د بښنې نړیوال سازمان غړې: ټام وېسټ له طالبانو سره تعامل کې د خلیلزاد میراث ته دوام ورکوي

د ټرېنډ نیوز د راپور له مخې ولادیمیر پوتین او شوکت میرضیایف دا خبرې وړمه ورځ د روسیې په کازان ښار کې د لوبو پرانیسته کې کړې دي.

دغې رسنۍ د دې خبرو د جزیاتو په هکله څه نه دي ویلي.

ازبکستان د افغانستان له لارې غواړي په پټلۍ تر سوېلي اسیا او بیا نورو بازارونو سره راکړه ور کړه ولري.

د ازبکستان ولسمشر شوکت سلطان میرضیایف تېر دوبی هم له سوداګرو سره په کتنه کې ویلي و چې افغانستان د یوه خوندي دهلېز په توګه دغه هېواد له سویلي اسیا سره وصلولی شي.

ازبکستان دغه هدف ته د رسېدو لپاره له افغانستان او پاکستان سره د ټرانس افغان پټلۍ پروژه په ۲۰۱۸ کال کې اعلان کړه، خو په افغانستان کې د سیاسي حالت د بدلون له امله یې عملي کارونه ځنډول شوي و.

خو په ۲۰۲۲ م کال کې د دغې پروژې عملي چارې پیل شوې، چې ورسره به نوې سوداګریزې لارې هم پرانیستل شي او د ازبکستان او پاکستان ترمنځ د لېږد وخت به له ۳۵ ورځو څخه له درې تر پنځو ورځو ته راټیټ شي.

‏ ‏د افغانستان، پاکستان او ازبکستان ترمنځ د دې پټلۍ پروتوکول کې راغلي، چې د پټلۍ دا کرښه به د مسافرو او سوداګریزو توکو لېږدولو خدمتونه اسانه کړي او د سیمه‌ییزې سوداګرۍ او اقتصادي ودې په پرمختيا کې به مرسته وکړي.

د طالبانو پټلۍ ادارې درې ورځې مخکې وویل، چې د «افغان ټرانس» ریل پټلۍ پروژې د تخنیکي او اقتصادي بیاکتنې د پیل لپاره یې د ازبکستان او متحده عربي اماراتو له هېوادونو سره یو هوکړه لیک لاسلیک کړ.

ویل کیږي، چې د دغې پروژې د تخنیکي بیاکتنې لګښت به د یوه عربي شرکت له خوا ورکړل شي.

د ازبکستان ټرېنډ رسنۍ وایي، د دې پروژې لګښت پنځه میلیارده ډالره دی او تر شل میلیون ټنو مواد لېږدولی شي، چې له مخې یې اروپا، روسیه، ازبکستان، افغانستان، پاکستان، هند او د سوېلي اسیا نور هېوادونه سره وصلېږي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت مرستیال مهاجر فراهي د جمعې په ورځ اېکس کې په یوه یادښت کې د طالبانو په اداره کې پر اداري فساد نیوکه کړې او لیکلي یې دي: «درېغه! چې د شمتمنیو د ثبت چاره پیل شوې وای، دا د عمر رضی الله عنه کړنلاړه وه، چې تر مسوولیت وړاندې به یې د هغه چا دارايي ټوله ثبتوله، چې کومه وظېفه به یې ورته سپارله.»

د شتمنیو د ثبت او تفتیش ریاست په پخواني افغان حکومت کې له اداري فساد سره د مبارزې یو میکانیزم و. دغه دفتر د چارواکو د شتمنیو د ثبتولو او د دغه دفتر په رسمي ویبپاڼه کې د نوملړ د خپرولو دنده پر غاړه درلوده.

د شتمنیو د نوملړ خپرېدو له هېوادوالو، رسنیو او مدني ټولنې سره مرسته وکړه، چې د چارواکو د شتمنیو احصایې ته لاسرسی ولري او د چارواکو د شتمنیو کلنۍ زیاتوالی یا کمښت وڅاري.

مهاجر فراهي په خپل یادښت کې ویلي، دا د حضرت عمر رضي الله عنه روایت و، چې د هغو کسانو شتمنۍ به ثبت کېدې، چې مسوولیت ته به یې سپارل کېده.

