ډیلي رکورډ ورځپاڼې لیکلي، چې سکاټلنډ د طب په برخه کې ۲۰ افغان نجونو ته تحصیلي بورسیې ورکوي. بریټانیا او سکاټلنډ هوکړه کړې، هغو نجونو ته چې په افغانستان کې له زدهکړو بې برخې شوې په سکاټلنډ کې د دوی د زدهکړو د بهیر د بشپړولو لپاره تحصیلي ویزې ورکړي.
د راپور له مخې دغه نجونې به د ابردین، دانډي، اډینبورګ، ګلاسکو او سنت انډروز د طب په پوهنځیو کې خپلې زدهکړې بشپړې کړې.
ویل کېږي، چې دغه زدهکړیالانې به د تحصیلي ویزو د ترلاسه کولو لپاره له افغانستانه د باندې ښایي په پاکستان کې د بریټانیا له سفارته خپلې وېزې تر لاسه کړي.
د دغو نجونو د تحصیلي بورسیو په اړه ویل کېږي، چې هغوی به د سکاټلنډ د کورنیو زدهکړیالانو په څېر زدهکړې کوي. په دې مانا چې هغوی به فیسونه نه ورکوي او لګښت به هم پرې نه راځي.
د لېنډا نورگرو بنسټ هغه مرستندویه اداره ده، چې د دغو نجونو لپاره یې د زدهکړو زمینه برابره کړې ده.
د دغه بنسټ یو چارواکي جان نورگرو ویلي:« موږ خوشاله یو، چې اوس دغه نجونې سکاټلنډ ته راتلای شي او خپلې زدهکړې بشپړولای شي.»
طالبانو د نجونو لپاره ښوونځي او پوهنځی تړلي او د هغوی پر زدهکړو یې بندیزونه لګولي دي.
د ښاغلي محمدي خپلوان وايي، چې د جمعې په ورځ (د دلو ۲۰مه) سهار وختي د اسلامي دولت یوه ملاتړي د تهران د نیایش له پله څخه الیاس محمدي، چې د کوڅو په پاکولو بوخت و، وغورځاوه.
له دې پېښې دوه اونۍ تېریږي، خو ایران د ښاغلي محمدي د وژل کېدو په اړه چوپه خوله پاتې دی، خو د ټولنیزو شبکو ایراني کاروونکو د الیاس محمدي لپاره د انصاف غوښتلو کمپاین پیل کړی دی.
د ښاغلي محمدي یوه خپلوان چې نه یې غوښتل نوم یې واخیستل شي افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د ښاغلي محمدي کورنۍ د یوې اونۍ موده کې د محمدي جسد ترلاسه او هرات ته یې انتقال کړ.
د دغې سرچينې د معلوماتو له مخې، د الياس محمدي جسد د تېرې شنبې په ورځ د هرات ولايت اوبه ولسوالۍ په بند بنفش کلي کې د هغه په پلرني ټاټوبي کې خاورو ته وسپارل شو.
الیاس محمدي چې شپږ کاله وړاندې ایران ته تللی و، د ورځې یې د تهران په پنج سیمه کې د میوو په یوه پلورنځي کې کار کاوه او د شپې یې د ښاروالۍ له یوه قراردادي شرکت سره د ایران پلازمېنې کې کوڅې جارو کولې.
د الیاس محمدي یوه همکار ایراني رسنیو ته ویلي: «موږ د ښاروالۍ له قراردادي سره کار کوو او د پېښې په شپه مو د لارې دېوالونه مینځل او پاکول. ناڅاپه یو تور پژو پرشیای موټر زموږ مخې ته ودرېد. موږ فکر نه کاوه چې ځوان موټر چلوونکي یو ناوړه پلان درلود. هغه ناڅاپه له موټر څخه راووت او زموږ په لور راغی. پرته له کومي مقدمې يې زموږ له همکار (الياس) سره بحث وکړه او بيا يې د پله له سره لاندې وغورځاو. موږ سمدلاسه د هغه په لور روان شوو چې د تیښتې مخه ونیسو، مګر قاتل موږ ته ګواښ وکړ او ویې ویل چې که موږ یې تعقیب کړو، هغه به موږ هم وغورځوي. هغه بیا په موټر کې سپور شو او له خپلو ملګرو سره وتښتید.»
عيني شاهدان وايي، څو موټرې د الياس محمدي پر نيم ژوندي جسد چې پر لويه لاره پروت و، تېر شول.
ایراني رسنۍ وايي، چې نیول شوی قاتل یو ۲۵ کلن ځوان دی چې د لیسانس سند لري. د ځینو سرچینو په وینا، هغه د اسلامي جمهوریت ملاتړی دی.
هغه رسنیو ته ویلي: "زه له هغه سړک څخه تیریدم چې ناڅاپه مې مقتول او د هغه ملګري ولیدل. ما فکر کاوه چې دوی هغه بیرغونه غلا کوي چې د لویې لارې په اوږدو کې ایښودل شوي وو. د دلوې د ۲۲ په پار بیرغونه پورته شوي وو او ما فکر وکړ چې مقتول د بیرغونو د سپکاوي اراده لري او غواړي له منځه یې یوسي.»
هغه تایید کړه چې په الياس محمدي تر بريد مخکې یې پوليسو ته هم خبر ورکړی و، هغه وایي: «سره له دې هم ارامه نه شوم، له موټره راښکته شوم او له مقتول سره له شخړې وروسته مې هغه ټیل وهه، چې لاندې وغورځید او مړ شو.»
د افغان محمدي د هویت او ملیت له اعلانولو سره سره د طالبانو ډلې او په تهران کې د افغانستان سفارت چې د دغې ډلې تر کنټرول لاندې دی، د دغه خبر په اړه غبرګون نه دی ښودلی.
