقایع اطلاع پیدا میکند و در اوج نگرانی و اضطراب زندگی شخصی و حرفهایاش با هم آمیخته میشود.
اینجا زندگی شخصی و حرفهای ریحانه پارسا که پس از شش سال به سینما بازگشته، با فضای فیلم یکی میشود و فیلم اساسا به اثری درباره او بدل میشود که گویی یک روز از زندگی پرتنشاش را به عنوان یک مهاجر در ترکیه ثبت میکند؛ روزی که خودبهخود بار یک زندگی، گذشته، وقایع سیاسی و اجتماعی و جنگ و تبعید را در دل خود دارد و این در دل دیالوگهای او با دوست ترکیهایاش هم عیان میشود، جایی که در حین دعوای تلفنی ریحانه تاکید داد که همه این مصائب و مشکلات بخشی از «ایرانیبودن» است.
در نتیجه این ایرانی بودن با پیگیری مستمر اخبار در شبکههای اجتماعی و حتی مرور وقایع اخیر ایران همراه است، جایی که ریحانه با عدم موفقیت در تماس با مادرش، به گوشه دریا پناه میبرد و بعد در موترش به تماشای کلیپهایی مینشیند که چند ماه پر تعلیق ایران امروز را روایت میکنند: دقایقی که شاید طولانی به نظر برسد اما فیلمساز عامدانه برای تماشاگری که جزئیات وقایع را نمیداند، همه چیز را با همین کلیپها خلاصه میکند: از کشتار دی ماه و عزاداری با رقص برای جانباختگان اعتراضات تا آغاز جنگ.
ریحانه پارسا در صحنهای از فیلم «فقط میخوام با مامانم حرف بزنم»
فیلم اساسا گسترش طولی ندارد و به تمامی در عرض گسترش پیدا میکند: اتفاق خاصی نمیافتد و فیلمساز تنها برشهایی از زندگی روزمره را روایت میکند که حالا این روز با وقایع بیرونی سهمگینی همراه شده که جدای از زندگی هر روزه با ترسها و اضطرابهایش نیست.
همه چیز در کلوزآپ رخ میدهد و فیلمساز از تماشاگر میخواهد که با نماهای نزدیک صورت و دستهای بازیگر، در تب و تاب درونی او شریک شود.
فیلمهای جادهای از این نوع معمولا به نماهای بلند پناه میبرند، اینجا اما با نماهای کوتاهی روبهرو هستیم که بهطور مرتب از زاویهای به زاویهای دیگر قطع میشود.
نبود قصه میتواند تماشاگر عام را به سرعت خسته کند، اما به نظر نمیرسد که سازندگان علاقه خاصی به جذب تماشاگر انبوه داشته باشند و از ابتدا مشخص است که این فرم و شیوه روایت تماشاگر عادی را جذب نخواهد کرد.
با این حال فیلمساز این جسارت را به خرج میدهد تا به تجربه متفاوتی دست بزند که شبیه دیگر تجربههای فیلمسازان ایرانی در غربت نیست.
هر چند تدوین فیلم در نیم ساعت اول، به نوعی تکرار میرسد که تماشاگر حرفهای را هم خسته میکند، اما با جلو رفتن فیلم این مشکل کمتر حس میشود و تماشاگر باحوصلهتر میتواند به تماشای بازیگری بنشیند که قرار است تک نفره جهان تصاویر فیلم را پیش ببرد.
فیلم در این راه بهتمامی موفق نیست و بهویژه نماهای اضافهای دارد که میتوانند به راحتی حذف شوند و ریتم روانتری را نصیب فیلم کنند، اما در مجموع پیشنهاد جالب و متفاوتی است برای فیلمسازی کم خرج با امکانات بسیار محدود و تلاش برای خلاقیت از طریق محدودیت که میتواند بهعنوان یک راه میانبر در جهان پرآشوب صنعت سینما مورد استقبال فیلمسازان ایرانی در غربت قرار بگیرد.
