پښتونخوا کې سږ کال د «ترهګرۍ ۸۰۶ پېښې» شوې

یو پولیس مشر مسود خان له رویټرز سره خبرو کې د نجلۍ د پلار ارسلان محسېن او د پاتې دریو کسانو نیول او محکمې ته یې ور پېژندلي منلي دي.

دې خپلوانو د هغه هلک د وژلو غوښتنه هم کړې ده چې له نجلۍ سره یې ګډ تصویر خپور شوی دی، خو پولیس وايي دا هلک او دوه نورې نجونې یې خوندي ځای ته رسولې دي.

په پاکستان کې هر کال په سلګونو ښځې د پت په نوم د خپلو خپلوانو له خوا وژل کېږي.

د بښنې نړیوال سازمان وايي، پر ۲۰۲۲ کال هم په دغه هېواد کې د ورته وژنو ۳۸۴ پېښې راپور شوې دي.

د پاکستان قانون جوړوونکي د دا ډول وژنو عاملانو ته سخته سزا غواړي او د انساني حقونو ډلې د ورته جرمونو په مخنیوي کې د حکومت په پاتې راتلو اندېښنه ښيي.

د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه د پاسپورټ د جبري کېدو په غبرګون کې د سوېلي پښتونخوا د چمن پرلت نن چهار شنبه د (لیندۍ ۸ مه) څلویښت ورځې پوره شوې.

د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور پښتین د چمن پرلت ته په خپلې وینا کې وویل: «که چیرې د پاکستان حکومت د پاسپورټ او ویزې جبري کولو پرېکړه بېرته وانخلي د یاد پرلت په ملاتړ به د پاکستان په بېلابېلو سیمو کې لاریونونه پیل کړو. دا لاریونونه به د راتلوونکې جمعې په ورځ پیل شي.»

پرلت وهونکي وايي دپاکستان له لوري په دغه دروازه د پاسپورټ او ویزې د جبري کېدو پرېکړه نه منو، خو د پاکستان حکومت لا هم په خپله پرېکړه ولاړ دی.

پر همدغه مهال د چمن د لغړي اتحاد غړی غوث‌الله له طالبانو غوښتنه کوي چې د افغانستان لوري ته هم خلکو ته د غږ پورته کولو او لاریونونو اجازه ورکړي.

نوموړی وايي: «طالبان دې د سپین بولدک او کندهار خلکو ته هم اجازه ورکړي چې په خپلو سیمو کې د حق ترلاسه کولو غږ پورته کړي. موږ نه غواړو چې د چمن او کندهار تر منځ تګ راتګ بند شي، موږ نه غواړو اړیکې مو پرې شي. موږ چې کومه غوښتنه لرو دا یواځې د چمن د خلکو غوښتنه نه ده، بلکې د ټولو پښتنوغوښتنه ده.»

همدارنګه د پښتون ژغورنې غورځنګ غړی صمد خان وايي: «موږ د ډیورنډ معاهده نه منو او تاسو راباندې پاسپورټ منئ، دا بیخي د منلو نه ده. موږ د سپین بولدک ـ چمن نه بلکې پر ټوله ډیورنډ کرښه پاسپورټ نه منو.»

پرلت وهونکي وايي، د بلوچستان د ایالتي مسولینو سره د مذاکراتو پایلې به د چهارشنبې ورځې تر پایه له خلکو سره شریکې کړي.

دوی وايي، دوه او درې شپې پرې په هغو کمپونو او انتظار ځایونو کې تېرېږي چې پاکستاني چارواکو په پېښور او لنډي کوتل کې د دوی له پاره جوړ کړي دي.
عبدالودود هغه افغان کډوال دی چې د لاهور څخه د هېواد پر لورې روان شوی تر اوسه یې درې شپې تېرې شوې؛ خو لا هم د تورخم دروازې ته نه دی رسېدلی.

هغه افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل:« موږ چې کله پېښور ته راورسېدو دوه ورځې او یوه شپه مو دلته په هغه انتظار ځای کې تېره کړه، چې په پېښور کې ستنېدونکو کډوالو لپاره جوړ شوی دی. دلته نه ډوډۍ شته، نه اوبه هر څه په خپله ستنېدونکي کډوال د ځان لپاره چمتو کوي، ستونزې خورا زیاتې دي کومه یوه به یې څوک یاده کړي.»
په ټوله کې د پاکستان بېلابېلې اړونده ادارې د ستنو شویو کډوالو په انتظارخونو کې دندې لري.

د ستنېدونکو کډوالو د کور ټول کاڼي کودي پلټل کېږي او د سکرین ماشینونو نه تېرېږي د ناقانونه توکو پر لېږد بندیزونه وار له مخې لګول شوي دي.
خو ګڼ ستنېدونکي کډوال وايي، دوی ته تر دې مهاله د ناقانونه توکو نوملړ نه دی ښودل شوی چې کوم څېزونه د وړلو اجازه لري او کوم یې نه لري.

