ښځې او طالبي چلند

په دغو هېوادونو کې برازیل، البانیا، اېکوادور، فرانسه، امریکا، ګابون، جاپان، مالتا، سويس، متحده عربي امارات او انګلستان شامل دي.

د دغو هېوادونو استازو په یوه ګډه اعلامیه کې لیکلي چې "له بشري حقونو څخه ښکاره سرغړونه او سیستماتیک تبعیض" او د ښځو پر وړاندې د طالبانو کړنې د جنسیت پر بنسټ د ځورونې بېلګې کېدی شي.

دغو دولسو هېوادونو د چهارشنبې په ورځ (د لړم درېیمه) د ښځو، سولې او امنيت په اړه د امنیت شورا په اعلامیه کې ویل شوي: «موږ له افغانستان سره د خپلو هغو ژمنو د عملي کېدو یادونه کوو، چې د هغو سندونو د احکامو یې افغانستان غړی هېواد دی".

دغو هېوادونو ټینګار وکړ، چې د تصمیم نیونې په ټولو بهیرونو کې د ښځو د بشپړ ګډون لپاره د شرایطو برابرول به د نړۍوالې سولې او امنیت له پراختیا سره مرسته وکړي.

دغې ډلې ویلي: "لکه څنګه چې د عمومي منشي راپور ټینګار کوي، موږ باید هر وخت د ټولو ښځو او نجونو د حقونو د ساتنې او درناوي د مطلق اړتیا او د ښځو پر وړاندې د سیاسي تشدد پر وړاندې روښانه واوسو".

د ملګرو ملتونو او اسلامي هېوادونو له پرله پسې غندنې سره- سره طالبان د ښځو په اړه له خپل دریځه نه دي وتلي.

د بشري حقونو د سازمانونو په وینا؛ طالبانو ښځې له ټولنیز فعالیت څخه بې برخې کړي. د افغانستان د واک تر لاسه کولو راهیسې طالبانو تر ۵۰ زیات فرمانونه صادر کړي او د ښځو پر وړاندې یې پراخ بندیزونه لګولي دي.

طالبانو د ښځو ډېر اساسي حقونه لکه؛ ښوونه او روزنه، کار، سفر، سپورت او په پارکونو کې تفریح ​​کول منع کړي دي او په دې برخه کې د خپل موقف د توجیه کولو لپاره یې شرعي اصول او داخلي مسایل د دلایلو په توګه وړاندې کړي دي.

د بشري حقونو بنسټونه د تعلیم، کار او سفر د منع کولو پالیسي د جنسیت د توپیر د روښانه مثال په توګه بیانوي.

په هغه راپور کې چې د دغو دواړو څېړنیزو مرکزونو له خوا خپور شوی ویل شوي، چې پر افغانستان د طالبانو د بیا واکمنۍ را په دېخوا دغې ډلې له ښځو سره ناوړه چلند کړی او د ښځو وضعیت په ډېرې چټکۍ سره خراب شوی دی.

د جورج ټاون انسټیټیوټ او د اوسلو د سولې څېړنیز انسټیټیوټ په خپل دغه څېړنیز راپور کې ویلي، چې د ۲۰۲۱ کال له اګسټ میاشت راهیسې په افغانستان کې مېرمنې دندې نه لري او په بېلابېلو بڼو له ټولنیز ژونده محرومې شوې دي.

د دغه راپور له مخې؛ افغانستان د مېرمنو او نجونو لپاره “زندان” ګڼل شوی او ویلي یې دي، چې طالبانو د بیا واک ته له رسېدو وروسته تر ټولو ناوړه چلند له مېرمنو سره کړی دی.

په ورته وخت کې د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړی راپور ورکوونکی ریچارډ بېنېټ وايي، د طالبانو له خوا د سختو کړنو او تګلارو سره بد اقتصادي او بشري وضعیت، وروستۍ مرګونې زلزلې او د کډوالو د جبري ستنېدو او د بې ثباتۍ د مخنیوي لپاره په افغانستان کې بېړنیو اقداماتو ته اړتیا ده.

نوموړي دا خبرې د سې شنبې په ورځ «د لړم په دویمه» د ملګرو ملتونو عمومي غونډې ته د خپل وروستي راپور د وړاندې کولو پر مهال وکړې او زیاته یې کړه، چې نړۍواله ټولنه باید له افغانانو سره خپلو بشري مرستو ته دوام ورکړي.

