سرچینې: طالبانو د کابل ښار په لویدیځ کې یو ځوان په ډزو وژلی دی

د تسنیم خبري اژانس د خبر له مخې؛ نوموړي د چهارشنبې په ورځ (د کب په دویمه) خبریالانو ته وویل: «موږ لا دمخه اعلان کړی و، چې ناقانونه افغان کډوال باید په ایران کې نه وي، باید خپل هېواد ته ستانه شي.»

د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا د کډوالۍ په قوانینو کې د بدلون پلان شته که نه؟ ښاغلي وحیدي وویل؛ له غير قانوني کډوالو سره د چلند يوه لايحه جوړه شوې ده، چې د تصویب لپاره اسلامي شورا ته استول شوې ده.

د ایران د کورنیو چارو وزیر افغان کډوالو ته د کارتونو د وېش په اړه وویل، چې دغه کارتونه چمتو شوي او د وېشلو په حال کې دي.

دا په داسې حال کې ده، چې څه موده وړاندې د ایران د کډوالو ملي ادارې اعلان وکړ، چې د کډوالو لپاره یې د استوګنې یو پلان جوړ کړی، چې کډوال کولای شي د ۱۰۰ میلیونو تومانونو په ورکولو سره دغه استوګنځای ترلاسه کړي.

په افغانستان کې د طالبانو واک ته له رسېدو وروسته په سلګونو زره افغان کډوال د ایران او پاکستان په ګډون بېلابېلو هېوادونو ته ولاړل.

دواړو هېوادونو په تېرو مياشتو کې لسګونه زره کډوال ايستلي او بېرته يې افغانستان ته لېږلي دي.

ويل کېږي، چې ایران په دې وروستیو کې د پناه غوښتونکو د اخراج لړۍ تیزه کړې ده.

د دغو سازمانونو ګډه ارزونه ښيي، چې د فزيکي زیانونو بيارغونې لپاره ۲۱۷ميليونه او نورو زیانونه لپاره شاوخوا ۷۹ميليونه ډالرو ته اړتيا ده.

د دغو بنسټونو د ګډ راپور له مخې؛ د دغې بودجې ۴۱سلنه د کور جوړولو په برخه کې او همدا راز د پوهنې او کرنې په برخو کې هم جدي اړتیا شته.

راپور زیاتوي چې د هرات له زلزلې وروسته ۱۸۰زره زده کوونکي او تر ۴۰۰۰ډېر ښوونکي له ستونزو سره مخ دي.

دا ارزونه د ۲۰۲۳کال په اکټوبر کې پیل شوه او په تخنیکي لحاظ د هرات په ۹سیمو کې په ۲،۲ میلیونه کسانو ترسره شوې ده.

په راپور کې راغلي، چې د هرات زلزلې ۲۷۵زره کسان اغېزمن کړي چې په هغو کې امیندواره ښځې، ماشومان، معیوبان، بوډاګان، ماشومان او په مزمنو ناروغیو اخته کسان شامل دي.

د دغو موسسو په ګډه ارزونه کې دا هم ویل شوي، چې په هرات کې پرله پسې زلزلې د ښځو کارونه اغېزمن کړي او شاوخوا ۷۰سلنه یې زیانمنې شوي دي.

د دې ارزونې په اساس؛ د هرات د زلزلې د قربانیانو ۵۸سلنه ښځې دي، چې په کلیوالو سیمو کې یې په خټین کورونو کې ژوند کوو.

د ملګرو ملتونو پراختيايي پروګرام، نړۍوال بانک، اروپايي ټولنې او د اسيا پراختيايي بانک ژمنه وکړه، چې په دې سیمو کې به له ډېرو زيانمنو خلکو په ځانګړې توګه له ښځو او نجونو سره مرسته وکړي.

د دغو سازمانونو د ګډو موندنو له مخې، د اکتوبر میاشتې د هرات پرله پسې زلزلو کې ۱۵۰۰کسان مړه او ۲۶۰۰نور ټپیان شول.

طالبانو تر دې مخکې اعلان کړی و، چې د هرات په زلزله کې د وژل شویو کسانو شمېر تر دوه زره اوښتی او تر ۹زرو ډېر ټپیان دی.

د لوبې په سر کې افغان لوبډلې پچه وګټله او د توپ وهنې پرېکړه یې وکړه.

افغان لوبډلې د ټولو اورونو په لوبولو او د ۵ لوبغاړو په زیان سره د ۲۰۹ منډو هدف وټاکه.

سرېلانکا د ۶ وېکټو په زیان او ټولو اورونو په لوبولو سره ۲۰۶ منډې جوړې او لوبه یې وبایلله.

رحمان الله ګربز د لوبې غوره او وینندو هسرنگا د دې سیریز غوره لوبغاړي ونومول شول.

دغه لوبه د سرېلانکا په رنګېريدامبالا نړۍوال لوبغالي کې ترسره شوه.

افغان لوبډلې تر دې وړاندې د روانې لړۍ په ترڅ کې سرېلانکا ته درې یو ورځنۍ لوبې بایللې وې.

افغان لوبډلې د دې سیریز لومړۍ او دویمه لوبه سرېلانکا ته بایللې وه.

نوموړي دا هم ویلي چې په افغانستان کې د طالبانو واکمنېدو سره د ایران او طالانو ترمنځ د سوداګري دز یاتوالي شرایط برابر شوي دي.

د هغه په خبره، له ایران سره د ګډې سوداګۍ د ودې لپاره د طالبانو یوه لویه او واکواله یا با صلاحیته ډله کار کوي.

د ایران د خراسان رضوي ولایت د اقتصادي چارو د همغګر ابوالفضل چندي په مشرۍ په دغه پلاوي کې د خصوصي او دولتي سکتور غړي ګډون لری.

طالبان د ښاغلي چمندي په حواله وايي، دوی د دې معلوماتو د ترلاسولو لپاره افغانستان ته راغلي چې ایران ته د ملا برادر په سفر کې د شویو هوکړو له مخې څومره پرمختګ شوی دی.

دغه پلاوي ویلي چې د همغو هوکړو له مخې ګام په ګام حرکت کول غواړي.

ملا برادر څو میاشتې مخکې ایران ته په تلو سره د سوداګرۍ په برخه کې ۲۵ تړونونه لاسلیک کړل.

په ورته وخت کې هغه دا روښانه نه کړه، چې ژبې څه ډول « ناسمې استفاده» شوي، خو دغه اژانس د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت د مطبوعاتو مرستيال مولوي ضياء الحق حقمل په حواله وايي، چې په تېرو ۲۰ کلونو کې د ژبې په برخه کې د افغانانو ترمنځ د «بېلوالي» د رامنځته کولو لپاره ډېرې هلې ځلې وشوې.

د هغه په خبره،د طالبانو په بریا سره دا «دسیسه» ناکامه شوه او اوس د هیواد د ټولو ژبو د ودې لپاره هڅې دوام لري.