د شتمنیو د ثبت او ارزونې ریاست په پخواني حکومت کې د ولسمشر، د کابینې د غړو او په ولسي جرګه کې د خلکو د استازو په ګډون د پخواني حکومت د لوړپوړو چارواکو د شتمنیو فورمې ثبت او خپرې کړې وې.

په همدې حال کې، د اسد په ۱۴۰۰ کې کابل ته د طالبانو له ننوتلو وروسته، د هیڅ طالب چارواکي د شتمنیو فورمه د شتمنیو د ثبت او بیاکتنې ریاست په رسمي ویب پاڼه کې نه ده خپره شوې.

تر دې مخکې د افغانستان د مالیې پخواني وزیر عمر زاخېلوال له افغانستان انټرنېشنل سره په مرکه کې ویلي وو، چې د طالبانو په دفترونو کې فساد مخ په زیاتېدو دی.
​

دغه سازمان د خلکو په مخ کې اعدام هم انساني کرامت ته سپکاوی ګڼي.

د بښنې نړیوال سازمان پر اعدام سزا سربېره له طالبانو غوښتنه کړې چې ټول ناانساني، ظالمانه او سپکوونکې سزاوې بندې کړي.

طالبانو پرون وویل، د دې ډلې درې ګونو محکمو د پریکړې او د دغې ډلې د مشر د فرمان د توشیح په اساس یې دوه کسان په غزني کې قصاص کړل.

طالبانو تېره چارشنبه له خلکو هم غوښتي و چې د «عبرت» لپاره د دې اعدام لیدو ته ور شي.

خواله رسنیو کې هم لیدل کېږي چې سلګونه خلک د غزني ښار د علي لالا کلي د فوټبال سټیډیم کې اعدام لیدو ته ورغلي دي.

خو د بښنې نړیوال سازمان وايي د خلکو په مخ کې اعدام د دې سزا ذاتي ظلم نور هم زیاتوي او پر قرباني او لیدونکو ناانساني اغېز کوي.

د یوناما غبرګون

په غزني کې د طالبانو تر پروني اعدام وروسته د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي دفتر یا یوناما وویل، چې ملګري ملتونه د اعدام د مجازاتو مخالف دي.

یوناما په خپل اېکس کې له طالبانو غوښتي چې ژر تر ژره د اعدام مجازات لغوه کړي.
دغې ادارې همداراز لیکلي، چې په عام محضر کې د خلکو اعدام د ژوند له اساسي حق سره په ټکر کې دی.

د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته دا دویم ځل دی چې خلک اعداموي.

تر دې مخکې طالبانو په فراه کې یو کس اعدام کړی و.

تر نیول کېدو څو ورځې مخکې عزت الله ځواب خپل فیسبوک کې یو شعر خپور کړی و، چې ښايي طالبانو پر دې ډله د نوموړي نیوکه بللې وي.

د عزت الله ځواب نژدې خپلوانو نن افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل چې نوموړی د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د نشه یي توکو په بند خونه کې زنداني دی.

دوی وايي په لومړیو ورځو کې طالبانو یې کورنۍ ته ویلي و، چې موضوع رسنیزه نه شي، نو ستوتزه به ژر حل شي.

که څه هم کورنۍ د دوی په خوله چوپ پاتې شول، خو د یوې میاشتې په تیرېدو سره تر اوسه لیکول او شاعر عزت الله ځواب د طالبانو په بند کې دی.

د عزت الله ځواب خپلوان وايي یوه میاشت تیریږي، خو تر اوسه د هغه دوسیې درک نه لکیږي او نه هم تر دې دمه کومه محاکمه شوی دی.

د دوی په خبره «د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د نشه یي توکو معین عبدالحق اخوند د غزت الله ځواب د خوشي کولو امر وکړ، خو هلنه قاضي سترګې بدلې کړې، ویل یې دا د معین صلاحیت نه دی.»

دوی زیاتوي قاضي له سترې محکمې نه د حق اولیت مکتوب غواړي چې دوسیه یې مخکې کړي او ستره محکمه وايي چې د نشه یي توکو مجرمینو ته د حق اولیت مکتوب نشته.

عزت‌الله ځواب د ننګرهار ولايت اوسیدونکی دی، خو د جمهوریت له پرځېدو وروسته کابل ته کډه شوی دی او د مینې مجلې پر چاپ سربېره مازیګر کتابپلورنځی هم لري.

مینه مجله چې تر ډېره ادبي او هنري مطالب پکې خپرېږي په ځوانانو کې ډېر محبوبیت لري.