له دې وړاندې یوناما په خپل راپور کې ویلي وو، چې لا هم په افغانستان کې ښځې د کار حق نه لري، په راپور کې راغلي د جولايي په ۱۹ نېټه د سنګارتونونو شاوخوا ۲۵څښتنان او د هغوي کارمندان په کابل کې د یوه سوله ییز لاريون په موخه سره راغونډ شوي وو، چې د طالبانو له خوا د اوبو په پاشلو او اخطاري هوایي ډزو په کارولو په زور سره تیت کړی شول. څلور ښځینه لاریونوالې ونیول شوې.

یوناما په خپل راپور کې د ښځو تګ راتګ او زده کړو محدودیتونه هم یاد کړي او زیاته کړې یې ده، چې د افغانستان ښځې لا هم محدودې او له ټولنیز ژونده بې برخې دي.

د طالبانو د عمومی مشر ملا هبت الله د دفتر غړو او نږدی همکارانو د ملګرو ملتونو له استازو سره په کابل کې دغه خبرې کړي.

افغانستان انټرنشنل ته ځینو ځانګړو سرچېنو ویلي په پام کې وه، د ملګرو ملتونو ځانګړی همغږي کوونکی او مفتش فریدون سینیرلي اوغلو په کندهار کې د طالبانو له مشر ملا هبت الله سره وویني؛ خو د هغه سفر د ناڅرګنده لاملونو له امله ترسره نه شو او په پای کې د ملا هبت الله له‌خوا اته کسیز پلاوی له کندهاره کابل ته ورغی چې د ملګرو ملتونو له دغه پلاوي سره وویني.

د طالبانو په دغه پلاوي کې ملا هبت الله ته نږدې کسان جان محمد مدني، ملا شمس الله، احمدجان عمري، عبدال هادي تراب، ملا محمد مجاهد، ملا محمد رسول او اختر محمد زعفراني شامل وو.

په دغو مخامخ خبرو کې له طالبانو وغوښتل شول، چې په افغانستان کې د نجونو ښوونځي پرانیستل شي او مېرمنو ته دې د کار اجازه ورکړل شي، چې په دې توګه طالبانو ته د کورني مشروعیت د تر لاسه کولو لاره هواره شي.
د طالبانو د پلاوي په استازولۍ ملا محمدجان مدني د ملګرو ملتونو پلاوي ته ویلي چې، دوی په کور دننه له بشپړ مشروعیت څخه برخمن دي؛ خو د بهرني مشروعیت په اړه بهرنیان له دوی سره ترخه ژبه کاروي او د تعامل په برخه کې ناغېړي کوي.
ملا مدني زیاته کړه:« موږ د مېرمنو لپاره د داسې حرفوي زده‌کړو او ملي صنایعو د دودولو په لارو چارو په لټه کې یو چې مېرمنې وتوانیږی په راتلونکې کې له خپلو کورونو کار وکړي او پر ځان بسیا شي.»

ملا مدني دا رنګه ویلي، چې دوی د امر بالمعروف او نهی عن المنکر له وزارت سره په ګډه کار کوي چې نجونو ته په راتلونکې کانکور ازموینه کې د ګډون زمینه برابره کړي.
د دغې ناستې پر مهال د ملګرو ملتونو استازیو په وار، وار طالبانو ته یادونه وکړه، چې د دوو کالو راهیسې تاسې د نجونو لپاره نه د نصاب په جوړولو یوه خوله شوئ او نه مو ورته ځانګړی چاپیریال هغسې چې تاسې یې غواړئ برابر کړ، ایا د دغه کار د عملي کولو لپاره کومه نېټه ځانګړې کولای شئ؟
د ملګرو ملتونو پلاوي ته د طالبانو ځواب دا و چې، دوی دغې مسلې ته نېټه نه شي ټاکلی؛ خو له ملګرو ملتونو غواړي چې د نجونو لپاره د جلا ټولګیو په جوړولو کې د دوی ملاتړ وکړي.

په دغې لېدنه کې د ملګرو ملتونو استازیو طالبانو ته په ډانګ پییلې توګه ویلي، تر هغې پورې چې طالبانو په دې برخه کې عملي ګامونه نه وي اخیستي هغوی د هیڅ ډول مرستې او ملاتړ ژمنه نه شي ورکولای.

