پر اسراییل د ایران بریدونه؛ طالبان او یو شمېر پخواني افغان سیاستوالو یې ستاینه کوي

د هوا پېژندنې ادارې په یوه خبرپاڼه کې لیکلي، چې د دوشنبې په ورځ د (وري ۲۷مه) د هېواد په ۲۹ ولایتونو او سالنګونو کې د سختو بارانونو او واورو د اورېدو امکان شته دی.

نوموړې ادارې د افغانستان په بېلابېلو سیمو کې د اورښت اندازه له ۱۵ تر ۵۰ ملي مترو او د واورې اندازه له ۱۵ تر ۴۰ سانتي مترو پورې اټکل کړې ده.

د طالبانو د ترانسپورت او هوايي چلند وزارت د هوا پېژندنې ادارې د شنبې په ورځ د (وري ۲۵مه) هم وړاندوینه کړې وه، چې د شنبې او یکشنبې په ورځو کې به د افغانستان په بېلابېلو سیمو کې بارانونه وشي.

دغې ادارې په داسې حال کې په افغانستان کې د باران او واورو د احتمال خبر ور کړی، چې په تېرو دوو ورځو کې په دغه هیواد کې د سېلابونو له امله ۳۳ کسان مړه شوي او ۲۷نور ټپیان دي.

همایون فوزي یو له مشهورو نظامي کسانو او د افغانستان د ملي غورځنګ له بنسټ ایښودونکو څخه و، چې په تېر حکومت کې یې د فاریاب د والي او د دفاع وزارت د مرستیال په توګه دنده ترسره کړې وه.

جنرال محمد همایون فوزي په ۱۳۳۶ کال کې د فاریاب ولایت په شیرین تګاب ولسوالۍ کې زېږېدلی وو.

نوموړي په نظامي برخه کې زده کړې درلودې او په ١٣٥٧ کال کې له پوهنتونه تر فارغیدو وروسته يې په غزني ولايت کې د اردو د پوځي قطعې د قوماندان په توګه دنده پيل کړه او وروستۍ پوځي دنده يې د افغانستان د ملي دفاع وزارت مرستيالي وه.

پېښو ته د رسېدو په چارو کې د طالبانو د وزارت ویاند ملا جانان سایق د یکشنبې په ورځ د (وري ۲۶مه) په کابل کې يوې خبري غونډي ته وويل، چې د تېري جمعې ورځي راهيسي بارانونو، اورښتونو او سېلابونو مالي او ځاني زيانونه اړولي.

نوموړی زیاتوي: « په هيواد کې د اورښتونو او سېلابونو له امله ۳۳ کسان مړه شوي، ۲۷ نور ټپيان شوي دي، ۶۰۶ کورنه په بشپړ ډول نړېدلي او تر زرو ډیرې کورنۍ زيانمني شوي دي.»

د سایق په خبره، د اورښتونو او سېلابونو له امله ۲۰۰ څاروۍ مړې شوي او ۸۵ کيلومتره سړکونه او فرعي لارې يې هم ویجاړي شوې دي.

نوموړي وايي، چې اورښتونو شاوخوا ۱۹۵۵ جريبه کرنيزه ځمکه هم ویجاړه کړې ده.

سایق وايي، چې د مرسته کوونکو ادارو په همکارۍ يې ځينو زيانمنو کورنيو ته مرستې رسولي دي.

دا په داسې حال کې ده چې درې ورځې وړاندې د طالبانو د ټرانسپورټ او هوايي‌ چلند د هوا پیژندنې ریاست د افغانستان په ګڼو ولایتونو کې د چټکو بادونو، بارانونو او سېلابونو د راوتلو خبرداری ورکړی و.

په دې غوڼډه کې به د ایران د برید په اړه بحث وشي.

د اپریل په لومړۍ نېټه په دمشق کې د ایران پر سفارت د اسراییلو د مشکوکو هوايي برید په ځواب کې د ایران دغه برید، د پراخې سیمه ییزې جګړې ګواښ راپورته کړی دی.

د متحده ایالاتو ولسمشر جو بایډن د بې پیلوټه الوتکو او توغندیو برید ته داوو سترو اقتصادي قدرتونود همغږي ډیپلوماتیک ځواب ورکولو ژمنه کړې ده. نوموړي دغه برید غندلی دی. د ایټالیا د بهرنیو چارو وزیر انتونیو تاجاني ویلي، چې هیله لري چې د اسراییلو حکومت د دغه برید په ځواب کې زغم وښيي.

ښاغلي تاجاني یوې ایټالیايي رسنۍ ته ویلي: "هیله لرم چې پر تل ابیب ښه احساس غالب شي ځکه چې دوی اوس پوځي بریا ترلاسه کړې ده."

هغه زیاته کړه: "زه هیله لرم چې د اسراییلو په دې پوځي بریا سره دوی دا مسله نوره اوږده نه کړي." هغه دې حقیقت ته اشاره وکړه، چې د ایران له خوا په اسراییلو توغول شوي توغنديو او بې پیلوټه الوتکو ډیری برخه خپلو موخو ته له رسیدو وړاندې رانسکورې شوي دي.

د اوو سترو اقتصادي قدرتونو په ډله کې، متحده ایالات، کاناډا، ایټالیا، بریتانیا، فرانسه، جرمني او جاپان شامل دي.

د دغې رسنۍ په وینا؛ پاکستان په دغه ډله کې د هند له ګډون سره مخالفت کړی دی.

د افغانستان په اړه د دوحې له کنفرانس وروسته د فبرورۍ په میاشت کې د ملګرو ملتونو د سرمنشي انتونیو ګوتریش له خوا د سیمه ییزې تماس ډلې د جوړولو وړاندیز شوی و.

د دې وړاندیز اصلي محور د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د ځانګړي استازي ټاکل وو، هغه اقدام چې طالبانو په وار وار رد کړی دی.

پاکستانۍ ورځپاڼې ایکسپریس ټریبیون د ډیپلوماتیکو سرچینو په حواله ویلي، چې دغه وړاندیز د ځینو هېوادونو د شاملولو پر سر د اختلاف له کبله ځنډول شوی دی.

پاکستان په سیمه ایزه ډله کې د هند له ګډون سره مخالفت کوي؛ ځکه چې په دې وروستیو کې یې له طالبانو سره اړیکې ترینګلې شوې دي، خو هند په وروستیو میاشتو کې له کابل سره خپل اړیکي نسبتا پراخې کړي دي.

د یوې سیمه ییزې ډلې د جوړولو وړاندیز د ملګرو ملتونو د پراخو هڅو یوه برخه وه، چې له طالبانو سره په تعامل کې همغږي رامنځ ته کړي.

د ایکسپریس ټریبیون د راپور له مخې، د ملګرو ملتونو یو پلاوی ډېر ژر کابل ته ځي، چې د دوحې د کنفرانس پایلې تعقیب کړي او له طالبانو وغواړي چې خپل نړیوال مکلفیتونه پوره کړي.

د دوحې غونډه د فبرورۍ په ۱۸مه او ۱۹مه د انتونیو ګوتریش په کوربه توب د ۲۵ هېوادونو د استازو او د افغانستان د مدني ټولنې په ګډون د طالبانو له حضور پرته جوړه شوې وه.