له پاکستانه د افغان کډوالو د شړلو په لړ کې، ټاکل شوې چې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت درې جګپوړي چارواکي روانه اوونۍ اسلام اباد ته سفر وکړي چې د افغان کډوالو پر وضعیت او د پاکستان او طالبانو تر منځ پر اړیکو خبرې وکړي.
د پاکستان بهرنیو چارو د وزارت ویاندې ممتاز زهرا بلوچ په یوه بیان کې ویلي، دا کتنې له امریکا سره د افغانستان د وضعیت په ګډون پر یو لړ پراخو مسایلو د روانو خبرو برخه ده.
د اېکسپرېس ټریبیون ورځپاڼې د راپور له مخې، د کډوالو په چارو کې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت مرستیاله جولیټا والس نویس د دوشنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۳مه) اسلام اباد ته ځي او له اړوندو چارواکو سره به د افغان کډوالو پر ستونزو خبرې وکړي.
د افغانستان په چارو کې د امریکا ځانګړی استازی ټام ویسټ به د ډسمبر په اوومه اسلام اباد ته ولاړ شي او ورپسې به د افغانستان په چارو کې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت مرستیاله الیزابت هورسټ هم سفر وکړي.
ورځپاڼې د خپلو سرچینو په حواله لیکلي چې ټام ویسټ به د افغانستان پر عمومي وضعیت او په ځانګړې توګه د پاکستان او طالبانو تر منځ پر اړیکو تمرکز ولري.
د پاکستاني طالبانو په وړاندې د افغان طالبانو د ګام نه اخیستلو وروسته د پاکستان او دغې ډلې تر منځ کړکېچ زیات شوی دی.
د دغې پاکستانۍ ورځپاڼې په وینا، امریکا د اسلام اباد او طالبانو ترمنځ د ترینګلتیا له هر ډول زیاتوالي اندېښمنه ده، ځکه چې دا په افغانستان کې د بې ثباتۍ لامل کېدای شي.
د دغو کتنو بله برخه به د افغان کډوالو پر وضعیت راټوله وي.
د امریکا بهرنیو چارو وزارت په یوه بیان کې ویلي، چې د بهرنیو چارو وزارت مرستیاله به د زیانمنونکو کډوالو د خوندیتوب او د افغان کډوالو د خوندي ځای پر ځای کېدو د چټکتیا په اړه خبرې وکړي.
تر هغه وروسته چې پاکستان د څه باندې ۱.۷ میلیونه بې اسنادو کډوالو په ځانګړي توګه د افغان کډوالو د اېستلو پرېکړه وکړه، تر اوسه یې څه باندې ۴۰۰ زره افغانان اېستلي دي.
د امریکا متحده ایالات هڅه کوي چې د هغو افغان کډوالو د اېستلو د مخنیوي لپاره یوه حل لاره ومومي چې په افغانستان کې یې د امریکا له حکومت سره کار کاوه او ټاکل شوې چې دغه کډوال امریکا ته ولیږدول شي.
په ویډیوګانو کې ښودل کیږي، چې د قونسلګرۍ انګړ او د لومړي پوړ په تالار کې د یوې هندۍ جوړې واده روان دی او د ودانۍ ټولې خواوې په ګلانو پوښل شوې دي.
په دغه ویډیو کې د ډېپلوماټ نمبر پلیټ یو تور موټر هم ښکاري، چې په ممبيي کې د افغانستان د قونسلګرۍ اړوند دی، همدا راز د ممبيي د قونسلګرۍ ودانۍ مخې ته مشهوره د اوبو فواره هم پکې ښودل کیږي، چې د واده میلمانه ترې ګېرچاپېره ولاړ دي.
د ممبۍ په قونسلګرۍ کې یوې معتبرې ډېپلوماټیکې سرچینې افغانستان انټرنشنل – پښتو ته وویل، چې له تېر یو نیم کال راهیسې په ممبۍ کې د افغانستان سر قونسله ذکیه وردګ په خپل سر د قونسلګرۍ ودانۍ په کرایه ورکوي او د کرایې پېسې د نوموړې شخصي جیب ته ځي.
دغه سرچینه وايي، چې په یوه ډېپلوماټیک مرکز کې د دا ډول محفلونو پر جوړولو د ممبۍ پولیسو هم شکایت کړی و او د افغانستان له قونسلګرۍ څخه یې غوښتي وو، چې د قونسلګرۍ په ودانۍ کې دې ودونو ته اجازه نه ورکوي.
سرچینه زیاتوي؛ وروسته د سرقونسلې ذکیه ودرګ له خوا له پولیسو سره په شخصي ډول خبرې وشوې او د دواړو لورو تر منځ تفاهم وشو.
یوې بلې سرچینې د نوم د نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، چې له تېر یو نیم کال راهیسې د افغانستان د قونسلګرۍ په ودانۍ کې شپږ ودونه شوي دي.
سرچینې زیاته کړه: “ له لومړي واده څخه ۳۰۰ زره، له دویم څخه ۳۲۰ زره، له درېیم څخه ۳۰۰ زره، له څلورم څخه ۳۱۵ زره، له پنځم څخه ۳۰۰ زره او له شپږم څخه ۲۸۰ زره هندي کلدارې اخیستل شوي دي”.