دا لومړی ځل نه دی او ښايي وروستی ځل هم نه شي، چې یو شمېر بهرني سیاستوال، بنسټونه او نړۍوالې معتبرې ادارې غواړي د طالبانو له مشر سره وویني؛ خو هغه په خپله د دغو بنسټونو سره د مخامخ خبرو څخه ډډه کوي او لېږل شوي پلاوي یې هم دومره واکمن او ځواکمن نه دي، چې په خپل سر خبرې اترې وکړي او یا هم په مهمو مسلو کې له بهرنیانو سره ژمنې وکړي.

د جرمني د اوستشتاین بک ټولنې مشرې مارګا فلاډر چې تېره میاشت د افغانستان په شمال کې د فاریاب ولایت په اندخوی ولسوالۍ کې د دې ټولنې په ملاتړ له یوه ښوونځي څخه لیدنه کړې، وايي چې د دوی له تګ وروسته وضعیت خراب شوی دی.

جرمنۍ ورځپاڼې هامبرګر ابندبلاټ د دوشنبې په ورځ د فلاډر په حواله لیکلي: «له بده مرغه زموږ له وتلو وروسته وضعیت خراب شوی دی، ځکه چې د طالبانو د پوهنې وزارت یو پلاوی له کابل څخه د دغو ښوونځیو د څارنې لپاره راغلی و.»

مارګا فلاډر، چې له شلو کلونو راهیسې د دغې ټولنې مشري کوي وايي چې، افغانستان ته یې له سفر او له استادانو او زده کوونکو سره له لیدنې خوند واخیست: «موږ ښه سفر درلود او د خپلو سلګونو زده کونکو سره مو په ټولګیو کې، او همدارنګه ډیری مېرمنو ته چې زموږ د پروژو له لارې پیسې ورکول کیږي، ولیدلې.»

د نوموړې په وینا: «هغوی هم زموږ په لېدو خوشحاله شول، خو دا خوښي دوامداره نه وه؛ ځکه چې اوس د زده کوونکو وضعیت خراب شوی او دوی اړ دي چې په افغانستان کې د نجونو د زده کړې لپاره د "کرونا دورې پلان" بیا پیل کړي.»

په افغانستان کې د نجونو پر زده کړو د بنديزونو په اړه د طالبانو دغه اقدام د یادې ټولنې کار ته چې له تېرو څلوېښتو کلو راهيسې د افغان نجونو د زده کړو په برخه کې کار کوي، ډېر بد ګوزار ورکړی دی.

مارګا فلاډر وايي: «زما لپاره دا سخته ده چې دا موضوع ومنم، خو د یو څه مودې لپاره موږ باید د خپلو ۱۳۰ کارمنانو ساتنې لپاره ډیر احتیاط وکړو.»

افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته څو معتبرو سرچېنو ویلي، د طالبانو حکومت له ډېرو هڅو سره ونه شو کولی، چې له بدخشاني طالبانو څخه په راغستان ولسوالۍ کې د سرو زرو او په کران منجان ولسوالۍ کې د لاجوردو د کانونو واک واخلي.

د افغانستان له دغو سترو کانونو څخه ترلاسه شوې میلیونونه افغانۍ د بدخشاني طالبانو د مشرانو ترمنځ وېشل کیږي.

د بدخشان د کانونو سره زر، لاجورد او لعل په نړۍ کې ګرم بازار لري.

د بدخشان د لاجوردو کانونه:

د افغانستان په طبیعي زېرمو کې یو غټ کان د بدخشان په کران منجان ولسوالۍ کې د لاجوردو کان دی، چې یوازې شاوخوا یونیم سل د کېندنې غارونه لري، چې د را رسېدلو معلوماتو له مخې؛ دغه کان د وردوج ولسوالۍ د طالبانو ۲۱۷ عمري قول اردو قومندان په واک کې دی، چې مشري یې د طالبانو دوه ځواکمن غړي، د دغې ډلې لوی درستیز قاري فصیح الدین او مولوي امان الدین منصور کوي.