استفاده از هوش مصنوعی در میان اخترشناسان آماتور برای یافتن سیارههای خارج از منظومه شمسی رو به افزایش است، هرچند یافتههای این کاوشها از نظر اعتبار علمی یکسان نیستند.
وبسایت نیچر گزارش داد افراد علاقهمند به اخترشناسی دهههاست به کمک ابزارهایی که ناسا و پژوهشگران در دسترس عموم گذاشتهاند، به جستوجوی سیارهها میپردازند.
اکنون مدلهای هوش مصنوعی میتوانند این ابزارها را در اینترنت پیدا کنند و با آنها حجم بزرگی از دادههای رصدی را مورد بررسی قرار دهند.
با این حال، میشل کونیموتو، پژوهشگر سیارههای فراخورشیدی در دانشگاه بریتیش کلمبیا در کانادا، هشدار داد برخی از جویندگان سیارهها با نحوه کار این ابزارها آشنایی کافی ندارند و نمیتوانند اعتبار یافتههایشان را بسنجند.
دو سرنخ در نور یک ستاره
پاول رابتسویچ، متخصص هوش مصنوعی در اسپانیا که آموزش رسمی اخترشناسی ندیده است، در ماه سپتامبر از «کلود کد»، ابزار برنامهنویسی شرکت آنتروپیک، خواست دادههای بیش از ۱۲۰ هزار ستاره را بررسی کند.
ماهواره «تِس» ناسا این ستارهها را در اواخر ۲۰۲۵ و اپریل ۲۰۲۶ رصد کرده بود.
رابتسویچ از کلود خواست در دادههای تلسکوپ به دنبال ستارههایی بگردد که در فواصل منظم اندکی کمنور میشوند.
کمنور شدن دورهای یک ستاره میتواند نشانه گردش سیارهای به دور آن باشد. هر بار که سیاره از میان ستاره و ناظر میگذرد، بخش کوچکی از نور ستاره به ناظر نمیرسد.
حدود دو هفته بعد، کلود در نور ستارهای در فاصله ۱۱۶ سال نوری از زمین به دو الگوی جداگانه رسید. در یکی از این چرخهها، ستاره تقریبا هر سه روز یکبار کمنور میشد و در دیگری، هر ۱۱ روز یکبار.
این دو چرخه میتوانست نشانه گردش دو سیاره به دور همان ستاره باشد. در این صورت، سیارهای که به ستاره نزدیکتر است، مدارش را در زمان کوتاهتری طی میکند.
از بایگانی تِس تا رصدهای تازه
رابتسویچ از کلود خواست دادههای قدیمیتر تِس را نیز بررسی کند. هر دو الگو در رصدهای سالهای ۲۰۱۸ و ۲۰۲۰ هم دیده میشدند.
کلود سپس به راهنمایی رابتسویچ این نشانهها را با الگوریتمی سنجید که کونیموتو برای شناسایی سیارهها نوشته و در دسترس عموم گذاشته بود.
رابتسویچ ۲۵ سپتامبر یافتههایش را در پایگاه «زنودو» منتشر کرد. مقاله او هنوز داوری علمی نشده است.
اخترشناسان پروژه تِس پس از بررسی مستقل این نشانهها، هر دو مورد را به فهرست رسمی سیارههای احتمالی این پروژه افزودند.
کونیموتو نیز اوایل سال جاری همین نشانهها را یافته بود، اما هنوز نتایج کارش را منتشر نکرده است.
انتظار میرود رصدهای تکمیلی تا دسامبر یا جنوری روشن کند که آیا گذر دو سیاره باعث کمنور شدن دورهای این ستاره میشود یا خیر.
تردید درباره یک یافته دیگر
در ماه اکتبر، نویسندهای در یک مقاله ۲۱ صفحهای در پایگاه arXiv، یک سیاره فراخورشیدی احتمالی را معرفی کرد.
او در توضیح نقش هوش مصنوعی در پژوهش خود نوشت: «نویسنده تحلیلها را بهطور مستقل مورد بررسی قرار نداده و تخصص لازم را برای تایید تکتک جزییات فنی ندارد.»
