په کابل کې د مور او ماشوم د درملنې او پالنې ۸۴ بستریز روغتون جوړ شوی

د طالبانو تر واک لاندې باختر خبري آژانس د يکشنبې په ورځ (د وږي ١٩مه) خبر ورکړ چې محمد خالد حنفي بغلان ته د خپل سفر پر مهال له خلکو وغوښتل چې له دغه وزارت سره همکار واوسي.

تر دې وړاندې د طالبانو امر بالمعروف وزارت چارواکو رسنیو ته ویلي وو چې د دغه وزارت چارواکي د خلکو پر وړاندې د تاوتریخوالي د کارولو حق نه لري.

خو افغانستان انټرنشنل په تېرو میاشتو کې څو ویډیوګانې خپرې کړې چې ښيي، د دغه وزارت استازي د خلکو پر وړاندې له تاوتریخوالي کار اخلي.

له دې سره د طالبانو محتسبان په ډېرو برخو کې د خلکو خصوصي حریم ته په ننوتلو تورن دي.

د محکمې له حکم پرته د کورونو پلټل او د خلکو شخصي ټلیفونونو ته ننوتل او کتل هغه کړنې دي چې لا هم د دغه وزارت د کارکوونکو له لوري تر سره کيږي.

په بغلان ولایت کې د طالبانو د امر بالمعروف وزیر په خپلو خبرو کې د خپلو محتسبانو دنده «د معروفاتو تطبیق او د منکراتو مخنیوی بللی دی.»

محمد خالد حنفي همداراز زیاته کړه چې، «زموږ وزارت ګام په ګام د منکراتو مخه نیسي او په ټولنه کې معروفات تطبیقوي.»

په دغه خبرپاڼه کې ویل شوي چېله دې وروسته به د کندهار ښار اوسیدونکي د ۲۴ ساعتو پر ځای یواځې د ورځې له خوا ۱۴ ساعته برېښنا ولري.

دا پداسې حال کې ده چې تېره میاشت د کندهار ښار اوسیدونکو د برېښنا ریاست له لوري د برېښنا د لګښتونو د ملا ماتوونکو بیلونو په اړه هم شکایت کړی وو.

د کندهار ښاریان د هلمند د کجکي تر څنګ په دغه ښار کې د سولري برېښنا څخه ګټه اخلي.

د کندهار او هلمند ولایتونو اوسیدونکي تل د برېښنا د نا منظم ویش او د کجکې د برېښنا د تولید په فابریکه کې د تخنیکي ستونزو له امله شکایت کوي. که څه هم د یادې فابریکي ټولې تخنیکې چارې د یوې ترکي کمپنۍ په غاړه دي خو د تېرو څو کلنو وروسته همیاده ستونزه نه ده هواره شوې.

بل خوا د هلمند ولایت اته ولسوالۍ چې د یاد بند په وسیله خړوبیږي کروندګر یې سږکل د اوبو د کمښت له امله ډیر اندیښمن دي.

هغه ټینګار وکړ چې دوی د رسنیو ازادي یوازې د "طالبانو" د اسلامي نظام او ملي ګټو په چوکاټ کې مني.

په تېرو دوو کلونو کې د بشري حقونو او خبریالانو د ملاتړ بنسټونو په افغانستان کې د رسنیو ناوړه حالت په اړه اندېښنې ښودلې دي.

د چنګاښ په ١٤مه، د خبريالانو نړيوال فدراسيون د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د خبريالانو ځورونه وغندله او د رسنيو د ټولو نيول شويو کارکوونکو د ژر تر ژره خوشې کېدو غوښتنه يې وکړ.

دغه فدراسیون وايي، په افغانستان کې د خبریالانو د نیول کېدو شمېر ډېر شوی دی.

د دغو نیوکو په غبرګون کې حنفي د یکشنبې په ورځ له رسنیو سره په خبرو کې وویل: "دلته د مختلفو رسنیو مایکونه زموږ په مخ کې ایښودل شوي دي. ځينې وايي چې د مطبوعاتو ازادي دا او ها ده.موږ د طالبانو په اسلامي او نظامي چوکاټ کې چې زموږ ملي ګټي پکې وي د رسنیو او بیان ازادي سره ستونزه نه لرو."

طالبان او په ځانګړې توګه د دې ډلې د استخباراتو اداره د کورنیو رسنیو د خبرونو په سانسور او د خبریالانو په ګواښلو او نیولو تورنه ده.

د خبريالانو نړيوال فدراسيون وايي، پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته په هېواد کې د رسنيو فعاليتونه پام وړ کم شوي دي.

واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته ګڼو رسنیو خپل دفترونه راتړلي، خبریالان په خپلسري ډول نيول شوي، او ډیر شمېر خبریالان د دندو نشت له امله بې وزله شوي او ځينې هيواد پرېښدو ته اړ شوي.

دغه دفتر د یکشنبې په ورځ په ۲۰۲۳ کال کې د مالي تشې د بدو پایلو په اړه خبرداری ورکړ.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر د وږي ۱۹مه په اېکس ټولنیزه شبکه کې لیکلي چې یاد شمیر ماشومان په هغو ولایتونو کې ژوند کوي چې د مرستو رسولو په برخه کې لومړیتوب لري.

د ملګرو ملتونو دغه دفتر ویلي، چې په افغانستان کې لومړنیو روغتیايي او تغذيې خدمتونو ته د نورو سل زره کسانو لاسرسی کم شوی یا بند شوی دی.

د دې دفتر د شمېرو له مخې، ۱۷۳ګرځنده د تغذيې او روغتیايي مرکزونه د تړل کېدو له ګواښ سره مخ دي او که دا داسې شي، نو له پنځو کلونو د کم عمره اویا زرو او ۲۰۰ ماشومانو ژوند به اغېزمن کړي.

ویل کیږي چې ۱.۸ میلیونه وګړي به د تغذیې له خدمتونو بې برخې شي.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر د زمري میاشتې په وروستیو کې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستو په بودجه کې د ۱.۳ میلیارده ډالرو د کمښت خبر ورکړ.

دغې ادارې خبرداری ورکړی چې د روان کال ژمی به ډیر سخت وي ځکه د بودیجې کموالی به زیانمنې افغانې کورنۍ له لوږې، ناروغۍ او آن مرګ سره مخ کړي.

د اې ار وای پاکستانۍ رسنۍ د راپور له مخې، د کراچۍ ښار پولیسو یاد شمېر افغانان د یکشنبې په ورځ "پاکستان ته د نا قانونه ننوتلو" په تور نیولي دي.

په پاکستان کې د افغانانو د نیولو بهیر په داسې حال کې زور اخیستی چې د پاکستان د کورنیو چارو وزیر په یوه خبري کنفرانس کې وویل چې حکومت يې پرېکړه کړې چې د پاکستان په بېلابېلو ښارونو کې د «ناقانونه کډوالو» پر وړاندې کوټلي ګامونه پورته کړي.

سرفراز بګټي وويل، پاکستان د نورو هېوادونو په څېر "ناقانونه کډوال" نه شي منلی.

د سي ان ان د راپور له مخې، په تېرو نهو میاشتو کې تر اوسه لږ تر لږه ۵۳۰ افغان کډوال په پاکستان کې نیول شوي او بېرته افغانستان ته ستانه کړای شوي دي.

خو ځينې سرچينې بیا دغه شمېر تر دې څو برابره ډیر ښيي.