دغه دوه لوړ رتبه بدخشاني طالب مشران د جمهوریت د پیل له څو کلونو راهیسې تر دې مهاله د دغو کانونو په بې قانونه کېندنو او قاچاق کې لاس لري.

د بدخشان د لاجوردو کان د غیر قانوني استخراج قراردادونه د دغو دوو طالب چارواکو د استازو له خوا ترسره کیږي او پیسې یې د وسلوالو ترڅنګ دغو مشرانو ته رسیږي.

د بدخشان د راغستان د سرو زرو کانونه:

د بدخشان بل ستر کان سره زر دي، چې د دې ولایت د راغستان ولسوالۍ په وېکادور سیمه کې موقعیت لري. ځايي سرچینې تاییدوي، چې دغه کان د لغمان اوسني امنیه قوماندان مولوي نجیب الله بدخشاني په واک کې دی، چې هره میاشت میلیونونه افغانۍ عواید ترې تر لاسه کوي.

مولوي نجیب الله بدخشانی د راغستان ولسوالۍ اوسیدونکی دی، چې سلګونه وسلوال په خپل کنټرول کې لري.

په دغه ستر کان کې د دغه طالب چارواکي وسلوال موجود دي او کان په نامسلکي ډول استخراجوي او په قرارداد یې ورکوي

د بدخشان شیوه کې د سرو زرو کان:

دا هم د بدخشان د لویو کانونو په قطار کې شمېرل کیږي او د دغه ولایت په شیوه ولسوالۍ کې موقعیت لري.

د سرو زرو دغه کان په بدخشان کې د طالبانو د یوه ځايي قوماندان نظام الدین چې د ارغنجخواه ولسوالۍ اوسیدونکی دی، په کنټرول کې دی.

د سرچینو د معلوماتو له مخې، په دغه کان کې هم د دغه طالب ځايي قوماندان وسلوال موجود دي او ګڼ وسلوال یې د کېندونو پرمهال څارنه او امنیت نیسي.

په بدخشان کې د لاجوردو او سرو زرو کانونو کېندنه او قاچاق:

په تېر جمهوریت کې د وخت حکومتونو د چینایي او ترکيي کمپنیو سره د بدخشان د دوو سترو کانونو: د راغستان د سرو زرو او په کران منجان ولسوالۍ کې د لاجوردو کانونو قراردادونو د لاسلیکولو هڅې کړې وې؛ خو وروسته معلومه شوه، چې د دغو سیمو امنیت خراب دی او دغه بهرنۍ کمپنۍ نه شي کولی هلته قانوني او فني استخراج وکړي.

په بدخشان کې د تېر جمهوریت په زمان کې ځینو ځايي دولتي او غیر دولتي زورواکو او د ولسي جرګې ځینو استازو وسلوالې ډلې جوړې کړې وې؛ ترڅو د کانونو سیمې ناامنه کړي او غیر قانوني کېندنو او قاچاق ته لارې هوارې کړي او پیسې دوی ته ورسیږي.

یو وخت دغه وسلوال د دولتي او غیر دولتي ځايي زورواکو له کنټروله وځي او د یو بل مخالف کیږي ، چې ځینو د ولسي جرګې استازو په پارلمان کې وویل، چې د بدخشان په کانونو کې غیرقانوني کېندنې روانې دي باید حکومت عملیات وکړي.

د طالبانو اوسنی لوي درستیز او د جمهوریت پرمهال په دغه ولایت کې د طالبانو جنګي مشر قاري فصیح الدین له لومړنیو بدخشي طالبانو څخه دی، چې له طالبانو سره یوځای شو.

قاري فصیح الدین په پاکستاني مدرسو کې روزل شوي طالب وسلوالو ګروپونه سره یوځای منظم کړل او د جمهوریت لپاره لوی سرخوږی جوړ شو.

که څه هم بدخشان د هغو ولایتونو په قطار کې و، چې هغه مهال یې د افغانستان په ملي اردو کې زیات سرتیري درلودل.

د جمهوریت د مهال حکومت په بدخشان کې څو ځله عملیات وکړل او ولسي پاڅون کوونکي وسلوال یې هم وګمارل؛ خو له سختو جګړو وروسته پر کانونو د کنټرول هڅه ناکامه شوه او کلونه دغه ولسوالیو کې کانونونه د بدخشي طالبانو په کنټرول کې پاتې شول.