آدینا فاینستاین، اخترشناس رصدی دانشگاه ایالتی میشیگان، گفت این بسیار نگرانکننده است که نویسنده مقالهای را منتشر کرده که خود نمیتوانسته درستی یافتهاش را بسنجد.
او افزود: «از مشارکت مردم استقبال میکنیم و خوشحال میشویم که شهروندان با شور و شوق به پژوهش علمی میپردازند. در عین حال، میخواهیم مطمئن شویم که از این ابزارها درست استفاده میکنند.»
مدیران arXiv آخرین نسخه مقاله را بهدلیل ناسازگاری با معیارهای این پایگاه برای استفاده از هوش مصنوعی مولد حذف کردند.
کونیموتو از صراحت نویسنده درباره محدودیت دانش خود استقبال کرد و گفت هر جا شیوه تحلیل دادهها برای جویندگان سیارهها روشن نیست، باید از متخصصان کمک بگیرند.
تجمع اعتراضی اعضای کارزار «رباتهای قاتل را متوقف کنید»، برلین، حمل ۱۳۹۸
کشورهای حاضر در نشست سازمان ملل در ژنو بر سر ادامه مذاکرات با هدف تدوین مقرراتی برای سلاحهای خودمختار موسوم به «رباتهای قاتل» تا سال ۲۰۲۸ توافق کردند. با این حال، هنوز روشن نیست این مقررات از نظر حقوقی الزامآور خواهد بود یا نه.
خبرگزاری رویترز شنبه ۳۰ عقرب گزارش داد حدود ۱۰۰ کشور خواستار آن بودند که در مهلتی کوتاه، قواعدی الزامآور برای این سلاحها وضع شود.
در نهایت، مخالفت شماری از تولیدکنندگان بزرگ تسلیحات از جمله امریکا، روسیه و اسرائیل، دامنه این توافق را محدود کرد. واشینگتن و مسکو ترجیح میدهند هر کشور دستورالعملهای خود را تدوین کند.
کشورهای عضو «کنوانسیون برخی سلاحهای متعارف» از ۲۵ عقرب در ژنو گرد هم آمده بودند تا درباره سامانههایی مذاکره کنند که میتوانند با نظارت اندک انسان یا حتی بدون نظارت او، اهداف را شناسایی و به آنها حمله کنند.
این نشست در حالی برگزار شد که نگرانیها درباره کاربرد سلاحهای خودمختار مرگبار در درگیریهای اوکراین، خاورمیانه و سودان رو به افزایش است.
دبیرکل سازمان ملل، پاپ و صلیب سرخ خواستار وضع مقرراتی سختگیرانه و الزامآور برای این تسلیحات شدهاند. برخی از این سلاحها برای شناسایی و انتخاب هدف از هوش مصنوعی بهره میگیرند.
پاپ لئو، رهبر کاتولیکهای جهان، بارها درباره گسترش هوش مصنوعی و خطر تسلط آن بر زندگی انسان هشدار داده است. کاربرد نظامی این فناوری از نگرانیهای اصلی او به شمار میرود.
پاپ خواستار نظارت بر توسعه سامانههای تسلیحاتی مبتنی بر هوش مصنوعی شده و گفته این سلاحها چنان پیشرفت کردهاند که مهارشان عملا از توان انسان خارج شده است.
ساعتها چانهزنی بر سر چند واژه
رویترز به نقل از دیپلماتهای حاضر در نشست ژنو گزارش داد اعتراض روسیه به آییننامه مذاکرات به لغو شماری از جلسات رسمی انجامید.
مذاکرهکنندگان در آخرین شب نشست، ساعتها بر سر چند واژه چانه زدند و گفتوگوها سرانجام پس از ساعت چهار بامداد به وقت محلی پایان یافت.
ژولین تونی، رئیس سوئیسی نشست، اعلام کرد این توافق که پس از بیش از یک دهه مذاکره به دست آمد، دستاوردی مهم برای خلع سلاح با اهداف بشردوستانه محسوب میشود.
