شکریې له افغانستان انټرنشنل – پښتو سره په خبرو کې وویل، چې دوی له خپلې کورنۍ سره د اکټوبر په اتمه نېټه د ماما کورنۍ د لیدو لپاره اسلام اباد ته په لار پولیسو ونیول.
هغه زیاتوي:” بدبختي دا وه، چې موږ لا اسلام اباد ته نه وو رسېدلي، چې په لار کې د پولیسو له خوا ونیول شو. زه، زما پلار او مور او درې کوچنۍ خویندې مې پولیسو له ځانه سره بوتلو”.
نوموړې وايي، چې پولیسو ترې د اسنادو غوښتنه کوله خو له دوی سره د کډوالۍ له کارت پرته نور اسناد نه وو، نو ځکه پولیسو د هغې پلار په څپېړو وواهه او دوی ټول یې زندان ته بوتلل.
شکریه د زندان کیسه کوي او وايي، چې د دوی پلار یې ترې جدا کړ او دوی یې په یوه ځانګړي زندان کې واچول چې ګڼې نورې ښځې هم پکې زنداني وې.
هغه وايي، چې ډک کور یې ترې پاتې شو او تر څو چې پوهېدل له بایومټریک وروسته یې د تورخم پر کرښه د افغانستان پر طرف را اړولي وو.
پاکستان وايي، له اکتوبر راهیسې تر دوه لکه لس زره افغانان هېواد ته ستانه شوي
د شکریې په خبره، چې افغانستان ته له راتګ وروسته حیران وو، چې پر کومه خوا او چا کره لاړ شي.
نوموړې وویل: “موږ لا هم په جلال اباد کې د یوه خپلوان کور کې اوسو، ځکه زموږ هستي او نیستي ټوله په پېښور کې پاتې شوه”.
شکریه خوږیاڼۍ په افغانستان کې د خپل راتلونکي په اړه اندېښمنه ده او زیاتوي، چې پر مېرمنو او نجونو د طالبانو له خوا بندیزونه او بې کاري به یې د کور د څلورو دېوالونو بندیوانه کړي.
پاکستان د یوه میاشتني ضرب الاجل له پای ته رسېدو وړاندې هم د بې اسنادو افغان کډوالو د نیولو او په زوره د اېستلو بهیر پیل کړی و.
د پاکستان د حکومت د شمېرو له مخې؛ شاوخوا ۱.۷ مېلیونه افغانان په پاکستان کې له اسنادو پرته کډوال دي او په څه باندې یوه میاشت کې دوه لکه لس زره یې له دغه هېواده وتلو ته اړ شوي دي.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي ځانګړې استازې او د دې سازمان د سیاسي استازولۍ یا یوناما مشره روزا اوتونبایوا ویلي، چې په افغانستان کې پر مېرمنو او نجونو لګېدلي بندیزونه د حکومتي سیستم یوه برخه ګرځېدلې ده، چې بېلول یې ستونزمن دي.
نوموړي د اسلامي هېوادونو د همکارۍ په کنفرانس کې د افغان مېرمنو او نجونو پر وضعیت اندېښنه څرګنده کړه او په افغانستان کې یې له بشري حقونو څخه روانې سرغړونې جدي وبللې.
نوموړې په جده کې “ښځې په اسلام کې” د کنفرانس په ترڅ کې وویل، چې د افغانستان واکمنان د افغانستان د نیمايي نفوس اساسي حقونه تر پښو لاندې کوي او دا تر ټولو تریخ حقیقت دی.
هغې ویلي، چې په افغانستان کې د مېرمنو اوسنی وضعیت کړکېچن دی او له هر ډول ټولنیز فعالیت څخه بې برخې دي.
د دې کنفرانس په لومړۍ ورځ د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیالې امنې محمد ویلي وو، چې په افغانستان کې د طالبانو له خوا پر مېرمنو او نجونو لګولو شویو محدودیتونو او روان وضعیت ته باید جدي پاملرنه وشي.
امنې محمد زیاته کړې وه، چې د نجونو د زدکړو، کار، سوداګرۍ او ټولنیز ژوند په تړاو د یوه روښانه راتلونکي ډاډ تر لاسه کېدلی شي او اړینه ده، چې په دغه برخه کې جدي اقدامات وشي.
نوموړې وايي، چې په اسلام کې د هغو ټولو تبعیضي قوانینو او دودنو د پای ته رسېدا حکم شوی چې له مخې یې زدکړې منع کیږي.
مېرمن محمد وویل: "د افغانستان مېرمنې باید د خپل راتلونکي په جوړولو کې پوره ونډه واخلي او هېواد د ودې لپاره د مېرمنو ونډې ته شدیده اړتیا ده".
