جو بایډن: د افغانستان له اشغال پرته د داعش د کنټرول لپاره نورې لارې چارې شته
د امریکا ولسمشر جو بایډن وايي، پرته له دې چې د افغانستان اشغال ته اړتیا وي، په دغه هیواد کې د داعش د کنټرول لپاره نورې لارې چارې شته دی.
د امریکا ولسمشر جو بایډن وايي، پرته له دې چې د افغانستان اشغال ته اړتیا وي، په دغه هیواد کې د داعش د کنټرول لپاره نورې لارې چارې شته دی.
جو بایډن وویل، چې افغانستان د امپراتوریو د هدیرې په توګه پیژندل کیږي او دا شونې نه ده چې څوک دغه هیواد متحد کړي.
د امریکا ولسمشر دغه څرګندونې د پنجشنبې په ورځ د کینیا له ولسمشر سره په ګډه خبري غونډه کې وکړې.
ښاغلي بایډن دا خبرې د یو کینیايي خبریال په ځواب کې وکړې چې پوښتنه یې وکړه چې کینیا څنګه هایتي ته چې له نایروبي څخه زرګونه کیلومتره لیرې ده، د پوځیانو لېږلو ته ژمنه بولي، خو خپله یې بیا امریکايي ځواکونه له افغانستان څخه راویستلي دي.
واشنګټن پوسټ امریکايي ورځپاڼې راپور ورکړی، چې د امریکا د پوځ یو افغان همکار د «شا تګ» په نوم د نشنل جیوګرافیک په مستند فلم کې د کارکولو وروسته د طالبانو له خوا نیول شوی او د شکنجې او سختو ټپونو له امله مړ شوی دی.
د دې راپور له مخې، هغه خبرداری ورکړی و چې په دې مستند فلم کې د هغه کارکرده ګي به د هغه ژوند له خطر سره مخامخ کړي.
د رټروګراډ "Retrograde" په نوم مستند فلم، چې په ۲۰۲۲کال کې جوړ شوی و، د پخواني افغان حکومت او طالبانو ترمنځ د تېرو ۹میاشتو جګړې کیسه کوي.
دا مستند فلم په ۲۰۲۱کال کې له افغانستانه د امریکايي ځواکونو تر وتلو مخکې د امریکا د ځانګړو ځواکونو پر تجربو تمرکز کوي.
په دې مستند فلم کې یو شل کلن افغان قراردادي چې د امریکا د مشهور سندرغاړي جسټن بیبر ته ورته څېرې له کبله مشهور و، رول لوبولی دی.
واشنګټن پوسټ راپور ورکړی، چې افغان پوځي د "بیبر" په مستعار نوم سره د فلم له خپریدو وروسته د طالبانو له خوا له خپل کور څخه نیول شوی او له دوه اونۍ شکنجې وروسته د ټپونو له امله مړ شوی دی.د دغه راپور له مخې دغه افغان له امریکایانو سره د ماین پاکۍ په برخه کې همکاري کوله.
واشنګټن پوسټ ورځپاڼې د دغه افغان ماین پاکوونکي د وژل کېدو د دقیق وخت په اړه جزییات نه دي ورکړي.
د طالبانو له توقیف څخه تر خوشې کیدو وروسته، بیبر ادعا کړې وه، چې هغه د طالبانو په بند کې له ډېرو شکنجو سره په لرګي، او لغتو سخت وهل شوی او د اوبو لاندې نیول شوی دی.
نوموړي واشنګټن پوسټ ته ویلي، چې طالبانو ماته د Retrograde فلم وښود او ویې ویل، چې تا له بهرنیو ځواکونو سره کار کړی او په دې فلم کې دې هم کار کړی دی. «دوی زه د دې فلم له لارې وموندلم.»
د واشنګټن پوسټ ورځپاڼې د راپور له مخې، نوموړی د طالبانو د شکنجود ټپونو له امله مړ شوی دی.
هایمن او مک نالي، د دغه مستند فلم مدیرانو، د هغه مړینه یوه "زړه دردونکې تراژیدي" بللې ده.
