درې امریکايي چارواکي د افغانستان پر مسایلو د خبرو لپاره پاکستان ته ځي
له پاکستانه د افغان کډوالو د شړلو په لړ کې، ټاکل شوې چې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت درې جګپوړي چارواکي روانه اوونۍ اسلام اباد ته سفر وکړي چې د افغان کډوالو پر وضعیت او د پاکستان او طالبانو تر منځ پر اړیکو خبرې وکړي.
د پاکستان بهرنیو چارو د وزارت ویاندې ممتاز زهرا بلوچ په یوه بیان کې ویلي، دا کتنې له امریکا سره د افغانستان د وضعیت په ګډون پر یو لړ پراخو مسایلو د روانو خبرو برخه ده.
د اېکسپرېس ټریبیون ورځپاڼې د راپور له مخې، د کډوالو په چارو کې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت مرستیاله جولیټا والس نویس د دوشنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۳مه) اسلام اباد ته ځي او له اړوندو چارواکو سره به د افغان کډوالو پر ستونزو خبرې وکړي.
د افغانستان په چارو کې د امریکا ځانګړی استازی ټام ویسټ به د ډسمبر په اوومه اسلام اباد ته ولاړ شي او ورپسې به د افغانستان په چارو کې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت مرستیاله الیزابت هورسټ هم سفر وکړي.
ورځپاڼې د خپلو سرچینو په حواله لیکلي چې ټام ویسټ به د افغانستان پر عمومي وضعیت او په ځانګړې توګه د پاکستان او طالبانو تر منځ پر اړیکو تمرکز ولري.
د پاکستاني طالبانو په وړاندې د افغان طالبانو د ګام نه اخیستلو وروسته د پاکستان او دغې ډلې تر منځ کړکېچ زیات شوی دی.
د دغې پاکستانۍ ورځپاڼې په وینا، امریکا د اسلام اباد او طالبانو ترمنځ د ترینګلتیا له هر ډول زیاتوالي اندېښمنه ده، ځکه چې دا په افغانستان کې د بې ثباتۍ لامل کېدای شي.
د دغو کتنو بله برخه به د افغان کډوالو پر وضعیت راټوله وي.
د امریکا بهرنیو چارو وزارت په یوه بیان کې ویلي، چې د بهرنیو چارو وزارت مرستیاله به د زیانمنونکو کډوالو د خوندیتوب او د افغان کډوالو د خوندي ځای پر ځای کېدو د چټکتیا په اړه خبرې وکړي.
د پاکستان سترې محکمې تېره ورځ له دغه هېواده د افغان کډوالو د ایستلو د مخنیوي لپاره د چمتو شوي غوښتنلیک او په دې اړه دلایل واورېدل او دا چاره لا هم دوام لري.
دغه غوښتنلیک د نومبر په میاشت کې د بشري حقونو د فعالانو، وکیلانو او ځینو سیاستوالو له خوا تر هغه وروسته لاسلیک شو، چې د پاکستان حکومت د اکټوبر په درېیمه پرېکړه وکړه، چې ټول بې اسناده افغان کډوال باید له پاکستان ووځي.
له پاکستانه د افغان کډوالو شړل د دې لامل شول، چې پاکستاني فعالان خپل دغه غوښتنلیک سترې محکمې ته وسپاري او له محکمې وغواړي چې د حکومت دا پرېکړه دې لغوه کړي.
دوی د حکومت دغه پرېکړه په پاکستان کې د مېشتو شاوخوا ۴.۴ میلیونو افغانانو کډوالو له بنسټیزو حقونو څخه سرغړونه بللې او له محکمې یې غوښتي چې دا پرېکړه د پاکستان د اساسي قانون خلاف وبولي.
د افغانستان د سولې او ولسواکۍ نهضت د ( افغانستان؛د نړۍوالې او سیمه ییزې سیالۍ اغېزې،خنډونه او د حل لارې) تر سرلیک لاندې یو علمي ان لاین کنفرانس جوړ کړ، چې له افغانستان او د نړۍ له بېلابېلو هېوادونو څخه پکې لسګونو سیاستوالو برخه اخیستې وه.
په دغه کنفرانس کې د افغانستان پر روان وضعیت، راتلونکو کړکېچونو او حل لارو خبرې وکړې.
د کنفرانس په پیل کې د افغانستان د سولې او ولسواکۍ د نهضت دوراني مشر او د افغانستان د ملي دفاع وزارت پخواني سرپرست شاه محمود میاخېل وویل؛ اړتیا ده، چې د افغانستان په تېرو، اوسنیو او راتلونکو کړکېچونو بحث وشي او د پخوانیو ناکامو تجربو د تکرار مخه ونیول شي.