دا مجله پر ۱۳۸۱ کال پیل شوې او د جمهوریت پر مهال د اقتصادي ستونزو له امله د څه وخت لپاره تړل شوې او بیا پیل شوه.

عزت الله ځواب پر مینه مجله سربېره شاعري هم کوي چې تر ډېره پکې د چارواکو او ټولنې منفي اړخونو ته ګوتې نیسي.

نوموړي د تېر جمهوريت پر مهال په لیکنو او د شعر په ژبه پر حکومت سختې نیوکې کولې او له امله یې بندي شوی هم و

تر اوسه پورې لا طالبانو په دې اړه څه نه دي ويلي، خو عزت الله ځواب یې له هغه څو ورځې وروسته ونیو چې فیسبوک کې یې یو انتقادي شعر خپور کړ.

په دغه شعر کې ښاغلی ځواب وايي، چې د جهاد په پلمه د نورو خلکو حق خوړل کېږي او که خلک بې کاره شي، نو له مجبورۍ به غلا کوي.

د ښاغلي ځواب شعر

نوره د جهاد د برکت خبره پرېږده!

ته زموږ ونډه وهې ولې يې وهې؟

لنګ د تور لينګي د احمد شاه بابا پګړۍ شوله

بيا په بډه ګنډه وهې ولې يې وهې؟

وږي خلک کار نه لري غلا ونکړي څه وکړي؟

لوڅه که بربنډه وهې ولې يې وهې؟

يو نه دې پلار واخيسته د بلې دې مېړه مړ که

اوس يتيم او کونډه وهې ولې يې وهې؟

هر يوه چارواکي ته لکۍ وهې ماسټر استاذ

هر چا سره څنډه وهې ولې يې وهې؟

ولې د ځواب کوچاني سپي ته وايې مه غاپه

غونډه رمه پنډه وهې ولې يې وهې؟

ځینو په خواله رسنیو کې دغه کار د طالب چارواکو له‌خوا یو تیلیغاتي کمپاین یاد کړی او د دوی په وینا، طالبان غواړي په دې توګه د خلکو ذهنونه بلې خوا ته واړوي.
د کابل ښار یو اوسېدونکي د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل پښتو ته د ټیلیفون په لیکه وویل: تر اوسه هیچا هم داسې نه دي لیدلي، چې څوک دې پیسې په بربنډه کڅوړو کې له یو ځایه بل ځای ته ولېږدوي. نن سبا خلک خپله عادي سودا او توکي هم په سپینو پلاستیکي کڅوړو کې نه وړي، دا تش یوه تبلیغاتي هڅه ده او په انځورونو کې هم مالومېږي چې د دغو پېسو لېږدونکي په خپله طالبان دي.

100%

د خواله رسنیو یو بل تن کاروونکی بیا وایي، که خبره د امنیت وي؛ نو همدغه کسان دې د ښار له زړه او څلورو لارو د باندې د زمان خان کلا، هودخېلو، کارته نو، خوشحال خان مېنې یا الوخېلو سیمو ته د دغو کڅوړو سره ورشي چې ورته بیا مالومه شي چې امنیت یعنې څه؟

دغه د کابل اوسېدونکی وایي، اوس هم هره ورځ د کابل په بېلابېلو سیمو کې له خلکو ګرځنده ټیلیفونونه تښتول کېږي او د خلکو جېبونه لوټل کېږي.
یو شمېر خلک بیا وایي، نن سبا په افغانستان کې وزګارتیا، لوږې او غریبۍ د غلا غدیو پېښې زیاتې کړې او ان د غلو له لاسه یو شمېر کسان وژل شوي هم دي؛ خو طالبان په دې توګه غواړي د خلکو ذهنونه بدل کړي او په لوی لاس د خلکو په سترګو کې خاورې وشېندي.
په ټوله کې ډېری کسان په دې باور دي، چې د غلو پر ځای دې د غلاوو لاملونه وپلټل شي او د لاملونو په له منځه وړلو کې یې باید کوټلي ګامونه واخیستل شي.
د دغو خلکو په باور اوسنیو واکمنو ته په کار دي، چې خلکو ته د کار او روزګار په موندلو کې لاس په کار شي، نه دا چې په تشو تبلیغاتو هم ځان تېر باسي او هم غواړي چې نور خلک پر دغسې انځورونو وغولوي.