د طالبانو د کورنیو چارو وزارت وايي، د افغانستان لپاره د چین له نوي سفیر ژاو شینګ د طالبانو له کورنیو چارو سرپرست وزیر سراج الدین حقاني سره په لیدنه کې ویلي، چې چین نه غواړي د افغانستان په کورنیو چارو کې مداخله وکړي.
خو د چین سفیر تر دا مهاله په دې اړه څه نه دي ویلي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند عبدالمتین قانع پر خپلې اېکس(ټوېټر) لیکلي، چې د چین سفیر په یاده لیدنه کې ویلي چې دوی د افغانستان په اړه مثبت نظر لري.
نوموړي د چین سفیر له قوله لیکلي: “چین او افغانستان دوه ښه ګاونډیان دي او هېواد یې د افغانستان خپلواکۍ، اعتقاداتو او کلتور ته درناوی کوي او د دغه هېواد په کورنیو چارو کې د لاسوهنې هوډ نهلري”.
د یادونې وړ ده، چې د چین نوي سفیر تېره اونۍ په یو لړ تشریفاتي مراسمو کې د طالبانو رییس الوزرا ته خپل باورلیک وکړ، دغو رسمي مراسمو د یو شمېر منتقدینو نیوکې راپارولي دي.
د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت نشراتي مرستیال د یوټیوبرانو لپاره د فعالیتونو د تنظیمولو د یوې کړنلارې د جوړولو اعلان وکړ. د طالبانو د باختر اژانس د خبر له مخې؛ حيات الله مهاجر ویلي، چې دغه کړنلاره د يوټيوبرانو د شمېر د زياتوالي له امله چمتو شوې ده.
پر کابل د طالبانو د واکمنۍ له دویم ځل پیل راهیسې دغه ډله د ازادو رسنیو فعالیتونه په جدي ډول څاري او ځینې خپرونې یې محدودې کړي دي.
همدا محدودیتونه د دې لامل شول، چې ګڼ شمېر ځوانان د خپلې خوښې منځپانګه پر یوټیوب خپره کړي او دغو خپرونو ډېر لېدونکي هم پېدا کړل.
ښاغلي مهاجر وویل، چې یوټیوب ته د ځوانانو د پام د اړولو تر ټولو ستر لامل له دغې ټولنیزې شبکې څخه د پېسو تر لاسه کول دي.
نوموړي د دغې کړنلارې په اړه ډېر معلومات ورنه کړل.
په تېرو دوو کلونو کې طالبانو د یوټیوب یو شمېر کاروونکي نیولي، شکنجه کړي او ځینې یې زندانیان کړي دي، چې یو شمېر یې لا هم په زندانونو کې دي.
تر دې مخکې داسې اندېښنې وې، چې ښايي طالبان د نویو مقرراتو په لګولو سره د یوټیوب د کاروونکو فعالیتونه محدود کړي.
باختر اژانس د يکشنبې په ورځ (د وږي ۲۶مه) د حيات الله مهاجر په حواله خبر ورکړ، چې د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت د هغو رسنيو ملاتړ کوي چې له اسلامي ارزښتونو سره سم کار کوي.
ښاغلي مهاجر دا روښانه نه کړه چې د "اسلامي ارزښتونو" له جملې څخه يې موخه څه ده، خو دغه ډله د "اسلامي ارزښتونو" څخه سخت تعبير لري او د همدې ارزښتونو د تطبیق له مخې یې د موسيقۍ او سریالونو پر خپرولو بندیز لګولی.
د دې ډلې چارواکو په وار- وار ټینګار کړی، چې د رسنیو فعالیتونه باید په تېرو دوو کلونو کې د طالبانو له سیاستونو سره سم وي.
د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت مرستیال ادعا وکړه؛ هغه رسنۍ چې په افغانستان کې یې فعالیت بند شوی مالي سرچینې یې له بهر څخه وې.