او در پایان نشست به خبرنگاران گفت: «این توافق نشان میدهد حتی در جهان امروز با همه شکافهای عمیقش، دیپلماسی چندجانبه همچنان میتواند به نتایج ملموس برسد.»
در سوی دیگر، یکی از دیپلماتهای حاضر در نشست که کشورش خواستار وضع قوانین الزامآور بود، نتیجه مذاکرات را «ناامیدکننده» خواند.
او در عین حال افزود نتیجه «میتوانست بسیار بدتر از این باشد».
هشدار گروههای حقوق بشری
به گزارش رویترز، بسیاری از گروههای حقوق بشری از نتیجه نشست انتقاد کردند و هشدار دادند پیشرفت فناوری این سلاحها ممکن است از تلاشهای دیپلماتیک برای مهار آنها پیشی بگیرد.
نیکول فان رویین، مدیر اجرایی کارزار «رباتهای قاتل را متوقف کنید»، در حاشیه نشست گفت: «تاخیر در تدوین سندی الزامآور، غیرنظامیان و بشریت را به خطر میاندازد.»
تصمیمگیری در چارچوب این کنوانسیون به اجماع هر ۱۲۸ کشور عضو نیاز دارد.
برخی ناظران و مقامهای نظامی پیشین میگویند کشورها باید آماده باشند امکان آغاز مذاکراتی تازه خارج از چارچوب کنونی سازمان ملل را مورد بررسی قرار دهند.
در حالی که تلاشهای دیپلوماتیک برای پایاندادن به جنگ روسیه و اوکراین ادامه دارد، طرحی که در هفتههای اخیر از سوی نمایندگان دونالد ترامپ مطرح شده، توجه بسیاری را به خود جلب کرده است.
بر اساس این طرح، اوکراین در برابر واگذاری منطقه دونباس به روسیه، زمینه عضویت در پیمان ناتو را به دست خواهد آورد.
اخیرا، رئیسجمهور اوکراین اعلام کرد که مذاکرهکنندگان امریکایی پیشنهاد کردند اوکراین در ازای عضویت ناتو، نیروهای باقیمانده خود را از منطقه دنباس در شرق این کشور خارج کند. ولودیمیر زلنسکی گفت که پس آغاز درگیری میان روسیه و اوکراین، امریکا برای اولینبار چنین پیشنهادی را مطرح کرده است.
این پیشنهاد به یکی از بحثبرانگیزترین سناریوهای مطرح برای پایان جنگ تبدیل شده است.
اما مالگورژاتا بونیکوفسکا، رئیس مرکز روابط بینالملل پولند، آن را نه یک مصالحه سیاسی، بلکه «از دست دادن سنگین سرزمین» میداند.
او در گفتوگو با رادیو افغانستان اینترنشنال گفته است که اروپا حاضر نیست صلحی را بپذیرد که به گفته او «تجاوز روسیه را پاداش دهد».
به باور او، جنگ اوکراین دیگر صرفا جنگی میان مسکو و کییف نیست، بلکه بخشی از رویارویی گستردهتر روسیه با غرب و بهویژه اروپا به شمار میرود.
«واگذاری سرزمین» یک مصالحه نیست
در حالی که برخی طرحهای مطرحشده در ماههای اخیر بر مبنای واگذاری بخشی از سرزمینهای اشغالشده اوکراین در برابر تضمینهای امنیتی شکل گرفتهاند، بونیکوفسکا چنین رویکردی را «مصالحه» نمیداند.
او میگوید: «از دید من، این یک مصالحه نیست، بلکه از دست دادن بخش بزرگی از خاک است؛ خاکی که پس از فروپاشی اتحاد شوروی در سال ۱۹۹۱، تمامیت آن به رسمیت شناخته شد.»