د طالبانو ډلې ته د بدخشي طالبانو ورتګ مشروع و، دوی له کندهاري طالبانو د یوه قرارداد په اساس چې د بدخشان د کانونو کنټرول به یوازې د بدخشان طالبانو په ولکه کې وي، یو ځای شول.

د معلوماتو له مخې؛ بدخشي طالبانو د دې ولایت د عشر او ذکات په نوم یوه اندازه پیسې د طالبانو پېښور او کوټې شوراګانو ته هم استولې.

د تېر حکومت اندېښنې هم دا وې، چې طالبان د هېواد په زیرمو کنټرول لري او په غیر فني توګه کېندنې او پر عوایدو یې له حکومت سره جګړه کوي.

بدخشي طالبانو د کانونو په عوایدو باندې خپل ځانونه په مجهزو او پرمختللو وسلو سمبال کړي دي، چې اوس هم دغه وسلې په واک کې لري.

دغې چارې په کابل، کندهار کې مېشت طالب مشرانو ته سخته وېره اچولې ده.

د بدخشان سرو زرو او لاجوردو په کانونو کې لسګونه کېندنې د سکواټرونو په واسطه کیږي او سلګونه مزدوران چې خپله ځايي خلک او د وسلوالو اړوند کسان دي، په کار بوخت دي او ټولو ته خپله لاس مزدوري رسیږي.

د معلوماتو له مخې، په دغو کانونو کې یو فایر یا د لاسي بم چاودنه پلورل کیږی، بیا چې څومره سره زر او لاجورد لاسته راشي، د برخې په دود وېشل کیږي.

په دغو کانونو کې چاودنې کیږي او بیا وروسته د کېندنو په نتیجه کې په غیر فني ډول استخراجیږي.

دا یو یا دوه کانونو نه دي؛ بلکې په لویو کانونو کې ګڼ شمېر کوچني کانونه دي، چې په کې کار روان دی.

هلته د بدخشي طالب مشرانو وسلوال او استازي موجود دي او د دوی له خوا یې څارنه کیږي.

هغه بدخشي وسلوال چې د طالبانو په لیکو کې ثبت نه دي او معاش نه لري، دوی ته د کانونو له عوایدو څخه میاشتنی معاش ورکول کیږی.

کومې وسلوالې بهرنۍ ډلې چې په بدخشان کې فعالیت لري، لکه؛ د تاجکستان هېواد سخت دریځه وسلوال چې د جماعت انصارالله ګروپ په شمول له دغو کانونو څخه خپله برخه عواید ترلاسه کوي او همداسې د بدخشان په سرحدي ولسوالیو کې ځینې واړه کانونه یې په کنټرول کې دي.

د سیمه ییزو قاچاقبرانو ترڅنګ ځینې وخت پاکستاني او چینايي قاچاقبران له بېلابیلو لارو دغو ولسوالیو ته ځي او د عیني شاهدانو په وینا خپله ځايي طالبان یې امنیت نیسي.

راپورونه دا دي، چې بدخشان د ځايي طالبانو لخوا وېشل شوی دی، دوی د یو بل په سیمو کې مداخله نه کوي.

بدخشان ته د غیر بدخشي طالبانو د ننوتلو هڅه:

درې میاشې وړاندې په بدخشان کې د طالبانو مرستیال والي وژل کېدل او بیا پرلپسې چاودنو وروسته یو شمېر غیر بدخشي طالبان له کابل څخه بدخشان ته د امنیت د نیولو په موخه تللي وو او ځای پر ځای یې د پلټنې پوستې جوړې کړې وې.

د ځايي سرچینو د معلوماتو له مخې؛ په کابل او کندهار کې د طالبانو له خوا دغه پرېکړې د بدخشي طالب مشرانو غبرګونونو را وپارول.

د بدخشي طالبانو شمېره لوړه ده، چې د معلوماتو له مخې د بدخشي طالبانو مشران په غیر رسمي توګه شاوخوا شپږ زره وسلوال لري.

کله چې د بدخشي طالبانو غبرګونونه په کابل کې مېشت طالب مشرانو ولیدل؛ نو له خپلې دغې پرېکړې څخه په شا شول او غیر بدخشي طالبان یې له دغه ولایت څخه را وویستل.