ډيپلوماټیکو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د پاکستان سرپرست لومړي زویر انوارالحق کاکړ د طالبانو رییس الوزرا ملا حسن اخوند ته لیک لېږلی دی. دا لیک چې موږ ته یې یوه برخه رسېدلې، ښاغلي کاکړ پکې ګډو موخو ته د رسېدو لپاره د ګډ کار غوښتنه کړې ده.
نوموړي ملا حسن اخوند ته لیکلي دي: «پاکستان له افغانستان سره د ورورۍ نږدې اړیکه لري چې د دواړو هېوادونو په تاریخي، کلتوري او مذهبی ګډولو کې یې رېښه ده.»
نوموړي افغانستان د پاکستان «ګاونډی او ورور» بللی او ټینګار یې کړی چې د دې اړیکو په تېره په سیاسي، امنیتي، اقتصادي او کلتوري برخو کې لا پیاوړتیا ته پوره ژمن دی.
د ښاغلي کاکړ په خبره، د سوداګرۍ ډېرېدل او سیمه ییزې اړیکې د دواړو هېوادونو د خلکو د پرمختګ لپاره مهم دي، ځکه باید دواړه لوري ګډو موخو ته د رسېدو لپاره ګډ کار وکړي.
له دې سره بیا هم د لیک پوره متن افغانستان انټرنشنل ته نه دی رسېدلی.
تېره اونۍ د پاکستان او طالبانو پوله ساتي په تورخم دروازه کې سره ونښتل او له امله یې دا بندر نږدې نهه ورځې د مساپرو او ګاډو پرمخ تړلی و.
پاکستانۍ رسنۍ وایي، د دې نښتې اصلي عامل پاکستاني طالبانو ته د افغان طالبانو لخوا پنا ور کول دي او تراوسه دا لانجه حل شوې نه ده.
د تورخم د دروازې له تړل کېدو اته ورځې وروسته پاکستاني رسنیو ویلي، چې د دغې مسالې اساسي ستونزې لا هم نه دي حل شوي. د اېکسپرېس ټرېبیون په وینا؛ د دې ستونزې اصلي لامل په سرحدي سیمو کې د تحریک طالبان پاکستان د فعالیتونو پر سر اختلاف دی
دغې پاکستاني رسنۍ زیاته کړې، چې د افغان طالبانو له خوا د تحریک طالبان پاکستان پر ضد د اقدام نه کولو له امله د تورخم لاره د اتو ورځو لپاره د ترافیکو پرمخ تړل شوې وه.
دې ورځپاڼې زیاته کړې، چې په ظاهره د تورخم د لارې د تړل کېدو لامل د طالبانو او پاکستاني پوله ساتو ترمنځ د سپټمبر په شپږمه د طالبانو له خوا د یوې نوې امنیتي پوستې د جوړولو پر سر جګړه وه، چې پاکستاني پوله ساتو ځواکونو د طالبانو مخه ونیوله.
د دې ورځپاڼې د راپور له مخې؛ پاکستاني لوري ادعا کړې، چې طالبانو په تورخم کې د ډېورنډ پولې ته څېرمه د یوې نوې امنیتي پوستې د جوړولو هڅه کوله، چې دا د منل شویو توافقاتو خلاف کار دی.
خو وسله والو طالبانو دا ادعا رد کړې او ویلي یې دي، چې دوی د تورخم پر پوله یوه پخوانۍ امنیتي پوسته رغوله، چې د پاکستاني سرحدي ځواکونو له خوا یې مخالفت وشو.
د پاکستان او افغانستان تر منځ د تورخم مهمه دروازه د اتو ورځو له تړل کېدو وروسته د جمعې په ورځ بېرته پرانیستل شوه؛ خو د دواړو ګاونډیو هېوادونو ترمنځ بنسټیز کړکېچ لا هم پای ته نه دی رسیدلی.
