متقي: د دوحې په ناسته کې د اجنډا له معلولو وروسته به د ګډون او نه ګډون په اړه پرېکړه وکړو

په ورته وخت کې د طالبانو د دفاع وزارت مرستيال ملا فاضل اخوند هلته د يوه مړي د ښخېدو لپاره هم اجازه نه ده ورکړې.

له سېمې څخه افغانستان انټرنشنل پښتو ته په رسېدلې ويډيو او تصویرونو کې معلوميږي، چې څو طالب وسله وال د هغو کسانو مخه نيسې، چې غواړي هلته مړی دفن کړي.

دغه وسله وال په همدې سېمه کې د طالبانو د دفاع وزارت د مرستيال ملافاضل اخوند ملګري دي، چې هلته د مدرسې او د ملا فاضل اړوند د نورو رغنيزو چارو امنيت ور تر غاړې دی.

په ويډيو کې د مړي د کورنۍ او د ملافاضل د وسله والو ساتونکو ترمنځ جنجال دی او د مړي ښخولو لپاره ترې امر غواړي.

د سيمې يو اوسېدونکی دغه وسله والو ته وايي: « دا ۴۰۰ کال کيږي چې زموږ هديره ده، تا ته موږ د کومه ځایه د مړي پټولو لپاره امر راوړو، مسلمان د مسلمان هديره نه بندوي، تاسو د الله د نافرمانۍ لپاره د مخلوق فرمان منئ.»

دغه هديره د کاکړانو د قوم اړوند ده، په داسې حال کې چې ملافاضل اخوند هم په قوم کاکړ دی.

د زاړه ښار منډیګک کلا ته څېرمه د دې هديرې سره نژدې ملا فاضل اخوند پر يوه دولتې ځمکه په غيرې قانوني ډول مدرسه او تر ۵۰ زيات دوکانونه هم جوړ کړي دي.

د سرچينو د معلوماتو له مخې؛ په مدرسه کې د زون په کچه تر ۸ سوه زيات طالبان دیني زده کړه کوي.

يوه مياشت مخکې د طالبانو د کندهار ښاروالۍ د دې ډلې د مشر هبت الله اخوندزاده په امر د ملافاضل د دوکانونو جوړولو چاري ودرولې.

د طالبانو دغه جنګي او ځواکمن قوماندان ته نږدې سرچينې وايي، چې د دوکانونو د جوړېدو د مخنيوي او د غصب ځمکې اړوند موضوعاتو باندي هغه له خپلو مشرانو خفه شوی او دامهال په هلمند کې دی.

نوموړی نه خپلې دندې او نه هم کندهار ته تللی.

د طالبانو په واکمنېدو پسې ملا فاضل چې منډیګک ته څېرمه لویه برخه غصب کړه، هغه مهال د اطلاعاتو او کلتور رياست ويليو، چې د تاريخي کلا ځینې برخې غصب شوې او یوه برخه یې په مدرسه ګډه شوې ده.

د طالبانو د غصب شويو ځمکو د خلاصون کمېسیون تر اوسه د دې تاريخې ځمکې او هديرې د خلاصون او د دغو دوکانونو د نړېدو اړوند کوم اقدام نه دی کړی.

اوچا د دوشنبې په ورځ (سلواغې ۱۶مه) په اېکس ټولنیزه شبکه کې په خپله رسمي پاڼه کې له افغانستان سره د جرمني د دې اضافي مرستو مننه وکړه.

جرمني تېر کال په افغانستان کې د بشري مرستو د رسولو لپاره پنځه میلیونه یورو مرسته کړې وه.

د اوچا د راپور له مخې؛ په افغانستان کې د بشري مرستو د صندوق له جوړېدو راهیسې دغه هېواد له دې صندوق سره څه باندې ۲۱۰ میلیونه یورو مرسته کړې ده.
​

دغه وزارت د دوشنبې په ورځ د (سلواغي ۱۶مه) په اېکس پاڼه لیکلي چې، تېره ورځ ۲۳۲ افغان کډوال په جبري ډول د سپین بولدک او تورخم له لارو هېواد ته راستانه شوي.