"بیبر" یو له هغو زرګونو امریکايي قراردادیانو څخه و، چې پکې ژباړونکې او ماین پاکوونکي هم شامل وو، چې په ۲۰۲۱کال کې د امریکايي ځواکونو له وتلو او د طالبانو لاس ته د افغان حکومت له سقوط وروسته له خطر سره مخامخ شول.
مګر د هغه څېره په دې مستند فلم کې چې د متیو هاینمن په کارګردانې جوړ شو، څرګنده شوه.
د واشنګټن پوسټ سره د مرکو په اساس، هاینمن او د رټروګرډ جوړونکی کیټلین مک نالي پرېکړه وکړه چې د ۲۰۲۲ډسمبر میاشت کې د مستند فلم له خپریدو دمخه د لږترلږه پنځو کسانو له خبرداریو سربیره د ماین پاکونکو نږدې عکسونه وښیې.
د امریکا څو پوځي سرچینو واشنګټن پوسټ ته ویلي، چې په رټروګراډ فلم کې د "بیبر" او نورو افغان قراردادیانو صحنې دوی له خطر سره مخامخ کړي دي.
واشنګټن پوسټ ورځپاڼه وايي، فلم جوړونکو ته دا اخطارونه په داسې حال کې ورکړل شوي، چې د طالبانو له خوا د قراردادیانو او د هغوی د کورنیو د سلګونو وژنو او غچ اخیستنې اسناد مستند شوي و.
هایمن او مک نالي په یوې بیانیه کې ویلي، « په یاد یې نه ده» چې دوی "یاد نه کوي" چې دوی د افغان ماین پاکوونکو په اړه دې ځانګړي اخطارونه ترلاسه کړي وي.
دوی زیاته کړه: «له افغانستان څخه د متحده ایالاتو چټک وتل او د واک له ترلاسه کولو وروسته د طالبانو غچ اخیستونکي اقدامات او [طالبان] په دقیقو استخباراتو سمبال هغه افغانان چې له امریکا سره یې کار کاوه، د بې شمېره مرګ ژوبلې لامل شول چې امریکا هغوې یوازې پرېښودل.»
نشنل جیوګرافیک چینل چې دا مستند فلم یې خپور کړی وايي، دا فلم یې په ډېر احتیاط سره خپور کړی.
د طالبانو تر کنټرول لاندې ملي ټلويزيون د جمعې په ورځ د تورخم په ګمرک کې د طالب چارواکي له قوله ویلي، چې د موټر چلولو ۳۹۰ جعلي لایسنسونه یې نیولي چې له پاکستان څخه افغانستان ته قاچاق کیدل.
دغو طالب چارواکو ویلي، چې هغه تورن کسان چې دغه جعلي اسناد یې لیږدول عدلي ارګانونو ته معرفي شوي دي.
په دغه راپور که د تورنو کسانو په اړه معلومات نه دي ورکړل شوي.
دا لومړی ځل نه دی چې له پاکستانه څخه جعلي اسناد افغانستان ته قاچاق کیږي. تر دې مخکې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي وو، چې جعلي افغان پاسپورټونه د پاکستان په پېښور ښار کې چاپېږي او په افغانستان کې وېشل کېږي.
د پاسپورټونو سربیره، د افغانستان نکاح خطونه هم د کمیشنکارانو له خوا او په افغانستان کې د طالبانو د محکمو د چارواکو په مرسته په جعلي توګه جوړیږي او په لوړه بیه پلورل کیږي.
د ملي مقاومت جبهې د جمعې په ورځ وویل، چې د هرات په دولسمه امنیتي حوزه کې یې د طالبانو دوه غړي وژلي او یو بل یې ټپي کړی دی.
د دغې جبهې په وینا، په دې بريد کې د دوی ځواکونو او ملکي وګړو ته زيان نه دى رسیدلی.
په هغې اعلاميه کې چې دغې جبهې د جمعې په ورځ (د غبرګولي څلورمه) خپره کړه، ويل شوي چې دغه بريد تېره شپه ترسره شوى دى.
د ملي مقاومت جبهه وايي، چې د هېواد په بېلابېلو برخو کې به د طالبانو پر ضد خپلو بریدونو ته تر هغه دوام ورکړي، څو په افغانستان کې د طالبانو "نا مشروع" واکمني پای ته نه وي رسېدلې.