نوموړي وویل، چې افغانان د جګړو قربانیان دي او هڅه باید وشي، چې د مذاکراتو له لارې ټول مسایل حل شي.
میاخېل زیاته کړه، چې ښايي په افغانستان کې نړۍ خپلو اهدافو ته رسېدلې وي؛ خو د افغانستان خلک لا هم خپلو اساسي اهدافو ته نه دي رسېدلي او افغانستان په یوه بحراني حالت کې دی.
هغه وویل: “په افغانستان کې پخواني او اوسني ټول سیاستوال ناکام شوي، طالبانو له خپلې لومړۍ دورې تجربه نه ده اخیستې او خپلې ناکامې تېروتنې لا هم تکراروي، چې دا د افغانستان او د خلکو په زیان دي”.
د میاخېل په خبره، چې پخوانیو مجاهدینو هم له خپلو ناکامو تجربو ګټه نه وه اخیستې او په بیا ځل تکرار سره یې افغانستان له اوسني حالت سره مخ کړ.
په یاد کنفرانس کې ډاکتر منیر احمد د افغانستان د اوسني وضعیت، د ګاونډیو هېوادونو پر ګټو او راتلونکي ځانګړی بحث وکړ او ویې ویل، چې که له افغانستان او سیمې سره دا ډول ناپامه چلند کیږي، راتلونکې پایلې به یې نادرستې او له بحران څخه خالي نه وي.
نوموړی زیاتوي، چې په دې کار سره د افغانستان نوم او اعتبار ته لا زیان رسیږي او ذکیه وردګ له یوې ډېپلوماتیکې ودانۍ څخه چې د افغانستان استازیتوب کوي د ودونو د یوه هوټل په توګه کار اخلي.
هغه وویل: “ افغانستان اوس بې دولته دی، ګني دا ډول کار چا کولی شو؟ د خفګان ځای خو دا دی، چې یوازې د یو څو روپو په خاطر د افغانستان په قونسلګرۍ کې دې واده روان وي، ګډاګانې وي او پردي خلک پکې ګرځي راګرځي، دا د افغانستان ډېپلوماتیک حیثیت ته زیات رسوي”.
د کټوازي په خبره، چې په دغه کار کې له ذکیه وردګ سره د هغې نږدې همکاران یو ځای دي او یو شمېر نور ترې خفه دي.
هڅه مو وکړه، چې په دې اړه په ممبۍ کې د افغانستان د پخواني جمهوري دولت سرقونسلې ذکیه وردګ نظر هم را واخلو خو له بار – بار اړیکو نیولو سره افغانستان انټرنشنل – پښتو د نوموړې د نظر پر اخیستو ونه توانېد.
همدا راز مو د هند د بهرنیو چارو وزرات ته د یوه ایمیل په استولو سره دغه موضوع پوښتلې؛ خو افغانستان انټرنشنل تر اوسه کوم ځواب نه دی تر لاسه کړی.
له دې وړاندې په هند کې د افغانستان د پخواني جمهوري دولت سفیر پخواني سفیر فرید ماموندزي له یوې هندي رسنۍ سره په مرکه کې ویلي وو، چې د ممبۍ جنرال قونسله ذکیه وردګ، په حیدر اباد کې جنرال قونسل سید محمد ابراهیم خیل او همداراز د سوداګرۍ برخې سلاکار قادر شاه د طالبانو ملاتړ له ځانه سره لري.
یو شمېر هندي رسنیو هم راپور ورکړی و، چې طالبانو په هند کې د افغانستان ډېپلوماتیک ماموریت تر لاسه کړی او د مهال د طالبانو په استازیتوب ذکیه وردګ او سید محمد ابراهیم خېل په هند کې د طالبانو د ډېپلوماتیکو چاور نااعلان شوي استازي دی.
خو درې ورځې وړاندې په دې اړه په ممبۍ کې د افغانستان سر قونسلې ذکیه وردګ او په حیدر اباد سرقونسل سید محمد ابراهیم په ګډه د دغه ننګوونکي وضعیت د هواري لپاره د دوی پر هڅو رڼا واچوله.
دوی وویل: «موږ د هند د بهرنیو چارو له وزارت سره په دوامداره توګه په تماس کې یو او هڅه کوو، چې اوسنی ستونزمن حالت ته د رسېدو لپاره چې د ډېپلوماتانو او رسمي کارکوونکو له کمښت سره مخ یوو د حل لار پېدا کړو».
سره له دې چې هند په کابل کې د طالبانو رژیم په رسمیت نه پېژني؛ خو تېر کال یې په کابل کې خپل سفارت د بشري مرستو لکه؛ خوراکي توکو او درملو د رسولو لپاره پرانیست خو لا تر اوسه یې د افغان اتباعو لپاره د وېزو په ګډون قونسلي خدمات په پراخه کچه ځنډولي دي.