ایکسپریس ټریبیون زیاته کړې، چې د تورخم دروازې د پرانيستلو پرېکړه د افغان طالبانو د مشرتابه له مداخلې وروسته شوې ده.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي په کابل کې د پاکستان د سفارت له مرستیال سره خبرې کړې دي.
د دې ورځپاڼې په وینا؛ د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني هم له پاکستان سره اړیکه نیولې وه او د بشري دلایلو له مخې یې د دروازې د بیا پرانیستلو غوښتنه کړې وه.
ډان پاکستانۍ ورځپاڼې هم د معتبرو سرچینو په حواله لیکلي، چې طالبانو له پاکستان سره د دروازې د خلاصون په شرط ژمنه کړې، چې د پاکستاني طالبانو پر وړاندې به اقدامات کوي او دوی ته به اجازه نه ورکوي، چې د دوی له خاورې په پاکستان کې ترهګریز بریدونه وکړي.
د راپور له مخې؛ دوی همداراز ژمنه وکړه، چې تحریک طالبان پاکستان به وهڅوي چې په چترال کې د پاکستان او افغانستان پولې ته څېرمه له سیمو څخه ووځي.
د سپټمبر په شپږمه د تحریک طالبان پاکستان سلګونو جنګیالیو د چترال په کیلاش سیمه کې پر دوو پوستو بریدونه وکړل. په دې جګړه کې لږ تر لږه ۱۲ پاکستاني طالبان او څلور پاکستاني پوځیان وژل شوي دي.
د دغو سرچینو د معلوماتو له مخې؛ پاکستان هیله من دی چې افغان طالبان به خپلې کړې ژمنې پوره کړي، خو د طالبانو د ژمنو په اړه پاکستان لا هم شکونه لري.
له دې وړاندې هم طالبانو پاکستان ته څو ځله ډاډ ورکړی و؛ مګر د پاکستان په امنیتي پېښو کې د کمولي پر ځای زیاتوالی رامنځته شو.
د افغانستان لپاره امریکا د بهرنیو چارو ځانګړي استازي توماس وېسټ په دې وروستیو کې واک ته د افغان طالبانو له راتګ وروسته د تحریک طالبان پاکستان د زیاتېدونکي ځواک په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده.
په همدې حال کې تحریک طالبان پاکستان د یوې اعلامیې په خپرولو سره په کراچۍ کې د افغان کډوالو نیول کېدل غندلي دي.
د دغه بیان له مخې؛ پاکستاني پولیسو هغه بې وزله افغانان نیولي چې په پاکستان کې یې ورځنۍ مزدوري کوله.
یادې ډلې ټینګار کړی، چې له پاکستانه بهر په چترال کې د سترو او منظمو بریدونو پیلول «له عقله لېرې خبره» ده.
د اسلام اباد پولیسو له ۲۰۰ زیات افغان کډوال په پاکستان کې د اوسېدو د قانوني اسنادو د نه لرلو په تور نیولي دي. دغه کډوال بازار ته د کار او سودا لپاره تللي وو. افغانستان انټرنشنل ته د اسلام اباد پولیسو د دوی د نیولو خبر تایید کړی دی.
د شنبې په ورځ (د وږي ۲۵مه) د پاکستان د موقت حکومت لومړي وزیر وویل، چې هېڅ افغان په پاکستان کې له وېزې پرته ژوند نه شي کولی.
انورحق کاکړ د افغانانو د راجستر شویو کسانو د استوګنې له اسنادو پرته او په جعلي هویت لرونکو کسانو د اسنادو د وېشلو په اړه وویل، هغه افغانان چې وېزه نه لري بېرته دې خپل هېواد ته ستانه شي.
ښاغلي کاکړ دغه څرګندونې له پولې هاخوا په قاچاق کې د افغان کډوالو د ونډې په اړه د یوې پوښتنې په ځواب کې وکړې.
