د ایران د بهرنیو چارو وزارت چارواکي وايي، د افغانستان بازار «باید په لاس کې واخلو»

جانان سايق نن رسنيو ته په لېږلې ويډيو پيغام کې ويلي: « په تېرو لسو ورځو کې د باران، واورې، سېلابونو او سړې هوا له امله ۲۰ کسان مړه او ۱۴ نور ټپيان شوي دي. یوازې په تېرو دوو ورځو کې ۴ کسان مړه شوي او ۹ کسان ټپيان شوي دي.»

نوموړي وايي، د کابل، بلخ، ننګرهار، کندهار، هرات، بدخشان، هلمند، غور، لغمان، ارزګان، زابل، پکتيا، پکتیکا، خوست او سمنګان په ګډون په شلو ولایتونو کې ورښتونه شوي.

د طالبانو پېښو ته د رسېدو وزارت ویاند جانان سايق زياتوي، چې د وروستيو ورښتونو له امله ۴۵۲ کورونه ویجاړ شوي او ۵۲۵۳ څاروي هم مړې شوي دي.

د وروستيو ورښتونو له امله په ډېرو ولایتونو کې لوي لارې هم بندې شوي او د طالبانو په خبره، چې د خلګو د ژغورلو چارې لا هم روانې دي.

د طالبانو دغه وزارت په راتلوونکو ورځو کې هم د زيات اورښت، باران، واورې او سېلابونو د پېښدو وړاندوینه کړې او خلکو ته يې د ځان ساتنې سپارښتنې کړې دي.

د نوموړي په خبره، د مدني او سیاسي حقونو نړیوال میثاق شپږمې او اومې مادې له مخې د خلکو په مخ کې اعدام د نړیوالو حقونو هیڅ معیار سره برابر نه دی او دغه ډول اعدام سپکوونکی او د انساني حیثیت خلاف بولي.

طالبانو تېره دوشنبه په جوزجان کې یو کس په یوه لوبغالي کې اعدام کړ. تر هغه پنځه ورځې مخکې یې هم دوه کسان د غزني ښار په یوه لوبغالي قصاص کړل.

د طالبانو دغه اعدام باندې پر نورو بشري حقونو ادارو سربېره ملګرو ملتونو او د بښنې نړیوال سازمان هم نیوکه وکړه.

په غزني کې د طالبانو تر اعدام وروسته په همغه ورځ د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي دفتر یا یوناما وویل، چې ملګري ملتونه د اعدام د مجازاتو مخالف دي.

یوناما په خپل اېکس کې له طالبانو غوښتي چې ژر تر ژره د اعدام مجازات لغوه کړي.

تر یوناما یوه ورځ وروسته د بښنې نړیوال سازمان هم پر طالبانو غږ وکړ چې سملاسي د اعدام سزا بنده او ټول اعدامونه لغوه کړي.

دې سازمان اعدام د نړیوالو قوانیو خلاف او نه زغمېدونکی بللی دی، خو طالبان وايي، چې دا هرڅه د اسلامي شریعت په چوکاټ کې او د نورو خلکو د عبرت لپاره کوي.

د باختر اژانس د ننني د راپور پر بنسټ عزني ته تللیو بهرنیو ګرځندویانو کې چې ښځې هم شاملې دي، د غزني تاریخي ځایونو او د طبیعي منظرو لیدنه یې کړې ده.

په غزني کې د طالبانو د ډلې د اطلاعاتو او کلتور ریيس ملا حميدالله نثار ویلي، چې په هېواد کې د سرتاسري امنیت ټینګښت د ګرځندويي کلتور د غوړېدو سبب شوی دی.

دوی وايي پرون هم د انګلستان، استرالیا، هندوستان او امریکا ۶ ګرځندویان غزني ته رسېدلي دي.

طالبان په داسې حال کې د بهرنیو ګرځندویانو د زیاتېدو خبره کوي، چې د جرمني په کډون یو شمیر بهرنیو هیوادونو له خپلو اتباعو غوښتي، چې د امنیتي ستونزو له دې دغه هیواد ته سفر نه کوي.

د راپورونو پر اساس د طالبانو یو شمیر بهرني وګړي، چې افغانستان ته تللی وو، د نامعلومو دلایلو له امله زنداني کړي دي.

د ټولیز امنیت تړون سازمان د ۲۰۲۱ کال له اګسټ مياشتي راهیسې چې طالبانو د افغانستان واک تر لاسه کړ پولې ته څېرمه څو پوځي تمرینونه کړي دي.

د تاجکستان د بهرنیو چارو وزارت نن لیکلي، چې د ټولیز امنیت تړون د غړو هېوادونو د وزارتونو او څانګو د استازو غونډه د کب له ۸مې تر ۱۱مې په مسکو کې جوړه شوه.

د دغه راپور له مخې،«په دې غونډه کې غړو هېوادونو د دې سازمان د غړو پلانونه او پرېکړې نهايي کړې او د اسنادو يوه بسته يې د دې سازمان دايمي شورا ته د بيا کتنې لپاره وړاندې کړه، چې د نهايي تصويب په اړه يې پرېکړه وکړي.»