په کابل کې د ایران ځانګړي استازي منلې ده، چې سږ کال له افغانستان څخه دغه هېواد ته څه باندې ۳۰۰ میلیونه متر مکعبه اوبه رسېدلې دي.
کاظمي قمي وویل، چې د کمال خان بند د تاج د نه جوړیدو له امله د اوبو یوه برخه د دښتو پر لور تللې او د همدې امله د ایران د اوبو حق یوه برخه نه ده تامیین شوې.
له ایراف خبري اژانس سره په خبرو کې چې د جمعې په ورځ ( د غبرګولي څلورمه) نشر شوي، ښاغلي قمي د ایران د حقابې برابریدل «د اوبو د ډیپلوماسۍ د پام وړ لاسته راوړنه» بللې ده.
کاظمي قمي ویلي، چې طالبانو تېر کال درې اصلاحي اقدامات ترسره کړي، چې یو یې بې اغېزه و او د دې لامل شو، چې اوبه د "ګوډزره" پر لور ولاړې شي او د ایران د حقابې یوه برخه تامین نه شي.
خو د ښاغلي قومي په وینا، دوه نورې کړنې اغېزمنې وې او سږ کال یې د هیواد د اوبو حق ورکړل شوی دی.
د ایران ځانګړي استازي ویلي، چې تېر کال طالبانو د کمال خان بند دروازې او سیستان ته د اوبو د تللو مسیر اصلاح کړی و.
د هغه په وينا، د دغو اصلاحاتو له امله ايران ته تر ٣٠٠ ميليونه متر مکعبه ډیرې اوبه رسیدلي دي.
ایشیاویک راپور ورکړی، چې په پاکستان کې پر چینایي ګټو د بریدونو په مخنیوي کې د اسلام اباد له ناکامۍ وروسته، چینایي ډیپلوماتان لاس په کار شوي دي. دغې چینايي رسنۍ لیکلي، چې بیجینګ په پاکستان کې پر خپلو ګټو د بریدونو د مخنیوي لپاره په افغانستان کې پانګونه شرط کړې ده.
د چین او پاکستان ګټو ته په اتکا ایشیاویک خبري اژانس د ډیپلوماتیکو سرچینو په حواله لیکلي، چې بیجینګ طالبانو ته په افغانستان کې د پانګونې وړاندیز کړی، خو په دې شرط چې په پاکستان کې د دې هېواد پر ګټو د ترهګریزو بریدونو مخه ونیسي.
ویل شوي چې چینايي ډیپلوماټانو د افغانستان د کانونو او برېښنا په برخو کې د بیجینګ د پانګونې په اړه خبرې کړي، خو په افغانستان کې یې د تحریک طالبان پاکستان د حضور په اړه هم خپلې اندېښنې څرګندې کړې.
تر دې مخکې پاکستاني خبریال نصرت جاوید هم راپور ورکړی و، چې بیجینګ په افغانستان کې له طالبانو غوښتي چې تحریک طالبان پاکستان له افغانستانه پاکستان ته وشړي.
د پاکستان ګوادر بندر یو له هغو ناامنو سیمو دی چې د چین له خوا اداره کیږي. د چین – پاکستان اقتصادي دهلیز چې دغه دوه هېوادونه سره نښلوي، د ۶۵میلیارده ډالرو پانګونه ده او د عملي کېدو لپاره یې د سرحدي سیمو امنیت ته اړتیا ده.
په ورته وخت کې سرچینې وايي، چې په وروستیو میاشتو کې پاکستاني چارواکو له چینايي ډیپلوماټانو او مدیرانو غوښتي چې د دغه هېواد له «سرحدي سیمو دې لرې» پاتې شي.
زرګونه چینایان اوس مهال د چین – پاکستان د اقتصادي دهلیز په پروژو کې کار کوي.
په دې وروستیو کې د پښتونخوا په شانګله کې داسو بند ته تلونکي پنځه چینايي اینجینران په یوه ځانمرګي برید کې ووژل شول.
د پاکستان حکومت اعلان وکړ، چې په دغه ځانمرګي برید کې د وژل شویو چینایانو کورنیو ته به دوه نیم میلیونه ډالره غرامت ورکړي.