ده وويل، چې په دې برخه کې پر يوې اغېزناکې تګلارې هوکړه شوې ده.
د پاکستان موقت لومړي وزیر ویلي، چې د اوسېدو له اسنادو پرته له افغانانو سره په چلند کې «پخوانی نرم چلند» د بېلابېلو ټولنیزو زیانونو د زیاتوالي لامل شوی دی.
هغه زیاته کړه؛ پاکستان ته د افغانانو ناقانونه ننوتل د ترهګرو ډلو د پیاوړتیا لامل شوی دی.
پاکستانی خبریال طاهر خان چې د افغان مهاجرینو خبرونه له نېږدې څاري؛ پر اېکس ټولنیزې شبکې لیکلي، چې د یکشنبې په ورځ د اسلام اباد د مېوې په بازار کې له دوو سوو ډېر افغانان د پولیسو له خوا ونیول شول.
دغه پاکستاني خبریال لیکلي، چې تر اوسه څرګنده نه ده چې نیول شویو کسانو قانوني اسناد درلودل او که نه.
دا هم څرګنده نه ده چې ایا د ملګرو ملتونو دفتر دوی ثبت کړي او که نه.
طاهر خان ټینګار کړی، چې د مهاجرینو مسالې ته باید د سیاسي مسالو څخه نه بلکې د بشري مسالې په سترګه وکتل شي.
په افغانستان کې د طالبانو له واکمنۍ وروسته په سلګونو زره افغانان د دغې ډلې له وېرې پاکستان ته کډه شول، چې وخت ناوخت د پولیسو له ناوړه چلند سره مخ کيږي.
د افغانستان لپاره د خوړو نړۍوال پرواګرام په تازه څرګندونو کې ویلي، چې د اوږدې جګړې، کمزوري اقتصادي وضعیت او اقلیمي بدلونونو له امله د افغانونو ژوند اغېزمن شوی او په دغه هېواد کې هره شپه نېږدې ۱۵ میلیونه وګړي وږي ویده کیږي.
دغه نړۍوال سازمان نن یکشنبه (د وږي ۲۶مه) پر خپلې اېکس پاڼې (ټویټر) لیکلي، چې د بودیجې د کمښت له امله دوی اړ شوي چې له میلیونونو اړمنو افغانانو سره خپلې مرستې بندې کړي.
د خوړو دغه نړۍوال پروګرام زیاتوي، چې د افغانستان د راتلونکي سخت او بحراني ژمي څخه د میلیونونو افغانانو د ژغورلو لپاره یو میلیارد ډالرو ته اړتیا لري.
دوی وايي، چې ورسره د کمو بشري مرستو له امله یې اړمنو افغانانو سره د مرستو بهیر هم محدود کړی دی او دوی هره میاشت یوازې درې میلیونو کسانو سره مرستې کوي.
دوی پر نړۍوالو بشري مرستندویه ادارو هم غږ کړی، چې له دوی سره مرستې وکړي تر څو له راتلونکي بحراني ژمي څخه افغانان وساتي.
په ورته وخت کې د ملګرو ملتونو د ماشومانو وجهي صندوق وايي، چې په افغانستان کې شاوخوا ۱۶ میلیونه ماشومان ساتنې او بشري مرستو ته اړتیا لري.
دوی زیاتوي، چې د بې وزلۍ او وزګارۍ زیاتوالی په افغانستان کې د کاریګرو ماشومانو د زیاتیدو لامل شوی دی.
د یونیسف د شمېرو له مخې؛ په افغانستان کې له هرو پنځو ماشومانو څخه یو یې کار ته اړ دی.
د دغه سازمان په وینا: «د دغو ماشومانو ۲۲ سلنه په خطرناکو او وژونکو کارونو بوخت دي».
په کابل کې د دغه سازمان دفتر همداراز وايي، چې په دغه هېواد کې د ماشومانو د کار حالت مخ په خرابېدو دی.