دغې سرچینې ویلي، چې یادې پېسې په ممبۍ کې د افغانستان سرقونسلې ذکیه وردګ اخیستي او ځینې نږدې همکارانو ته یې هم پکې برخه ورکړې ده.
په ممبۍ کې یوه افغان سوداګر حاجي نقیب کټوازي افغانستان انټرنشنل – پښتو ته وویل، چې له ډېر وخت راهیسې دوی خبر دي، چې په سر قونسله ذکیه وردګ د قونسلګرۍ ودانۍ ودونو ته په کرایه ورکوي او پېسې یې شخصي جیب ته ځي.
نوموړی زیاتوي، چې په دې کار سره د افغانستان نوم او اعتبار ته لا زیان رسیږي او ذکیه وردګ له یوې ډېپلوماتیکې ودانۍ څخه چې د افغانستان استازیتوب کوي د ودونو د یوه هوټل په توګه کار اخلي.
هغه وویل: “ افغانستان اوس بې دولته دی، ګني دا ډول کار چا کولی شو؟ د خفګان ځای خو دا دی، چې یوازې د یو څو روپو په خاطر د افغانستان په قونسلګرۍ کې دې واده روان وي، ګډاګانې وي او پردي خلک پکې ګرځي راګرځي، دا د افغانستان ډېپلوماتیک حیثیت ته زیات رسوي”.
د کټوازي په خبره، چې په دغه کار کې له ذکیه وردګ سره د هغې نږدې همکاران یو ځای دي او یو شمېر نور ترې خفه دي.
هڅه مو وکړه، چې په دې اړه په ممبۍ کې د افغانستان د پخواني جمهوري دولت سرقونسلې ذکیه وردګ نظر هم را واخلو خو له بار – بار اړیکو نیولو سره افغانستان انټرنشنل – پښتو د نوموړې د نظر پر اخیستو ونه توانېد.
همدا راز مو د هند د بهرنیو چارو وزرات ته د یوه ایمیل په استولو سره دغه موضوع پوښتلې؛ خو افغانستان انټرنشنل تر اوسه کوم ځواب نه دی تر لاسه کړی.
له دې وړاندې په هند کې د افغانستان د پخواني جمهوري دولت سفیر پخواني سفیر فرید ماموندزي له یوې هندي رسنۍ سره په مرکه کې ویلي وو، چې د ممبۍ جنرال قونسله ذکیه وردګ، په حیدر اباد کې جنرال قونسل سید محمد ابراهیم خیل او همداراز د سوداګرۍ برخې سلاکار قادر شاه د طالبانو ملاتړ له ځانه سره لري.
یو شمېر هندي رسنیو هم راپور ورکړی و، چې طالبانو په هند کې د افغانستان ډېپلوماتیک ماموریت تر لاسه کړی او د مهال د طالبانو په استازیتوب ذکیه وردګ او سید محمد ابراهیم خېل په هند کې د طالبانو د ډېپلوماتیکو چاور نااعلان شوي استازي دی.
خو درې ورځې وړاندې په دې اړه په ممبۍ کې د افغانستان سر قونسلې ذکیه وردګ او په حیدر اباد سرقونسل سید محمد ابراهیم په ګډه د دغه ننګوونکي وضعیت د هواري لپاره د دوی پر هڅو رڼا واچوله.
دوی وویل: «موږ د هند د بهرنیو چارو له وزارت سره په دوامداره توګه په تماس کې یو او هڅه کوو، چې اوسنی ستونزمن حالت ته د رسېدو لپاره چې د ډېپلوماتانو او رسمي کارکوونکو له کمښت سره مخ یوو د حل لار پېدا کړو».
سره له دې چې هند په کابل کې د طالبانو رژیم په رسمیت نه پېژني؛ خو تېر کال یې په کابل کې خپل سفارت د بشري مرستو لکه؛ خوراکي توکو او درملو د رسولو لپاره پرانیست خو لا تر اوسه یې د افغان اتباعو لپاره د وېزو په ګډون قونسلي خدمات په پراخه کچه ځنډولي دي.
ذکیه وردګ د چهارشنبې په ورځ (د نومبر په ۲۹مه) له وایون سره په مرکه کې ویلي، چې د فعالیتونو موخه یې لومړی په هند کې د مېشتو افغانانو ملاتړ او دویم په روانه شرایطو کې د افغانستان د خلکو په ګټه کار کول دي.
دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو د بهرنیو چارو مرستیال وزیر شېر محمد عباس ستانکزي د سې شنبې په ورځ د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان ملي ټلویزیون سره په مرکه کې وویل: «په ممبۍ او حیدراباد کې زموږ قونسلګرۍ فعالیت کوي او د بهرنیو چارو له وزارت سره په تماس کې دي».
هغه وویل، چې په ډیلي کې افغان سفارت چې تېره اونۍ تړل شوی و، په راتلونکو څو ورځو کې به بېرته پرانیستل شي.