طالبانو د ترکیې په پلازمېنه کې ځانمرګی برید غندلی دی

پریاني په اېکس پاڼه لیکلي چې: «د خیمې د درېیمې شپې پرلت، يې هم د افغانستان له هغو میلیونونو خلکو سره په یووالي او همغږۍ کړی چې نړۍ هېر کړي دي.»

دا په افغانستان کې د "جنسیتي توپیر" د پیژندلو لپاره د پریاني او د ښځو د حقونو د فعالانو له خوا د اعتراضونو دویم پړاو دی چې دريمې ورځې ته رسیدلی.

پرياني تر دې مخکې د جرمني په کولن ښار کې د نه خوړلو ۱۲ ورځنی اعتصاب کړی و.

د نوموړې په ملاتړ په نورو هېوادونو کې هم ځینو ښځو اعتصاب وکړ.

د دوی اعتراضونو پراخ غبرګونونه هم درلودل.

ملګرو ملتونو د لومړي ځل لپاره د بشري حقونو د سازمانونو او د هېوادونو د استازیو په شتون افغانستان کې د «جنسیتي توپیر» د ارزونې لپاره ناسته هم وکړه.

د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلۍ په څنډه کې د «جنسیتي توپیر سره د مبارزې» ترنامه لاندې د دغې رسمي ناستې جوړېدنه، د دغو کمپاینونو د فعالانو یوه لاسته راوړنه بلل کېږي.

دغه فعالان له هېوادونو غواړي چې په افغانستان کې جنسیتي توپیر په رسمیت وپېژني او د طالبانو له حکومته ملاتړ دې بند کړي.

پر افغانستان د طالبانو له څه باندې دوه کلنې واکمنۍ او په بیلابیلو برخو کې پر افغانو ښځو له سختو بندیزونو وروسته، د بشري حقونو فعالانو او د ښځو د حقونو ملاتړو د «جنسیتي توپیر» د رسمیت پېژندلو لپاره اعتراضونه پیل کړل.

دوی د لاریونونو او د نه خوړو د اعتصاب پرمهال له نړیوالو وغوښتل چې په افغانستان کې جنسیتي توپیر په رسمیت وپیژني.

د دغه سازمان د معلوماتو له مخې دمګړۍ په افغانسان کې څه باندې ۱۵ میلیونه وګړي له لوږي سره مخ دي. خو له افغانستان سره به د بشري مرستو د کمښت له امله په دغه هیواد کې د لوږې شمېري نورې هم لوړې شي.

بل خوا ډیری اړمن کسان بیا وايي، چې د مرستو په وېش کې درغلۍ د دې لامل شوې چې اړمنو کسانو ته مرستې نه رسیږي.

د کندهار د معروف ولسوالۍ اوسیدونکی ذبیح الله چې د وچکالۍ له امله کندهار ښار ته کډه شوی، په دغه ښار کې ورځ مزدوري کوي.

ذبیح الله وايي، عاید يې ډیر کم دی او نه شي کولای چې خپلې شپږ کسیزې کورنۍ ته درې وخته خواړه پیدا کړي:«زه هره ورځ دلته ښار ته راځم د کار په لټه کې یم، که کار پیدا شو ښه خبره ده کنه داسې ډیرې ورځې راشي چې تش لاس کورته ولاړ شم. مرستې راځي خو زما په شان بې واسطې او بې شناخته کس ته نه رسیږي.»

بل خوا د خوړو نړیوال سازمان ویلي، په افغانستان کې ورځ تر بلې د لوږې کچه مخ پر لوړیدا ده، ځکه د بودیجې د کمښت له امله د یاد سازمان مرستې کمې شوې دي.

د خوړا نړیوال سازمان ویلي په افغانستان کې د لوږي د مخینوي لپاره یو بیلیون ډالر بودیجې ته اړتیا لري.

د امریکا ولسي جرګې او سنا د شنبې په ورځ (د تلې اتمه) د امریکا د فدرالي حکومت د لنډمهالې بودیجې د برابرولو پلان تصویب کړ، چې دولت رخصت نه شي، خو دغه لایحه چې د لړم تر ۲۶مې پورې د اعتبار وړ ده، له اوکراین سره مرستې نه دي پکې شاملې.

له دې سره، بایډن وویل چې جمهوريت غوښتونکو ژمنه کړې چې په جلا توګه به د اوکراین د مرستې لایحې ته رایه ورکړي.

هغه خبریالانو ته وویل: «موږ په هیڅ حالت کې اجازه نه ورکوو چې له اوکراین سره د امریکا ملاتړ ودرول شي. زه تمه لرم چې د جرګې مشر به له اوکراین سره د مرستې لپاره له خپلو ژمنو سره سم اړین ملاتړ چمتو کړي ځکه چې دوی د (روسيې) تیري په وړاندې د ځان دفاع کوي.»

د جمهوريت غوښتونکو استازو ترمنځ، اوکراین ته د اوږدې مودې د نا مشروطو مرستو ملاتړ د جوبایډن د تمې خلاف کم شوی دی.

دوی وايي، اوکراین د روسیې پروړاندې د جګړېګټلو پلان نه لري او دغه هېواد ته د امریکا د مرستو د لګولو څارنه هم نشته.