له کابل څخه تللو طالب وسلوالو او د بدخشان ځايي طالبانو ترمنځه د نښتې راپورونه هم ورکړل شوي وو؛ خو کابل کې مېشتو طالب مشرانو دا بهانه وکړه، چې تللي وسلوال په فارسي ژبه نه پوهیږي او زیاتره د افغانستان د جنوبي ولایتونو اوسیدونکي دي؛ نو له همدې امله یې لیږل شوي طالب وسلوال له یوې میاشتې تېرولو وروسته له بدخشان څخه وویستل.

سرچینې وايي، له کابل څخه تللو طالب وسلوالو هڅه کړې وه، چې د بدخشان کانونو ته ورشي خو بدخشي طالبانو یې مخه نیولې وه.

یوه میاشت وړاندې هم ځینې پښتانه طالبان بدخشان ته تللي وو، ترڅو پر یو کان کنټرول تر لاسه کړي، د بدخشي طالبانو یو دلیل نورو طالبانو ته دا دی، چې تاسو د افغانستان پر نورو ولایتونو باندې کنټرول لرئ او بدخشان زمونږ برخه ده.

طالبان ځکه له دې څخه په شا شول چې په کابل کې د طالبانو په مشرانو کې دا وېره پېدا شوې وه، چې له دغو مخالفتونو څخه د دوی مخالفې وسلوالې ډلې په ځانګړي توګه د احمد مسعود په مشرۍ د مقاومت جبهه ګټه پورته نه کړي.

ځکه بدخشي وسلوال د جمعیت اسلامي ګوند سره د کار سابقه لري.

د بدخشي طالبانو اقتصادی نفوذ:

د طالبانو لوی درستیز قاري فیصح الدین، د۲۱۷ عمري قول اردو قوماندان مولوي امان الدین منصور او د لغمان اوسني امنیه قوماندان مولوي نجیب الله بدخشاني ترڅنګ قوماندان نظام الدین مشهور په نظامي په بدخشان کې هغه طالب مشران دي، چې په خپلو ولایتونو کې یې پر طبعي زېرمو خېټې اچولي او هره میاشت په غیرقانوني توګه میليونونه افغانۍ عواید لاسته راوړي.

د ترلاسه شو معلوماتو له مخې؛ مولوي نجیب الله درې میاشتې وړاندې په خپلو پیسو د بدخشان راغستان د درېیو ولسوالیو ترمنځه ۶۲ میلیونه افغانۍ د ۷۵ کېلو متره خام سرک د جوړولو چارې یوې کمپنۍ ته په قرارداد ورکړې.

د طالبانو واک ته له رسېدو سره د دې ډلې لوی درستیز قاري فصیح الدین او د ۲۱۷ عمري قول اردو قوماندان امان الدین منصوري بدخشاني په ګډون ګڼو یې په کابل کې زیات جایدادونه اخیستي دي او ډېره سرمایه په اختیار کې لري.

د سرچېنو له معلوماتو له مخې، د بدخشي طالب مشرانو ترمنځه اختلافات هم موجود دي.

د بدخشان وردوج ولسوالۍ طالبان چې مشري یې لوی درستیز قاري فصیح الدین او امان الدین منصوري کوي، خپل واک او زور له نورو بدخشي طالبانو لوړ بولي.

په بدخشان کې د قدرت له مخې؛ دویمه درجه طالبان د یفتل ولسوالۍ دي؛ خو د دې ولسوالیو ځیني طالب مشران د خپل منځي اختلافاتو له امله وژل شول.

د بدخشان د والي مرستیال نثار احمد احمدي په مرکز فیض اباد کې په یوه چاودنه کې وژل شو او وروسته د دې ډلې یو بل طالب مشر قوماندان صفي الله صمیم چې په لومړیو کې د بغلان لپاره د طالبانو امنیه قومندان و، د بدخشي طالبانو ترمنځه د اختلافاتو له امله وژل شوی دی.

دغه بدخشي طالبان بیا په کابل او کندهار کې د طالب مشرانو سره خپلې شخصي اړیکې هم پالي او ددغو کانونو یو څه عواید هم ورکوي.

چې په دې کې د کندهاري او حقاني ډلې طالبانو مشرانو نومونه هم اخیستل کیږي، چې په پټه له دغو کانونو څخه پیسې ورته رسیږي.