د طالبانو د کډوالو وزارت وايي، له ایرانه په راستنو شویو کډوالو کې ۳۰ بې سرپرسته ماشومان هم وو، چې په هرات ولایت کې وار چایلډ موسسې ته د هغوی د کورنیو د پیدا کولو په موخه سپارل شوي دي.
د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت د پنج شنبې په ورځ د (کب ۳مه) پر اېکس پاڼه لیکلي، چې تېره ورځ ۱۶۴۱ تنه افغان کډوال په خپل خوښه او جبري توګه له ایرانه خپل هېواد ته راستانه شول.
یاد وزارت وايي، د هرات د اسلام کلا له لارې راستنو شويو افغان کډوالو کې ۳۰ تنه یې بې سرپرسته ماشومان وو، چې د کورنیو د موندلو په موخه یې په هرات ولایت کې د وار چایلډ موسسې ته سپارل شوي دي.
همدارنګه د کډوالو وزارت وايي، په همدې ورځ له پاکستانه هم ۲۳۰ تنه افغان کډوال په زور راستانه کړل شوي دي.
د کډوالو وزارت ویلي، ۲۷ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۱۵۶ تنه و د تورخم او ۱۲ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۷۴ تنه و د کندهار د سپین بولدک له لارې راستنې شوې دي.
د طالبانو د کډوالو وزارت ویلي، له ایران او پاکستانه تازه راستانه شوي کډوال یې د ملګرو ملتونو عالي کمیشنرۍ او د کډوالۍ او خوړو نړۍوالو سازمانونو ته د مرستو تر لاسه کولو په موخه ورپېژندلي دي.
له پاکستان او ایرانه د افغان کډوالو د راستنېدو لړۍ په داسې حال کې دوام لري، چې د ایران د کورنیو چارو وزیر تېره ورځ ویلي و، چې په دې هېواد کې نا قانونه افغان کډوال باید بېرته افغانستان ته وګرځي او د خپل هېواد په رغولو کې برخه واخلي.
د هغه په وينا؛ د طالبانو د ماليې وزارت د تېر حکومت په پرتله شفاف او حساب ورکوونکی نه دی.
ښاغلی زاخیلوال چې د تېر حکومت له ړنګیدو وروسته له کابله نه دی وتلی، وایي: « موږ پارلمان ته ځواب ورکوونکی وو، [طالبان] نه دي. موږ نړۍ ته ځواب ورکوونکي وو، دوی نه دي. موږ نورو ادارو ته حساب ورکوونکي وو، دوی نه دي. نو، دلته پریکړه نیول اسانه دي. د مثال په توګه، یو فرد پریکړه کوي او تطبیق کوي یې، چې موثریت لري خو شفافیت نه لري. زموږ بودیجه ډېره شفافه وه.»
د مالیې پخواني وزیر وویل، چې د طالبانو په حکومت کې فساد شته. هغه د افغانستان انټرنشنل خبریال تاج الدین سروش د پوښتنې په ځواب کې چې د طالبانو په حکومت کې فساد ډېر شوې یا کم شوی، وویل : «ډېر شوی دی.»
هغه وويل، چې د اوونۍ څلوېښت ميليونه ډالر طالبانو ته نه ورکول کېږي، بلکې دا پيسې د ملګرو ملتونو سازمان ته ورکول کېږي او د دغه سازمان له خوښې سره سم مصرف کیږي.
ښاغلي زاخېلوال د دې مرکې په یوه برخه کې د طالبانو پر وړاندې د وسله والو ډلو جګړه او مبارزه «استخباراتي جګړه» بللې او وې ویل چې د یوه افغان په توګه باید د دې جګړې خلاف ووسوو.
ښاغلي زاخېلوال زیاته کړه: «هره جګړه چې موږ تر اوسه په افغانستان کې لیدلې، په پای کې یې رېښې د تمویل هغه ځای ته رسیږي چې د افغانستان دننه نه دي. یو ګاونډ هېواد یا هم یو لېرې هېواد یې باید تمویل کړي. دا هېوادونه ولې او د کومې لیوالتیا له مخکې په افغانستان کې جګړې ته لمن وهي؟ له کومې جګړې مو ګټه پورته کړې چې راتلونکې جګړې ته هیله من اوسوو؟»
په پاکستان کې د افغانستان پخواني سفیر وویل: «د یوه افغان په توګه باید د استخباراتي جګړو خلاف ووسوو.»
ښاغلي زاخېلوال د طالبانو او پاکستان د اړیکو په اړه وویل، چې واک ته د رسېدو لپاره پاکستان طالبانو سره مرسته وکړه؛ خو بیا هم له هغو ستونزو سره مخ شو، چې له تېرو حکومتونو سره یې درلودې. د مالیې پخواني وزیر زیاته کړه، چې د د پاکستان موخه د افغانستان بې ثباته کول وو او طالبانو د خپلې جګړې لپاره دلایل لرل؛ خو دغه ډله د واک په ترلاسه کولو سره د افغانستان د حکومت او ثبات مسووله شوه.
دغه پخواني حکومتي چارواکي د طالبانو او امریکا د اړیکو په اړه وویل: «امریکا طالبان د داعش په مقابل کې یو اغیزمن ځواک ګڼي. زه فکر کوم چې کمک او همکاري هم کوي. زه فکر کوم چې طالبان او متحده ایالات د داعش په اړه یو ګډ تفاهم او ښايي ګډه همغږي لري او د القاعدې په اړه هم امریکا څخه څه نه ویل کیږي.»
د حامد کرزي او اشرف غني د کابینې دغه غړي د طالبانو حکومت ملي نه بولي او وايي، چې په افغانستان کې حکومت باید ولسي مشروعیت ولري.
زاخېلوال وویل: «موږ نه شو کولای چې طالبانو ته ملي نظام ووایو؛ هغوی پوځي ځواک لري، خو ولسي استحکام نه لري.» هغه زیاته کړه: "موږ د یوې داسې سیاسي پروسې پلوي یوو چې له دې لارې مشروعیت ترلاسه کړي او په هغه کې د ټولو قومونو خلک، ځوانان، زاړه، روڼ اندي او ښځې پکې ګډون وکړي."
ښاغلي زاخېلوال زیاته کړه، پرون توپ د اشرف غني په میدان کې و، چې تېروتنه یې وکړه او فرصتونه یې ضایع کړل؛ خو نن توپ د طالبانو په میدان کې دی، چې باید تېر نه وځي او د خبرو او تفاهم فرصتونه ضایع نه کړي.