د سعودي عربستان د بهرنیو چارو وزیر پاکستان ته ځي

د طالبانو کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت وايي،‌ له پاکستانه په جبري ډول ستانه شوي افغان کډوال ۲۴ کورنۍ وي چې شمېر یې ۱۰۳ تنه و د تورخم دروازي له لارې هېواد ته راستانه شول.

یاد وزارت ویلي له پاکستان څخه په جبري توګه راستانه شوي تازه افغان کډوال یې د مرستو ترلاسه کولو په موخه د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنرۍ ته ورپيژندلي دي.

د طالبانو حکومت په سر کې ژمنې کړې وې چې له ګاونډیو هیوادونو ورتلوونکو کډوالو سره د مرستو تر څنګ به دوی ته د اوسېدو لپاره ځمکې ویشي خو اوس ډیری هغه کډوال چې افغانستان ته تللي وايي، چې لا یې برخلیک نه دی معلوم او ځمکې یې نه دي ترلاسه کړې.

د پاکستان حکومت په تازه اعلان کې ويلي چې له کوچني اختر وروسته د روانې اپریل میاشتې له ۱۵نیټې وروسته به یو ځل بیا د افغان کډوالو د ایستلو لړۍ چټکه کړي.

د دغه راپور له مخې، بایډن ويلي، چې اسراییل د بې ساري بریدونو په وړاندې د دفاع لپاره د پام وړ وړتیا ښودلې ده.

د شنبې په ورځ ناوخته، سپینې ماڼۍ د اسراییلو او امریکایي مشرانو ترمنځ د تلیفوني خبرو اترو په اړه په یوه اعلامیه کې ویلي، چې بایډن نتانیاهو ته وویل، چې اسراییل «د ځان د دفاع او د بې ساري بریدونو د شنډولو لپاره خورا لوړه وړتیا ښودلې ده.»

اسراییلو ویلي، چې د خپل دفاعي سیسټم او د خپلو متحدینو په همکارۍ یې د ایران زیاتره پراخه راکټي او د بې پیلوټه الوتکو بریدونه شنډ کړي دي.

د سپینې ماڼۍ د ملي امنیت د شورا ویاند جان کربي د یکشنبې په ورځ د امریکا ای سي بي ټلویزیون ته وویل، چې متحده ایالات د اسراییلو په دفاع کې مرسته کوي؛ خو له ایران سره جګړه نه غواړي.

هغه وویل «مونږ په سیمه کې د تاوتریخوالی د زیاتوالي غوښتونکي نه یو، موږ په سیمه کې لویه جګړه نه غواړو.»

د اسراییلو د جنګي کابینې یوه لوړپوړي چارواکي د یکشنبې په ورځ وویل، چې دوی به په مناسب وخت کې د ایران بریدونو ته ځواب ورکړي.

ترکیې چې د غزې په تړانګه کې یې د اسراییل عملیات غندلي دي، د یکشنبې په ورځ یې ویلي، چې نه غواړي په سیمه کې د کړکیچ د لا زیاتوالي لامل شي.

د ترکیې یو چارواکي د نوم نه ښودلو په شرط ویلي، د ترکیې د بهرنیو چارو وزیر هاکان فیدان تېره اوونۍ له خپلو امریکايي او ایراني سیالانو سره د ایران د پلان شویو عملیاتو په اړه خبرې کړې وې او زیاته کړې یې ده چې انقره د احتمالي پرمختګونو په اړه خبره وه.

د دې اونۍ په پیل کې، د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزیر انتوني بلینکن له خپل سیال هاکان فیدان سره خبرې کړې وې، ترڅو روښانه کړي چې په منځني ختیځ کې تاوتریخوالی د هیچا په ګټه نه دی.

سرچینې وویل: "ایران موږ ته دمخه خبر راکړ چې څه به پیښ شي. د بلینکن سره د لیدنې پرمهال احتمالي پرمختګونه په اړې خبرې کړې وې او دوی (امریکا) زموږ له لارې ایران ته خبر ورکړ چې دا عکس العمل باید په ټاکلو حدودو کې وي."

دغې سرچینې زیاته کړې: "په ځواب کې، ایران وویل چې د ایران غبرګون به په دمشق کې د دوی پر سفارت د اسراییلو د برید ځواب وي او د دغه ځواب له حده به ډېر څه نه وي."