یاد وزارت وايي په یادو جبري راستانه شویو کډوالو کې ۲۰ کورنۍ چې شمېر یې ۱۰۳ تنه کیږي د سپین بولدک له لارې او ۲۴ کورنۍ چې شمېر یې ۱۲۹ تنه کیږي د تورخم له لارې هیواد ته راستنې شوې دي.

همدارنګه د کډوالو چارو وزارت ویلي چې د یک شنبې په ورځ ۸۳۸ تنه کډوال له ایرانه په خپله خوښه او جبري ډول د هرات د اسلام کلا له لارې راستانه کړل شوي.

له ایرانه په راستنو شویو کډوالو کې ۳۸ تنه بې سرپرسته ماشومان دي چې د کډوالو چارو وزارت له لوري په هرات کې د وار چایلډ موسسې ته سپارل شوي.

د کډوالو چارو وزارت ویلي چې، له پاکستان او ایرانه په جبري ډول راستانه شوي کډوال یې د کډوالۍ نړیوال سازمان ته د مرستو ترلاسه کولو په موخه ورپيژندلي دي.

دا په داسې حال کې ده چې د پاکستان حکومت له خوا د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر لومړیو کې کډوالو ته د وتلو په خبرداري پسې تر اوسه پورې له دغه هېواد څلور لکه او ۸۱ زره ۲۵۶ افغانان د اوسېدو اسنادو نه لرلو په پلمه له دغه هېواده ایستل شوي دي.

د سټنډرډ ادارې (انسا) له ټولو سوداګرو څخه غوښتنه کړې چې هېواد ته له ملي سټنډرډونو سره په ټکر کې توکي وارد نه کړي.

د یادې ادارې له لوري دوه ورځې وړاندې هم له تېلو بار ۱۳ ټانکره د نیمروز بندر له لارې ایران ته ورګرځول شوي وو.

تر دې وړاندې ایراني چارواکو د افغانستان په سرحدي ادارو کې د تېلو د کیفیت معلومولو معیارونه د پوښتنې وړ بللي وو.

ایراني چارواکو ویلي وو، چې طالبان دغه تېل د کیفیت معلومولو په ماشینونو نه؛ بلکې په خپل زړه او خپله خوښه ورته میعارونه ټاکي.

د طالبانو چاپېرېال ساتنې ادارې او لوړو زده‌کړو وزارت له لوري، ننګرهار پوهنتون کې د اقلیمي بدلون په اړه جوړېدونکي نړیوال کنفرانس په اړه خبرې ناسته کې د دوشنبې په ورځ د (سلواغي ۱۶مه) خبریالانو ته ویلي چې د اقلمي بدلون له امله د هېواد ۲۱ میلیونه وګړي د څښاک پاکو اوبو له کموالي سره مخ دي.

په افغانستان کې د اقلیمي بدلون د اغېزو او زیانونو په اړه طالبان راتلونکې اوونۍ په ننګرهار پوهنتون کې د اقلیمي بدلون په تړاو نړیوال کنفرانس جوړوي.

د طالبانو تر واک لاندې باختر خبري اژانس د چاپېریال ساتنې ادارې د مرستیال عبدالسلام حقاني له قوله لیکلي چې افغانستان د جګړو له کبله د اقلیمي بدلون په برخه کې سخت زیانمن شوی دی.

د نوموړي په خبره د اقلیمي بدلونونو له کبله اوسمهال د افغانستان ۲۱ میلیونه وګړي د څښاک اوبه نه لري.

بل خوا د طالبانو د لوړو زده‌کړو وزارت علمي مرستیال لطف الله خیرخواه وايي، په ننګرهار پوهنتون کې د اقلیمي بدلون په تړاو جوړېدونکي کنفرانس کې د کورنیو او بهرنيو استادانو تر څنګ به متخصصان هم برخه واخلي.

حقاني ویلي چې د اقلیمي بدلون نړیوال کنفرانس پر مهال به ۱۴۰ مقالو او څېړنو په وړاندې سره هڅه کوي چې له اقلیمي بدلون څخه د زیانمنېدو په اړه علمي پایلې او موندنې له نړیوالو سره شریکې کړي.