اشاره او به توافق و اجماعی است که پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی شکل گرفت؛ زمانی که مرزهای جمهوریهای سابق شوروی، از جمله اوکراین، به عنوان مرزهای بینالمللی به رسمیت شناخته شدند و روسیه نیز استقلال و تمامیت ارضی این کشورها را پذیرفت. از نگاه او، پذیرش تغییر این مرزها از راه جنگ و اشغال نظامی، یکی از اصول بنیادین نظم امنیتی اروپا پس از جنگ سرد را زیر سؤال میبرد.
بنا از نگاه اروپا، تغییر مرزها از طریق زور با اصول حقوق بینالملل در تضاد است و پذیرش آن میتواند پیامدهای خطرناکی برای آینده امنیت قاره داشته باشد.
«چرخش امریکا» و تغییر معادلات جنگ
یکی از مهمترین بخشهای این گفتوگو انتقاد صریح بونیکوفسکا از تغییر سیاست واشنگتن در قبال جنگ اوکراین بود.
به گفته او، اگر امریکا مسیر خود را تغییر نمیداد، روسیه اکنون در موقعیت متفاوتی قرار داشت.
او گفت: «اگر این چرخش در سیاست امریکا رخ نمیداد، به احتمال زیاد جنگ تا حالا پایان یافته بود و روسیه در شرایط متفاوتی پشت میز مذاکره مینشست.»
بونیکوفسکا معتقد است تحریمهای غربی فشار قابل توجهی بر اقتصاد روسیه وارد کرده و مسکو را وادار ساخته است برای صادرات انرژی و تجارت خارجی بیش از گذشته به چین و دیگر کشورهای آسیایی وابسته شود.
به گفته صندوق بینالمللی پول، اقتصاد روسیه اگرچه با وجود تحریمها همچنان رشد محدودی را حفظ کرده، اما بخش بزرگی از هزینههای دولتی این کشور اکنون صرف جنگ و بخش نظامی میشود.
اروپا: امریکا دیگر شریک قابل اعتماد گذشته نیست
رئیس مرکز روابط بینالملل پولند میگوید نگاه نخبگان امریکایی به اروپا تغییر کرده است.
او گفت: «امروز اروپا در نگاه ایالات متحده دیگر یک بازیگر درجه اول محسوب نمیشود. بازیگر اصلی چین است و روسیه نیز به دلیل منابع طبیعی و سلاح هستهای همچنان اهمیت دارد.»
به گفته او، بسیاری از کشورهای اروپایی به این نتیجه رسیدهاند که دیگر نمیتوانند امنیت خود را صرفا بر رهبری واشنگتن بنا کنند.
این دیدگاه در حالی مطرح میشود که اعضای اروپایی ناتو در سالهای اخیر هزینههای دفاعی خود را به شکل بیسابقهای افزایش دادهاند. بر اساس آمار ناتو، مجموع هزینههای دفاعی اعضای اروپایی و کانادا اکنون به بیش از نیم تریلیون دالر در سال رسیده و بسیاری از کشورها از جمله پولند، کشورهای بالتیک و آلمان برنامههای گسترده بازتسلیحاتی را دنبال میکنند.
«ناتو ۳.۰» و تلاش اروپا برای اتکای کمتر به امریکا
بونیکوفسکا میگوید اروپا هماکنون در حال طراحی ساختار جدیدی برای تأمین امنیت خود است؛ روندی که از آن با عنوان «ناتو ۳.۰» یاد میشود.
به گفته او، کشورهای اروپایی باید مسئولیت بیشتری در قبال امنیت قاره بر عهده بگیرند و وابستگی خود به امریکا را کاهش دهند.
او هشدار داد که روابط فراآتلانتیک دیگر مانند گذشته نخواهد بود و اروپا خود را برای یک «واقعیت جدید» آماده میکند.
روسیه؛ ضعیفتر از آنچه تصور میشد
بونیکوفسکا معتقد است یکی از نتایج جنگ این بوده که تصویر قدرت نظامی روسیه آسیب دیده است.