بایډن په دې وروستیو کې د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زیلینسکي ته ډاډ ورکړ چې متحده ایالات به د ځینو جمهوريت غوښتونکو قانون جوړونکو له مخالفت سره سره د روسیې د تیريو په شا تمبولو کې د هغه د مبارزې په کلکه ملاتړ ته دوام ورکړي.

جوبایډن له جمهوریت غوښتنوکو وغوښتل چې د امتیاز ترلاسه کولو سیاست پریږدي، هغه وویل: «زه په ځانګړي ډول په کانګرس کې له خپلو جمهوري غوښتونکو ملګرو څخه غوښتنه کوم چې انتظار پریږدي. خپل وخت مه ضایع کوئ لکه څنګه چې تاسو ټول اوړی تیر کړل. کلنۍ بودیجه مو تصویب کړه.هغه تړون ته درناوی وکړئ چې موږ څو میاشتې مخکې کړی و.»

د دغه بنسټ مشر او د زده کړو فعال وزیر خان وایي، تراوسه پورې یې ۱۰۰۰ کتابونه راټول کړي او غواړي چې د افغانستان په لرې پرتو سیمو کې د نجونو او هلکانو لپاره وړیا کتابتونونه جوړ کړي.

وزیرخان زیاتوي چې، «زه غواړم کلیو ته پسې ورشم، د افغانستان په لرې پرتو سیمو کې د کتابتونونو نشتوالی، له ښارونو لیرې والی او د خلکو اقتصادي ستونزې هغه څه دي چې په زیاته کچه نجونې او هلکان کتابونو ته لاسرسی نه لري، دا به زه ورته رسوم.»

د نوموړي په خبره، له دې کار څخه یې موخه په هیواد کې د لوست فرهنګ دودول دي.

د نن «ماشوم بنسټ» اوس مهال یو کتابتون په خاکجبار ولسوالۍ کې فعاله کړی دی.

وزیر خان له یوه کال راهیسې د نن ماشوم په نوم ګرځنده ښوونځی جوړ کړی چې لسګونو ماشومانو ته په وړیا ډول زده کړې ورکوي.

نوموړی له هیوادوالو غواړي په دغه کمپاین کې ورسره برخه واخلي.

پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته د هیواد د زده کړو بهیر ګډوډ شوی دی، تر شپږم ټولګي پورته د نجونو پروړاندې د ښوونځیو د دروازې تړل، پوهنتون ته د نجونو د تګ مخنیوی او د لسګونو تعلیمي مرکزونو تړل کېدل هغه څه و چې افغانې نجونې ورسره مخامخ شوې.

اوس ستونزه او اندیښنه دا ده، هغه فعالان چې د زده کړو په برخه کې کار کوي او د ښځو له حقونو په ځانګړي توګه د نجونو پروړاندې د تعلیمي مرکزونو د بیا فعالیدو په اړه مبارزه کوي، د طالبانو له لوري نیول کیږي.

د قلم لار بنسټ مشر مطیع الله ویسا له هغو فعالانو څخه و چې څوارلس کاله یې د نجونو د تعلیم په برخه کې په ډیر شمېر ولسوالیو او کلیوالي سیمو کې د نجونو تړلي ښوونځي پرانیستلي، ګرځنده ښوونځي یې جوړ کړي او زرګونو ماشومانو ته یې د زده کړو زمینه برابره کړې ده، خو له څه باندې پنځو میاشتو راهیسې د طالبانو په زندان کې له ناڅرګند برخلیک سره مخامخ دی.

د کردستان د کارګر ګوند (پي کې کې) په ۱۹۸۴ کال کې د ترکیې د حکومت پر ضد پوځي عملیات پیل کړل چې موخه یې د کردستان د یوه خپلواک حکومت جوړول دي.

دغه وسله واله ډله د ترکیې، امریکا متحده ایالاتو او اروپايي ټولنې له خوا د یوې «ترهګرې» ډلې په توګه پیژندل شوې.

د ترکیې پوځ وايي، د عراق په شمال کې یې د هاکورک، قندیل او ګارا په سیمو کې د «ترهګرو» پر پټنځایونو بریدونه کړي دي.

د ترکیې د دفاع وزارت په خبرپاڼه کې راغلي دي چې، «د عراق په شمال کې د خلکو پرخلاف د ترهګریزو بریدونو د له منځه وړلو او د کردستان د کارګر ګوند (پي کې کې) او نورو ترهګرو ډلو د ځپلو په موخه په هاکورک، قندیل او ګارا سیمو کې د هدفونو پر خلاف هوايي عملیات ترسره شوي دي.»

د ترکیې د دفاع وزارت زیاته کړه چې دا جګړه به تر هغه پای ته ونه رسیږي چې یو «ترهګر» هم پاتې وي.

دغه وزارت د خپلو هوايي عملیاتو له امله د اوښتې مرګ ژوبلې په اړه جزیات نه دي ورکړي.

د ترکیې دغه هوايي عملیات په داسې حال کې شوي چې پرون سهار د ترکیې پلازمېنه انقره د یوه ځانمرګي برید هدف وګرځید.

ددغه برید مسولیت چې دوه بریدګر پکې ووژل شول د کردستان د کارګر ګوند و مانه، دغه ګوند د ترکيې د حکومت پر ضد جنګېږي.