د طالبانو حکومت د لرغونپوهنې اداره وايي، د لوګر په مس عینک کان او د کابل په شېوکیو کې یې موندلي اتیا تاریخي اثار کابل موزیم ته وسپارل. د باختر اژانس د چارشنبې ورځې د راپور له مخې دا اثار په کوشاني او ساساني دورو پورې تړاو لري.
په دې اثارو کې چاټۍ، منګي او تېلي څراغونه شامل دي.
په وروستیو کې د طالبانو حکومت دفاع وزارت وویل، چې بهر ته یې د ۲۷ میلیون ډالرو په ارزښت د تاریخي توکو د قاچاق مخه نیولې ده.
دا لرغونتونکي په بامیان کې موندل شوي او څو کسان یې د قاچاق په تور نیول شوي دي.
د مسک عینک کان استخراج د تاریخي او لرغونو اثارو د موجودیت په دلیل لا پیل شوی نه دی.
طالبانو په وروستیو کې ویلي، د دې لپاره چې د دې سیمې تاریخي اثار زیانمن نه شي، یوه بدیله طرحه یې چینايي شرکت ته وړاندې کړې ده.
یوه چینايي شرکت په دغه کان کې د مس د اېستلو تړون لاسلیک کړی دی.
د طالبانو د ویاند مرستیال وايي، د دغې ډلې رییس الوزرا د افغانستان لپاره د چین د نوي سفیر جاو شېنګ باورلیک ومانه. پر افغانستان د طالبانو تر واکمنېدو وروسته دا لومړنی سفیر دی، چې طالبانو ته یې باور لیک وړاندې کړ.
پر افغانستان د طالبانو تر واکمنۍ وروسته چین لومړی هېواد دی، چې د سفارت لپاره یې سفیر خپل باور لیک طالبانو ته وړاندې کوي.
د طالبانو د ویاند مرستیال بلال کریمي پر خپل اېکس پاڼه یا پخواني ټویټر لیکلي، د چارشنبې په ورځ « په ارګ کې د چین د نوي سفیر جاو شېنګ د باور لیک منلو لپاره ځانګړي مراسم جوړ شوي وو او د نوموړي باور لیک د رییس الوزرا له لوري ومنل شو.»
د چین سفیر هم خپل ټوېټر کې لیکلي: «زه له افغان حکومت مننه کوم چې د چین د سفیر په حیث یې ومنلم. »
نوموړي خپل اېکس یا پخواني ټوېټر کې لیکلي: «چین له افغانستان سره نږدې سیاسي او اقتصادي اړیکې غواړي او فکر کوي چې دا د دواړو هېوادونو او ملتونو په ګټه دي.»
ښاغلي کریمي هم د چین د جاو شېنګ په حواله لیکلي:« چین د افغانستان په کورنیو چارو کې د لاس وهنې پالیسي نهلري او په سیاست، اقتصاد او نورو برخو کې د چین او افغانستان اړیکې او همکاریو د پیاوړتیا غوښتنه کوي.»
همدارنګه بلال کریمي لیکلي، د دغې ډلې رییس الوزرا د چین او افغانستان ترمنځ اړیکې خورا مهمې ګڼي او د دواړو هېوادونو تر منځ د ډیپلوماټیکو اړیکو نوي پیل ته هیلهمند دی.
چین او پاکستان په سیمه کې د طالبانو تر نورو ډېر ملاتړي هېوادونه ګڼل کېږي، خو تر اوسه هیڅ هېواد طالبان په رسمیت نه دي پېژندلي.
وړاندې هم د طالبانو لوړ پوړو چارواکو چین ته سفرونه کړي.
دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو د افغانستان د طبیعي کانونو لوی قرادادونه دغه هېواد ته ورکړي، چې له امله یې ډېری سیاستوال او افغانان پر طالبانو سختې نیوکې هم کوي.
په تورخم کې د طالبانو او پاکستان تر منځ له نښتې وروسته، د طالبانو کورنیو چارو وزارت ویاند وویل: «پاکستان نه دی توانیدلی چې خپل امنیت وساتي.» د عبدالمتین قانع په وینا، پاکستان د خپل امنیت د نه ټینګښت له امله «خپلې ستونزې زموږ پر اوږو اچوي.»
پر ډيورنډ کرښه د تورخم دروازه د چهارشنبې په ورځ (د وږي۱۵ مه) د وسله والو طالبانو او پاکستاني پوله ساتو تر منځ له نښتې وروسته وتړل شوه.