او گفت: «امروز همه میبینند که روسیه آنقدر که تصور میشد قدرتمند نیست، زیرا نتوانسته بر همسایهای بسیار کوچکتر از خود پیروز شود».
براساس برآوردهای مختلف غربی، مجموع کشتهها و زخمیهای دو طرف جنگ از یک میلیون نفر فراتر رفته است؛ جنگی که اکنون وارد پنجمین سال خود شده و خطوط نبرد در بسیاری از جبههها ماههاست تغییر اساسی نکرده است.
برنده خاموش جنگ؛ چین؟
در ارزیابی بونیکوفسکا، کشوری که بیشترین بهره ژئوپولیتیکی را از جنگ برده، چین است.
او میگوید بیجینگ تلاش کرده خود را به عنوان بازیگری باثبات، قابل پیشبینی و حامی راهحلهای دیپلوماتیک معرفی کند؛ در حالی که همزمان از وابستگی بیشتر روسیه به اقتصاد چین نیز سود برده است.
او گفت که جنگ اوکراین ممکن است حتی در محاسبات چین درباره تایوان نیز تأثیر گذاشته باشد و هزینههای درگیری نظامی را برای رهبران چینی ملموستر کرده باشد.
اما در عین حال تأکید کرد که بدون همکاریهای اقتصادی چین، روسیه احتمالاً فشار بسیار بیشتری را تحمل میکرد و شاید زودتر ناچار به مذاکره میشد.
جنگی که فراتر از اوکراین است
رئیس مرکز روابط بینالملل پولند در پایان تأکید کرد که جنگ اوکراین را نباید صرفا یک منازعه منطقهای دانست.
به گفته او، این جنگ به یکی از عوامل اصلی شکلگیری نظم جدید جهانی در قرن بیستویکم تبدیل شده است.
او میگوید نتایج این جنگ نه تنها آینده اوکراین و روسیه، بلکه جایگاه اروپا، نقش امریکا و وزن فزاینده چین در نظام بینالملل را نیز تعیین خواهد کرد.
رهبران اروپایی در جریان نشست متحدان اوکراین در برلین، با نمایش همبستگی قوی در حمایت از کییف، اعلام کردند که برای مذاکره با روسیه بهمنظور پایان دادن به جنگ اوکراین آمادگی دارند. اندی برنام، نخستوزیر بریتانیا گفت: «اروپا موضع مذاکراتی روشن، منسجم و واحدی دارد.»
همزمان، فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، تاکید کرد که «خواستههای حداکثری مسکو واقعبینانه نیست.»
جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ و یکی از دو فرستاده امریکا در نشست برلین، اظهار داشت که رئیسجمهور امریکا میخواهد «با حضور اروپا در کنار خود» با مسکو به توافق برسد. ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، تاکنون هرگونه نقش اروپا در مذاکرات صلح به رهبری امریکا را رد کرده است.
دونالد ترامپ پیشتر در شهر شنژن در جنوبشرق چین، گفتوگوهای تاریخی سهجانبهای را با ولادیمیر پوتین و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، برگزار کرده بود و پس از آن از داخل هواپیمای ریاستجمهوری بهصورت تلفنی به نشست برلین پیوست.
پوتین در یک نشست خبری طولانی پس از دیدار با ترامپ و شی، به موضوع مذاکرات چندجانبه صلح پرداخت و گفت امریکاییها «با اصرار» از روسیه میخواهند که به اروپاییها اجازه حضور در مذاکرات را بدهد. او ادعا کرد که روسیه با این ایده مخالف نیست، اما مسکو میخواهد بداند «اروپا چه چیزی به این مذاکرات میآورد.» پوتین افزود: «به همین دلیل از طریق مجاری دیپلماتیک از اروپاییها دعوت کردهایم به مسکو بیایند تا مواضعشان مشخص شود و پس از آن تصمیم خواهیم گرفت گفتوگو با اوکراین را در چه قالبی ادامه دهیم.»