تر دې وړاندې دوی ته ویل شوي و، چې د کور له پاره یخچالونه، ټلویزیونونه هم دوی له ځانه سره نه شي لېږدولای، چې د دغو ستنېدونکو په وینا دوی ټول د خپل کور د اړتیا وړ سامانونه په نیمه بیه وپلورل.
په تورخم او لواړګه کې ځايي خبریالان وايي، چې پخوا به د تورخم له لارې زرګونه افغان کډوال ستنول کېدل؛ خو اوس چې دغه شمېر شپږو یا اووه سوه کسو ته راټیټ شوی، لا هم ستونزې هماغسې د پخوا په شان پر خپل حال پاتې دي او ستنېدونکي کډوال د پخوا په څېر د سترو ستونزو سره مخامخ دي.
د یو شمېر راپورونو له مخې، تر دې مهاله له څلورو لکو زیات افغانان د تورخم او سپین بولدک له لارو افغانستان ته ستانه کړل شوي دي؛ خو پاکستاني چارواکو وار د مخه ویلي چې دوی به په لومړی پړاو کې د یو مېلیون کډوالو څخه زیات بېرته افغانستان ته ستنوي.

د سه شنبې (لیندۍ ۷مه) ماښام زرګونه کسان د سوېلي پښتونخوا چمن په ښار کې په پیل شوي پرلت کې راټول شوي وو، او د پاکستان له لوري د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه د پاسپورټ د جبری کېدو په غبرګون کې يې د پاکستان د پرېکړې پر ضد شعارونه ورکول.
د دغه لاریون د ملاتړ په موخه تېره ورځ د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور پښتون هم ورغلی و.
د چمن د لغړي اتحاد مشر غوث الله وايي: «موږ د پاکستان هیڅ داسې قانون نه منو چې زموږ په زیان وي. موږ پر دغه دروازه په هیڅ ډول پاسپورټ نه منو. که د پاکستان حکومت خپله پرېکړه وانخلي موږ بیا اغزن تار له منځه وړو او په خپله سیمه کې د پاکستان هیڅ دولتي کارکونکي ته د کار کولو او ژوند کولو اجازه نه ورکوو.»

دغه پرلت وهونکو د تېرو څلویښتو ورځو په اوږدو کې د ورځې له لوري د لسګونه زره کسانو په شتون کې خپلې غوښتني د پاکستان حکومت ته وړاندې کړې وې خو دا لومړی ځل دی چي د زرګونو کسانو په شتون کې د شپې په سړه هوا کې راټول شوي کسان د پاکستان له لوري د پاسپورټ د جبري کیدو پرېکړې پر ضد شعارونه ورکوي.
د پښتون ژغورنې صوبايي مسول فدا محمد قبایل وايي: « که موږ د پاکستان د پاسپورټ پرېکړه ومنو نور د لر او بر افغان ناره پای ته رسیږي زموږ پښتونولي پای ته رسیږي دا زموږ وروستۍ جګړه ده چې باید خپل حق ترلاسه کړو. د پاسپورټ په جبري کېدو مو په لکونو وګړي بیکاره شوي دي او آن ډيری ځوانان ځان وژنه کوي خو موږ به نور د پاکستان داسې پرېکړو ته نه تسلیمږو او خپل حق به ترلاسه کوو.»
د پاکستان له لورې د پاسپورټ د جبري کېدو له امله د ډیورنډ کرښې دواړو غاړو ته د زرګونو کسانو سوداګري او کاروبار بند شوی دی.
د یاد پرلت د ملاتړ په موخه د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور احمد پښتین هم چمن ته ورغلی او تمه کیږي چې نن د چهار شنبې په ورځ د لیندۍ په اتمه هم دغه پرلت ته خپله وینا واوروي.

دې ورځپاڼې لیکلي، چې افغان طالبان اندېښمن دي، چې که د پاکستان تحریک طالبانو پر ضد اقدام وشي، نو د دوی جنګیالي به له داعش سره یوځای شي.

د پاکستان او طالبانو ترمنځ له څو میاشتو راهیسې د پاکستان د طالبانو د تحریک پر سر تاوتریخوالی زیات شوی دی.

د پاکستان ایکسپرس ټرېبیون ورځپاڼې د سې شنبې په ورځ د (لیندۍ په ۷مه) په یوه راپور کې د سرچینو په حواله لیکلي، چې طالبان او پاکستان د "مناسبو چینلونو" له لارې تماس نیولی دی.

پاکستاني چارواکو په وار - وار له طالبانو غوښتي، چې په افغانستان کې د پاکستان د طالبان له تحریک سره جګړه وکړي او د هغوی پټنځايونه له منځه یوسي.

پاکستان وايي، چې ټي ټي پي له افغانستانه په پاکستان کې تخریبي ترهګریز فعالیتونه کوي.

ایکسپریس ټرېبیون ورځپاڼې لیکلي، چې پاکستان هڅه کوي، چې پاکستاني طالبان بې واکه کړي؛ خو افغان طالبان له دغې ډلې سره د مقابلې لپاره د بدیلو لارو په لټه کې دي.

د دې ورځپاڼې د راپور له مخې؛ اسلام اباد د خپل پوځ د قوماندې له تغیر وروسته د طالبانو تحریک سره د خبرو اترو بهیر لغوه کړی.

د افغانستان تر واک لاندې طالبانو د پاکستان او ټي ټي پي ترمنځ د منځګړیتوب هڅه وکړه، چې بريالي نه شوه.