پاکستان افغان طالبان تورن کړي چې په تورخم کې یې پر سرحدي عسکرو ډزې کړې، خو طالبانو دا ادعا رد کړې ده.
دواړه لوري له څو میاشتو راهیسې د پاکستان د سرحدي او داخلي مسلو پر سر یو بل ته ناندرۍ وايي.
څه موده وړاندې د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاندې ادعا کړې وه چې د طالبانو حکومت اجازه ورکوي چې د دغه هېواد خاوره د پاکستان پر ضد د ترهګریزو بریدونو لپاره وکاریږي.
زهرا بلوچ دا تور هم لګولی چې د طالبانو حکومت عسکرو په ډیورنډ فرضي کرښه بې دلیله ډزې کړې دي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د ویاندې څرګندونو د طالبانو غوسه راپارولې او د طالبانو د کورنیو چارو د وزارت یوه مسول د پاکستان حکومت د خپل هیواد د امنیت په ټینګښت کې په "ناتوانۍ" تورن کړ.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند عبدالمتین قانع د سې شنبې په ورځ (د وږي ۲۱مه) ایسوشيیټید پریس ته وویل: «په تورخم کې موږ برید نه دی کړی. "کله چې پر موږ برید وشو، موږ له ځانه دفاع وکړه او دا زموږ حق دی.»
هغه وويل: «له بده مرغه چې پاکستان نه دى توانيدلى چې خپل امنيت وساتي او د خپلو ستونزو پړه پر طالبانو ور اچوي.»
سيمه ييزو سرچينو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، په تورخم کې ډزې هغه مهال پيل شوې، چې طالبانو د تورخم دروازې ته څېرمه د پوستې جوړول پيل کړل او پاکستاني ځواکونو يې د مخنيوي هڅه وکړه.
د طالبانو حکومت د ویاند مرستیال هم د پاکستان د بهرنیو چارو د وزارت څرګندونې وغندلې او ویې ویل چې د پاکستان داخلي ستونزې په خپله دوی پورې اړه لري او باید په پاکستان کې دننه د دې لامل ولټوي.
هغه ایسوشییټیډ پریس ته وویل، «زموږ مسوولیت دا دی چې په خپل هیواد کې امنیت ټینګ کړو او امنیتي ګواښونه له منځه یوسو.»
پر ډيورنډ کرښه د تورخم دروازې تړل کېدل د دې لامل شوي چې د دواړو هېوادونو چارواکي د دې مسئلې د حل لپاره دوه ځلې سره وګوري او خبرې وکړي، خو د پاکستان سرحدي چارواکو افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې د تورخم د بېرته پرانیستلو په اړه د دغه هېواد د استازو او طالبانو ترمنځ خبرې بې پایلې پای ته ورسېدې.
په کابل کې د طالبانو د پولیسو ویاند ویلي؛ د دې ډلې غړو یوه ښځه چې د خپلو وروڼو له خوا له پنځه ویشتو کلونو را په دې خوا په یوې خونې کې زنداني وه، راخوشې کړې ده.
خالد ځدراڼ د سې شنبې په ورځ ناوخته پر اېکس (ټوېټر) لیکلي، چې ښځه د درملنې لپاره روغتون ته وړل شوې او «څلور نارینه» امنیتي حوزې ته د څېړنو لپاره وړل شوي دي.
هغه زیاته کړه، چې د دې ښځې د ژغورلو لپاره د کابل ښار په لسمه ناحیه کې د «کشفي اطلاعاتو» پر اساس عملیات ترسره شوي، چې په پایله کې یې ښځه ازاده شوه.
خالد ځدراڼ وايي، چې د ښځې ورونو هغه په یوې خونې کې بندۍ کړې وه او خوراکي توکې یې ورکول.
دغه طالب چارواکي څرګنده نه کړه، چې د ښځې وروڼو ولې هغه ۲۵ کاله په کور کې نظر بنده ساتلې وه.
د افغانستان لپاره د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ځانګړي استازي په افغانستان کې د داعش پر وړاندې د طالبانو جګړه جدي بللې او زیاته کړې یې ده، چې طالبانو د دغې ډلې اته قوماندانان له منځه وړي دي.
ټام وېسټ د سې شنبې په ورځ(د وږي ۲۱مه) په سټیمسن انسټیټیوټ کې وویل، چې طالبانو په افغانستان کې د داعش اته قومندانان وژلي او پر ملکي وګړو په ځانګړې توګه پر هزاره ګانو د داعش بریدونه کم شوي دي.