ایران چې د ترکیې ګاونډی دی، د اپریل په لومړۍ نېټه په دمشق کې د دوی پر کونسلګرۍ د اسراییلو د برید په غبرګون کې یې د غچ اخیستو ژمنه کړې وه. په دغه برید کې د سپاه پاسداران اووه افسران وژل شوي وو.

د ترکیې د بهرنیو چارو وزارت په یوې اعلامیه کې دا تماسونه تایید کړي او ویې ویل چې انقرې د زغم غوښتنه کړې او خبرداری یې ورکړی چې که تاوتریخوالی نور هم زیات شي سیمه ایز جنګ به پیل شي.

په اعلامیه کې راغلي، چې انقره به په سیمه کې د نورو شخړو او کړکیچ د مخنیوي لپاره خپلو هڅو ته دوام ورکوي.

په دې غوڼډه کې به د ایران د برید په اړه بحث وشي.

د اپریل په لومړۍ نېټه په دمشق کې د ایران پر سفارت د اسراییلو د مشکوکو هوايي برید په ځواب کې د ایران دغه برید، د پراخې سیمه ییزې جګړې ګواښ راپورته کړی دی.

د متحده ایالاتو ولسمشر جو بایډن د بې پیلوټه الوتکو او توغندیو برید ته داوو سترو اقتصادي قدرتونود همغږي ډیپلوماتیک ځواب ورکولو ژمنه کړې ده. نوموړي دغه برید غندلی دی. د ایټالیا د بهرنیو چارو وزیر انتونیو تاجاني ویلي، چې هیله لري چې د اسراییلو حکومت د دغه برید په ځواب کې زغم وښيي.

ښاغلي تاجاني یوې ایټالیايي رسنۍ ته ویلي: "هیله لرم چې پر تل ابیب ښه احساس غالب شي ځکه چې دوی اوس پوځي بریا ترلاسه کړې ده."

هغه زیاته کړه: "زه هیله لرم چې د اسراییلو په دې پوځي بریا سره دوی دا مسله نوره اوږده نه کړي." هغه دې حقیقت ته اشاره وکړه، چې د ایران له خوا په اسراییلو توغول شوي توغنديو او بې پیلوټه الوتکو ډیری برخه خپلو موخو ته له رسیدو وړاندې رانسکورې شوي دي.

د اوو سترو اقتصادي قدرتونو په ډله کې، متحده ایالات، کاناډا، ایټالیا، بریتانیا، فرانسه، جرمني او جاپان شامل دي.

د دغې رسنۍ په وینا؛ پاکستان په دغه ډله کې د هند له ګډون سره مخالفت کړی دی.

د افغانستان په اړه د دوحې له کنفرانس وروسته د فبرورۍ په میاشت کې د ملګرو ملتونو د سرمنشي انتونیو ګوتریش له خوا د سیمه ییزې تماس ډلې د جوړولو وړاندیز شوی و.

د دې وړاندیز اصلي محور د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د ځانګړي استازي ټاکل وو، هغه اقدام چې طالبانو په وار وار رد کړی دی.

پاکستانۍ ورځپاڼې ایکسپریس ټریبیون د ډیپلوماتیکو سرچینو په حواله ویلي، چې دغه وړاندیز د ځینو هېوادونو د شاملولو پر سر د اختلاف له کبله ځنډول شوی دی.

پاکستان په سیمه ایزه ډله کې د هند له ګډون سره مخالفت کوي؛ ځکه چې په دې وروستیو کې یې له طالبانو سره اړیکې ترینګلې شوې دي، خو هند په وروستیو میاشتو کې له کابل سره خپل اړیکي نسبتا پراخې کړي دي.

د یوې سیمه ییزې ډلې د جوړولو وړاندیز د ملګرو ملتونو د پراخو هڅو یوه برخه وه، چې له طالبانو سره په تعامل کې همغږي رامنځ ته کړي.

د ایکسپریس ټریبیون د راپور له مخې، د ملګرو ملتونو یو پلاوی ډېر ژر کابل ته ځي، چې د دوحې د کنفرانس پایلې تعقیب کړي او له طالبانو وغواړي چې خپل نړیوال مکلفیتونه پوره کړي.

د دوحې غونډه د فبرورۍ په ۱۸مه او ۱۹مه د انتونیو ګوتریش په کوربه توب د ۲۵ هېوادونو د استازو او د افغانستان د مدني ټولنې په ګډون د طالبانو له حضور پرته جوړه شوې وه.