د یوناما د مشرې د نویو څرګندونو په اړه طالبانو څه نه دي ویلي، خو له لومړیو څرګندونو وروسته د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد ویلي وو، چې په افغانستان کې د ښځو او بشري حقونو موضوع حل ده او دوی ټول هغه قوانین وضع کړي کوم چې د اسلام ښکاره احکام دي.
د پښتونخوا یو مشهور دیني عالم مفتي منیر شاکر وايي، چې د پاکستان سرپرست وزیر د افغان کډوالو د اېستلو لپاره کرایه شوی دی.
نوموړی په یوه ویډیويي پیغام کې زیاتوي: «پښتانه په پاکستان کې هېڅ ځای نه لري او پښتون تل پر پښتون وهل کېږي».
مفتي منیر شاکر چې پر مذهبي او سیاسي مشرانو د نیوکو له امله مشهور دی، د سې شنبې په ورځ په خپل یوټیوب کې د ویډیو په خپرولو سره له پاکستانه د افغان کډوالو پر وتلو غږېدلی دی.
هغه د کډوالو د اېستلو په تړاو د انوارالحق کاکړ په مشرۍ د پاکستان پر سرپرست حکومت نیوکه کوي او وايي؛ «دښمن به هم له کوره په دومره بې عزتۍ ونه اېستل شي، لکه افغان کډوال چې اېستل کېږي.»
نوموړی وايي؛ د هند، برما او بنګله دېش ډېر مهاجر پاکستان کې شته؛ «خو داسې په بې عزتۍ به ونه اېستل شي، ځکه دې قامونو کې په کرایه څوک نه پېدا کېږي.»
هغه ویلي: "پښتون پر پښتون وهل کېږي، د پښتنو خلاف جاسوسان هم ټول پښتانه دي. اوس یې په کرایه کاکړ راوستلی دی، خالص په کرایه راغلی، پښتان به پرې عزته کړي. په داسې بې عزتۍ به دښمن څوک ونه باسي".
نوموړی وايي، کله چې کډوالو ته مرستې راتلې دا مرستې به «پاکستاني جنرالانو پټولې او ښې وریژې او کمپلې به چې راغلې، پوځیانو خرابې وریژې او کمپلې کډوالو ته ور کولې او ښې یې ځان ته ساتلې او هم یې نغدې پیسې پټولې.»
نوموړی وايي؛ کله به چې له پاکستان سره د افغان کډوالو لپاره نړیوالې مرستې کمې شوې، نو د دغه هېواد حکومت به د کډوالو د وتلو خبره وکړه، بیا به چې مرستې وشوې؛ «نو ویل به یې چې زموږ سینه پراخه ده، وي دې.»
هغه زیاتوي چې اوس پاکستان په کډوالو کې هیڅ ګټه نه ویني، په «بې عزتۍ» سره یې ستنوي.
مفتي منیر شاکر په دغه هېواد کې د پښتنو پر بد حالت هم غږېدلی او وايي؛ پښتون غلام ځکه ساتل کېږي چې د خپلو وسایلو پوښتنه ونه کړي.
هغه له پښتنو سره د پنجابي پوځیانو پر چلن نیوکه کوي او وايي؛ هر ځای ترې پوښتنې کوي او تالاشي کوي یې.
د طالبانو د کورنیو چارو وزیر نن په ننګرهار کې له ستنو شویو افغانانو سره په لیدنه کې له دوی سره د پاکستان چلن نامناسب وباله.
سراج الدین حقاني وویل، د دې ډول ستنېدو له امله نه یوازې پر کډوالو خپه دی، بلکې د دې کمزوري چلن له امله پر پاکستان هم خپه دی.
نوموړي زیاته کړه: «په بله معنا به موږ پر ګاونډیانو هم زړه بد دی، کاش داسې کمزوري اخلاق یې نه وی کړي، ورته مناسب نه و».
ښاغلي حقاني له افغان کډوالو سره د پاکستان وروستی چلن د اسلامي او بشري قوانیو خلاف وباله او زیاته یې کړه چې تمه یې دا وه، چې په عزت سره افغان کډوال ستانه کړي؛ خو داسې ونه شول.
حقاني زیاته کړه: «د دوی دا کمزورې پرېکړه چې د افغانانو په رالېږلو کې یې وکړه، د دوی لپاره مناسب نه وه، د اسلامي اصولو او دنیاوي اصولو د ټولو نورمونو خلاف وه».
نوموړي په خپلو خبرو کې دا هم وویل، چې افغانان به له لوږې تندې سره مخ وي؛ خو د عزت شمله یې لوړه ده.
پاکستان د تېر اکټوبر په لومړیو کې بې اسناده کډوالو ته د یوې میاشتې لپاره د وتلو وخت ورکړی و؛ خو له هغه راهیسې په دغه هېواد کې د اسنادو لرونکو کډوالو نیول او ځورول هم زیات شوي دي.
په دغه موده کې تر دوو لکو ډېر کډوال له پاکستان ستانه شوي او دا لړۍ لا هم روانه ده.