هغه زیاته کړه، چې دی نه غواړي د داعش پر فعالیتونو د طالبانو د مبارزې په اغېزو کې "مبالغه" وکړي، خو پر ملکي وګړو د داعش بریدونه د پخوا په څېر نه دي.
د ۲۰۰۱ کال د سپټمبر د یوولسمې له بریدونو یوه ورځ وروسته، چې القاعده پکې لاس درلود؛ امریکايي استازي په دغه مرکز کې له افغانستانه د امریکايي ځواکونو د وتلو او د هغې د اغېزو په اړه وینا وکړه.
د نوموړي په اند؛ تحریک طالبان پاکستان اوس په سیمه کې یو امنیتي ګواښ دی.
پاکستان پر افغان طالبانو تور پورې کړی، چې په افغانستان کې د مېشتو پاکستاني اورپکو د کنټرولولو توان نه لري.
په افغانستان کې واک ته د طالبانو له راتګ وروسته په دغه هېواد کې د تروريستي بريدونو ډېر والى د پاکستاني طالبانو د فعاليتونو او په افغانستان کې د هغوى د ازادو فعاليتونو له امله بلل شوى دى.
تر اوسه واشنګټن له طالبانو څخه د پاکستاني وسله والو د نفوذ او بریدونو د مخنیوي لپاره د اسلام اباد د غوښتنو په اړه دریځ نه دی روښانه کړی.
دغه راز په تېرو دوو کلونو کې واشنګټن له طالبانو او نورو وسله والو ډلو سره چې د سیمې د هېوادونو له پاره ګواښ بلل کېږي، د طالبانو پر اړیکو جدي انتقاد نه دی کړی.
په فاریاب کې ځایي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د طالبانو دوه غړو د پوهنتون د رییس د خبرو د نه اورېدو له امله یو محصل ډبولی دی. دغې سرچینې یوه ویډیو هم رالېږلې چې د ده په وینا؛ دوه طالب وسله وال دغه محصل وهي.
نوموړي دغه ويډيو د سې شنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته رالېږلې ده خو ویلي یې دي، چې دا پېښه يوه اونۍ وړاندې شوې ده.
د ویډیو لېږونکي ویلي، چې دغه محصل غوښتل چې خپلو کارونو ته د رسېدو په موخه پوهنتون څخه کور ته لاړ شي؛ خو طالبانو په زور له هغه وغوښتل چې په پوهنتون کې پاتې شي او د فاریاب په پوهنتون کې د طالبانو د ټاکل شوي رییس وینا واوري.
دا لومړۍ قضیه نه ده، چې طالبان د خلکو پر وړاندې تاوتریخوالی کوي، څو ځلې مخکې هم د افغانستان انټرنشنل لیدونکو لخوا داسې قضیې مستندې شوې دي.
د دې ډلې یوه محتسب د دوشنبې په ورځ (د وږي۶مه) په غور کې د یوه سړي لاسونه تړلې وو او د سر وېښتان یې قیچي ور غوڅ کړي وو.
هغه کس چې افغانستان انټرنشنل ته دا ویډیو رالېږلې وه، ویلي یې وو چې دا پېښه د غور ولایت په پسابند ولسوالۍ کې ترسره شوې وه.
افغانستان انټرنشنل د یکشنبې په ورځ (د وږي ۵مه) یوه ویډیو خپره کړه، چې په سرپل ولایت کې د طالبانو امر بالمعروف او نهې عن المنکر وزارت یو محتسب یو ځوان د ږیرې د خریلو له امله په څپیړه وهي.
د ویډیو لېږونکي ویلي وو، چې دا ویډیو یې د مبایل خرڅولو په بازار کې ثبت کړې ده.
افغانستان انټرنشنل د طالبانو د امر بالمعروف او نهې عن المنکر وزارت له ویاند صدیق عاکف مهاجر څخه د دې وزارت د محتسبانو د تاوتریخوالي په اړه پوښتنه وکړه، خو نوموړي یې په هکله ځواب ورنه کړ.
تر دې وړاندې د طالبانوامر بالمعروف او نهې عن المنکر وزارت چارواکو رسنیو ته ویلي، چې د دغه وزارت چارواکي د خلکو پر وړاندې د تاوتریخوالي حق نه لري.