با این حال، پوتین مدعی شد که روسیه «هر روز» میشنود رهبران اروپایی از وقوع جنگ در سال ۲۰۳۰ سخن میگویند و افزود: «ما قصد حمله به هیچکس را نداریم... آیا این عادی است؟ فکر نمیکنم.» او در عین حال اذعان کرد که مسکو میداند «بحث درباره مسائل مربوط به امنیت اروپا بدون حضور اروپاییها بیفایده است.»
در همین حال، جرد کوشنر به خبرنگاران گفت که ترامپ نشست شنژن را با این باور ترک کرده که «صلح دستیافتنی است.» او با لحنی خوشبینانه مدعی شد که روسها حاضرند به تشخیص فرستادگان امریکا درباره حضور اروپا در میز مذاکره اعتماد کنند و مسکو اکنون با ارائه تضمینهای امنیتی به اوکراین بر پایه «ماده پنج ناتو» مشکلی ندارد؛ مادهای که متحدان را ملزم میکند در صورت حمله به یک عضو، از آن دفاع کنند.
ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین که در نشست برلین حضور داشت، از دیرباز خواستار تضمینی همسطح بند دفاع جمعی ناتو بوده است، اما نشانههای اندکی از پذیرش چنین شرطی از سوی پوتین وجود دارد. روسیه عضویت اوکراین در ناتو را بهطور کامل رد میکند، اما گزارشها حاکی است که مذاکرهکنندگان امریکایی ایده ارائه تضمینهایی شبیه ماده پنج را بدون عضویت رسمی اوکراین در ناتو، در ازای امتیازهای ارضی دردناک از سوی کییف، بررسی کردهاند.
زلنسکی و سه رهبر اروپایی، یعنی مرتس، برنام و امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، به اندازه کوشنر خوشبین نبودند. رئیسجمهور اوکراین تصریح کرد که پوتین تاکنون تمام پیشنهادها را رد کرده و گفت: «پوتین همیشه گفته نه.»
صدراعظم آلمان نیز با ابراز تردید مشابه، خاطرنشان کرد که با مشارکت امریکا احتمال صلح افزایش یافته و اروپا آماده ورود به «گفتوگوهای جدی درباره امنیت اروپا» با روسیه است؛ مشروط بر اینکه با گفتوگوی جدی و پیش از هر چیز با یک توافق صلح با اوکراین همراه باشد. مرتس گفت: «این مذاکرات باید آغاز شود و ما در صورتی آن را میپذیریم که شرایط برای اروپا و اوکراین قابل قبول باشد.»
مرتس همچنین در میان نگرانیها در اروپا درباره اینکه ممکن است موضوع تقسیم مناطق نفوذ میان قدرتهای بزرگ در دستور کار نشست سهجانبه شنژن بوده باشد، هرگونه تلاش در این زمینه را غیرقابل قبول خواند و گفت: «قالب یالتا صلح نخواهد آورد.» او با کماهمیت جلوه دادن نشست شنژن و توصیف آن بهعنوان «یک فرصت برای عکس گرفتن»، افزود: «امریکا میداند بدون ما صلحی وجود نخواهد داشت و ما نیز میدانیم با حضور امریکا در کنارمان، چشمانداز صلح افزایش مییابد.»
دونالد توسک، نخستوزیر پولند، نیز به توصیف پوتین بهعنوان «دوست» از سوی ترامپ در نشست شنژن اعتراض کرد و گفت: «آقای پوتین دوست ما نیست و هرگز نخواهد بود.»
از سوی دیگر، امانوئل مکرون از متحدان اوکراین خواست «حداکثر توان» خود را برای ارسال سامانههای پدافند هوایی مورد نیاز کییف بهمنظور دفع حملات مرگبار روسیه به کار گیرند و همچنین خواستار «بازگشایی دوباره پرونده عضویت اوکراین در ناتو» شد.
جرد کوشنر، فرستاده رئیسجمهور امریکا، روز پنجشنبه در برلین گفت که روسیه با تضمینهای امنیتی مشابه ناتو برای اوکراین در چارچوب توافق صلح «مشکلی ندارد».
