د آزادۍ جبهه: په پنجشیر کې مو څلور طالب وسله وال وژلي، ښايي د دغه ولایت والي هم پکې وي

عاصم منیر وویل: «ناقانونه کډوال به له جوړو شويو معیارونو سره سم په انساني او باعزته توګه خپل هیواد ته ستانه کړای شي.»

د پاکستان د پوځ مشر په داسې حال کې خیبر پښتونخوا ته سفر کړی چې دغه ایالت په تېرو میاشتو کې د وسله والو له خوا د ګڼو بریدونو شاهد و.

د پاکستان تحریک طالبان د ځینو دغو بریدونو مسوولیت منلی، چې اسلام اباد افغان طالبان بیا دغې ډلې ته په پناه ورکولو تورنوي.

د دې ترڅنګ په تېره یوه میاشت کې تر ټولو زیات افغان کډوال له خیبر پښتونخوا اېستل شوي دي.

د پاکستان لنډ مهاله حکومت د تلې په ۱۱مه نېټه اعلان وکړ چې بې اسناده کډوال دې د لړم میاشتې تر ۱۰مې له دغه هېواده ووځي، که نه نو دوی به ونیول شي او له هېواده به په زور و اېستل شي.

له ټاکل شوې مودې وروسته پاکستان د افغان کډوالو د نیولو او اېستلو لړۍ پیل کړه.

د ژمي په درشل کې د افغان کډوالو اېستل د پناه غوښتونکو د ملاتړو سازمانونو اندیښنې راپارولې دي.

د پاکستان د موقت حکومت دغه پرېکړه له پراخو نړیوالو غبرګونونو سره هم مخامخ شوې ده، خو دغه هېواد لا هم هوډ لري چې د اوسېدو له اسنادو پرته د افغان کډوالو د شړلو پلان عملي کړي.

د طالبانو کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت وايي، ۱۱۴ هغه افغانان چې د پاکستان د بېلابیلو ښارونو په زندانونو کې بندیان وو، هم تېره ورځ د سپین بولدک - چمن په دروازه افغانستان ته سپارل شوي.

پاکستان تر دې وړاندې هم د دغه هیواد په زندانونو کې بندې افغانان افغانستان ته سپارلي وو.

د بشري حقونو فعاله منزه کاکړ وايي، لاهم لسګونه افغانان د پاکستان په زندانونو کې بندیان دي.

نوموړې وایی: «همدا زما دنده ده چې د افغان بندیانو قضیې په محکمو کې په موقت ډول پر مخ وړم، ډیر کسان دلته د قانوني اسنادو د نشتوالي له امله بندیان دي. په بندیانو کې ښځې او ماشومان هم شته. او اوس هم د پاکستان په بېلابیلو ښارونو کې لسګونه افغانان بندیان دي.»

له پاکستانه د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ څه باندې یوه میاشت وړاندې پیل شوې او د دغه هیواد چارواکي وایي د راتلونکي کال تر لومړۍ میاشتې به څه باندې یو میلیون افغان کډوال له پاکستانه وباسي.

د طالبانو تر کنټرول لاندې د ملي راډیو ټلویزیون د معلوماتو له مخې، اوس مهال شاوخوا لس زره کسان د پنجشیر په کانونو کې کار کوي.

په وروستیو میاشتو کې طالبانو په وار، وار د پنجشیر زمردو د اېستلو او خرڅلاو خبر ورکړی دی.

دغې ډلې د روان کال په زمري میاشت کې اعلان وکړ چې د پنجشیر د زمردو استخراج یې پیل کړی دی.

د طالبانو په وینا، په پنجشیر کې د زمردو ۷۵۰ کانونه ثبت شوي او له دې شمیر څخه «۵۰۰ یې فعال دي».

پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته دغې ډلې د خپل حکومت د عايداتو د اصلي سرچينې په توګه پر کانونو تمرکز کړی، چې د یو شمېر کارپوهانو په وینا دغه ټول کانونه په نا مسلکي توګه سپړل کیږی او په کمه بیه یې په نړیوالو مارکیټونو کې لیلام ته وړاندې کوي.

نوموړي دا هم وویل چې په تېره نومبر میاشت کې یې هغه ۴۲۷ تنه افغان کډوال چې قانوني اسناد یې هم لرل، خو پولیسو نیولي وو، هغوی یې هم له زندانونو خوشې کړي دي.

خو په کراچۍ کې وکیلې منیزه کاکړ ویلي چې خوشې شویو کسانو په زندان کې د بند د مودې له بشپړولو وروسته خوشې شوي او په دې کې د طالبانو ډیپلوماټانو ونډه نه لرله.

په کراچۍ کې که څه هم پوليس بيا بيا وايي چې يوازې بې اسناده افغان کډوال نېسي او افغانستان ته يې ليږي خو په کراچۍ کې ميشت افغان کډوال، او د هغوي وکيلانو په وار، وار ویلي چې پوليس اسناد لرونکي مېشت افغانان هم نېسي او هغوي له ځورولو وروسته زندانونو ته استوي، خو په سند کې چارواکو تل دغه ادعاوې ردې کړې دي.

ادریس چې تازه له خپلې کورنۍ سره د تورخم له لارې پاکستان ته اوښتی، افغانستان انټرنشنل ته وویل: «د تورخم هغې غاړې طالبانو تنګولم چې ته دې ماشومان ولې بیایې، او ولې له هېواده تښتې، ما ویل، موږ خو پاسپورټونه لرو او دغه پاسپورټونه خو ستاسې حکومت راکړي بیا مو د ایسارولو اړتیا څه ده؟ خو له ډېرو زاریو او ننواتو وروسته یې پرېښودو.»

ګڼ شمېر نور افغانان هم شکایت کوي او وايي چې د تورخم هغې غاړې ته طالبان ټول را اوښتونکي افغانان په دې پلمه تنګوي چې ګواکې تاسې تېښته کوئ.

خو د تورخم په هغې غاړه کې د مساپرو افغانانو ستونزې پای نه مومي، په بله غاړه کې بیا ورته پاکستانۍ ملیشې ستونزې جوړوي.

محمد ادریس په دې اړه زیاته کړه: «کله چې دې غاړې ته را واوښتو پاکستانيو ملیشو راته پر ویزو دخولي ټاپې نه وهلې او ویل یې چې ماشومانو ته موږ دخولي ټاپې نه وهو، دا هغه مسله ده چې بیا هر افغان په پاکستان کې ورسره سختې ستونزې ګالي، دلته یې بیا پولیس تنګوي چې تاسو په کومه لاره پاکستان ته داخل شوي یاست.»

ادریس وايي په وچ زور او د هرې دخولي ټاپې په بدل کې یې څلور زره کلدارې پولیسو ته ورکړې چې بیا یې دوی ته دخولي ټاپې ووهلې.

خو د لالهانده افغانانو لالهاندي همدلته پای ته نه رسیږي، د پاکستان په هر ګوټ کې د پولیسو له خوا تنګول کیږي، جیبونه یې تروړل کیږي او ان د زندانونو د تورو تمبو شاته اچول کیږي.

په ټوله کې یو شمېر افغانان د دغو ټولو ستړو او ناخوالو پړه بر طالبانو اچوي، او په ګاونډیو هېوادونو کې مېشت افغانان خپل نه بولي او نه یې هم تر اوسه د ډیپلوماټیکو لارو چارو له لارې د افغان کډوالو ستونزې له ګاونډیو هیوادونه سره شریکې کړې چې د حل بنسټیزه لاره ورته بیامومي.