د تاجکستان د بهرنیو چارو وزیر سراج الدین مهرالدین سږکال د سلواغې په مياشت کې وویل، هېواد یې تمه لري، چې د پولو د پیاوړتیا پروګرام به په ۲۰۲۴ کال کې تصویب شي.

د ښاغلي مهرالدین په وینا، ټاکل شوې وه، چې دغه پروګرام په ۲۰۲۳ کال کې تصویب شوی وای؛ خو د تخنیکي دلایلو له امله تر ۲۰۲۴ کال پورې وځنډول شو.

پاکستاني طالبانو ته نږدې سرچینو دا خبرې د جيو نيوز د وروستي راپور په غبرګون کې کړې دي.

دا پاکستانۍ رسنۍ وايي، د تحريک طالبان پاکستان په مشرۍ وسلوالو ته افغان طالبانو د افغانستان له خاورې پر پاکستان د بريدونو په اړه خبردارى ورکړى.

دغې رسنۍ د پاکستان د عالمانو د پلاوي د یوه غړي له قوله چې کابل ته سفر کړی لیکلي: د ټي ټي پي دا ډول اقداماتو د دواړو هېوادونو اړیکې کمزورې کړې.دغه پاکستاني رسنۍ خبر ورکړی، چې د جمعیت علمای اسلام د سمیع الحق ګروپ د مشر مولانا حامد الحق په مشرۍ د پاکستاني دیني عالمانو یو پلاوی په دې وروستیو کې کابل ته تللی.

حامد الحق د مولانا سمیع الحق زوی دی او د طالبانو یو شمېر مشران د هغه له مدرسې دارالعلوم حقانيه فارغ شوي دي.

دغه لیدنه د دیني چارو د نړیوالې څیړنې د شورا د مشر اسرار مدني په همغږي ترسره شوه.

کابل ته د مولانا فضل رحمان له سفر وروسته دا کابل ته د پاکستاني عالمانو دویم سفر دی، چې له طالبانو سره د اسلام اباد د اړیکو د رغولو په موخه ترسره کېږي.

د جیونیوز د راپور له مخې، طالب مشرانو پاکستاني دیني عالمانو ته ویلي، چې شاوخوا څلور اونۍ وړاندې یوه غونډه جوړه شوې وه، چې په کې د تحریک طالبان پاکستان مشرانو لکه مفتي نور ولي محسود، حافظ ګل بهادر ګډون کړی و.

د افغان طالبانو په استازيتوب په دې غونډه کې د طالبانو لومړي وزير ملا محمد حسن او د هغوى يو شمېر وزيرانو ګډون کړى و.

په راپور کې راغلي چې په دې غونډه کې د تحریک طالبان پاکستان مشرتابه ته په ښکاره وویل شول، چې "په پاکستان کې دننه بریدونو د پاکستان له خلکو او حکومت سره د دوی اړیکې کمزورې کړې دي."

افغان او پاکستاني طالبانو په رسمي ډول د دې غونډې په اړه څه نه دي ویلي.

خو په همدې حال کې د افغان طالبانو امنیتي سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل، چې د پاکستاني طالبانو سره د اړیکو او تماس له پلوه ددې ډلې رییس الوزرا کوم رول نه لري او یوازې د طالبانو استخباراتو لوی ریاست او د کورنیو چارو وزارت له لارې پېغامونه رسول کیږي.

د طالبانو سرچینې وویل چې د دې ډلې واک ته رسېدو سره، څو میاشتې وروسته په کابل کې د ټي ټي پي او د پاکستاني حکومت ترمنځه د خبرو زمنیه هم د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني برابره کړې وه.

د طالبانو اکثره مشران او مذهبي شخصیتونه د خیبر پښتونخوا په اکوړه خټک کې په دارالعلوم حقانيه کې روزل شوي او اسلام اباد هڅه کوي چې د دغې مدرسې د مذهبي شخصیتونو د فشار له لارې د تحریک طالبان پاکستان او طالبانو ترمنځ همکاري کمه کړي.

اسرار مدني، چې د غونډې د همغږي کولو مسووليت يې پر غاړه و، د طالبانو د حکومتي چارواکو له خولې وويل، "له دې غونډې وروسته وضعيت ښه شوى دى."

خو ښاغلي مدني وویل، طالبان او په ځانګړې توګه د حقاني شبکه په دې باور ده، چې د پاکستان له تحریک طالبان سره د خبرو بیا پیل کولای شي اړیکې ښې کړي. خو پاکستاني چارواکي له دې نظر سره مخالف ښکاري. ځکه طالبانو له خبرو اترو څخه په استفادې سره د بندیانو د خلاصون په څېر امتیازات ترلاسه کړل، خو د پاکستان د حکومت تمه پوره نه شوه.

ښاغلي مدني دا هم وویل چې طالب چارواکو له پاکستاني دیني عالمانو سره په کتنه کې د پاکستاني کډوالو په زوره اېستلو خپله ناخوښي څرګنده کړه او د پاکستان له حکومته یې وغوښتل چې دغه بهیر ودروي.
​