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه نیز پس از نشست برلین خواستار بازگشایی بحث عضویت اوکراین در ناتو شد.
به گزارش اسوشیتدپرس، کوشنر این سخنان را پس از آن مطرح کرد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا در چین با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین دیدار کرد. استیو ویتکاف، دیگر فرستاده امریکا برای صلح در اوکراین گفت که ترامپ در این نشست سهجانبه درباره اوکراین و راههای پایان مسالمتآمیز جنگ گفتوگو کرد.
بر اساس ماده پنجم منشور ناتو، در صورت حمله به یکی از اعضا، سایر اعضا از آن کشور دفاع خواهند کرد. مشخص نیست که آیا امریکا و اروپا تضمین امنیتی و نظامی مشابه ناتو به اوکراین می دهند یا خیر.
همزمان با اظهار کوشنر، فرانسه خواستار پیوستن اوکراین به ناتو شد. به گزارش رویترز، مکرون پس از نشست برلین به خبرنگاران گفت: «به باور من، باید بحث عضویت اوکراین در ناتو را دوباره مطرح کنیم.» او گفت که اوکراین ارتشی نیرومند و مجهز دارد و از همین رو، مسئله عضویت این کشور در ناتو برای امنیت اروپا اهمیت دارد.
ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، کوشنر و ویتکاف در برلین با بیش از ۴۰ رهبر اروپایی حامی اوکراین دیدار کردند. مکرون گفت که رهبران اروپایی حاضر در این نشست، موسوم به «ائتلاف کشورهای داوطلب»، با ترامپ نیز گفتوگو کردند. به گفته کوشنر، ترامپ پس از دیدار با پوتین، از طریق تلفن به نشست برلین پیوست.
تضمینهای امنیتی برای اوکراین
محور گفتوگوهای برلین این بود که امریکا و کشورهای اروپایی پس از پایان جنگ چه نقشی در تأمین امنیت اوکراین خواهند داشت. کییف خواهان تضمینهایی است که از حمله دوباره روسیه جلوگیری کند. مسکو نیز میخواهد ناتو از مرزهای روسیه دور بماند.
کوشنر توضیح نداد که تضمینهای مورد نظر چه تعهدی برای امریکا و اروپا ایجاد میکند و این کشورها در صورت حمله دوباره روسیه چه خواهند کرد.
کوشنر پیش از نشست در شبکه اکس نوشته بود که واشنگتن میخواهد با کییف و متحدان اروپاییاش درباره شرایط اصلی صلح پایدار به موضع مشترکی برسد. به گفته او، شرکتکنندگان همچنین میخواهند درباره دستور کار و نحوه برگزاری دور بعدی مذاکرات چندجانبه توافق کنند. کوشنر و ویتکاف در هفتههای اخیر میانجی گفتوگوهای تازهای بودهاند، اما این تلاشها تاکنون به پیشرفت عمدهای نینجامیده است.
مقامهای اوکراینی نگراناند که ترامپ و پوتین بدون حضور نمایندگان کییف درباره آینده کشورشان تصمیم بگیرند. رهبران اروپایی نیز که از آغاز تهاجم گسترده روسیه از اوکراین حمایت کرده و تحریمهای سنگینی علیه مسکو وضع کردهاند، بیم دارند که مذاکرات مستقیم واشنگتن و مسکو آنان را از روند صلح کنار بزند.
پوتین در شهر شنژن چین به خبرنگاران گفت که کرملین با حضور اروپا در مذاکرات مخالفتی ندارد، اما میخواهد بداند که کشورهای اروپایی با چه موضعی وارد گفتوگو میشوند.
به گفته او، کرملین از راههای دیپلوماتیک به مقامهای اروپایی پیشنهاد کرده است که برای روشن کردن موضعشان به مسکو بروند. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، نگفت که این دعوت از کدام مقامها صورت گرفته و آیا مسکو پاسخی دریافت کرده است یا خیر. تاریخ دور بعدی مذاکرات نیز هنوز تعیین نشده است.