طالبانو په پکتیکا کې یو کس د غلا په تور په دورو وهلی

د خوړو نړیوال پروګرام نن ولیکل، چې د اروپايي ټولنې له اضافي مالي مرستې څخه به د فراه، غور، جوزجان، ننګرهار، نورستان، پکتیکا، روزګان او زابل ولایتونو د ښوونځیو پر زدکوونکو بیسکټ یا محلي مغذي خواړه وویشل شي.

د دغه بنسټ په خبرپاڼه کې راغلي چې لوږه د زدکړو خنډ کېدلی شي.

د اروپايي اتحادیې مالي مرستې دا تضمینوي چې په افغانستان کې ډېر ماشومان مغذي خواړه تر لاسه کړي.

د خوړو نړیوال پروګرام وايي، چې په څلورم او شپږم ټولګیو کې له ښځینه زدکوونکو سره به هم د نباتي غوړيو او نغدي مرستي وشي.

په افغانستان کې د خوړو د نړیوال پروګرام مشر هسیایو وي لي وویل، دغه سازمان تېر کال په ښوونځیو کې له ۱.۵ماشومانو څخه ملاتړ کړی دی.

اروپايي ټولنې د روان هجري لمریز کال د وري میاشت کې، افغانستان کې د ماشومانو د ښوونې او روزنې د ملاتړ لپاره ۲۵میلیونه یورو مرسته اعلان کړې وه.

دا په داسې حال کې ده، چې په افغانستان کې زرګونو زدکوونکې چې لومړنۍ دوره يې پای ته رسولې، له زدکړو بې برخې شوې دي.

د افغان اتباعو او نړیوالې ټولنې له ټینګار سره سره، طالبان لا هم له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زدکړو بندیز ته دوام ورکړی.

د طالبانو د صنایعو او سوداګرۍ وزارت نن په خبرپاڼه کې د طالب وزير نورالدین عزيزي او په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د استازۍ یا یوناما د مشرې روزا اوتنباييوا د ليدنې خبر ورکړ.

وزارت په خپله اعلامیه کې ليکلي، چې دواړو لورو د سوداګرۍ په نړیوال سازمان کې د افغانستان د غړيتوب پر بيا فعالولو، د صادراتو پر زياتوالي او د افغان صنعتکارو ښځو لپاره د اسانتياوو پر برابرولو خبرې کړي.

افغانستان د ۲۰۱۴ کال د ډسمبر په ۱۷ نېټه د سوداګرۍ نړیوال سازمان «ډبليو ټي او» کط د ټولو شرایطو په پوره کولو سره په رسمي توګه د دغه سازمان غړيتوب ترلاسه کړ.

په افغانستان کې واک ته د طالبانو په رسېدو پر دې ډلې د نړيوالو بنديزونو سره مهاله په دغه سازمان کې د افغانستان غړيتوب هم وځنډول شو.

۱۶۲ هيوادونه د دغه سازمان غړي دي.

د ترکیې د ولسمشر دفتر نن په خبرپاڼه کې راغلي چې دا پریکړه به د غبرګولي مياشتي له ۱۲ نیټې وروسته د ترکیې د ولسمشر رجب طیب اردوغان په لاسلیک سره عملي شي.

هغه فرمان چې د ترکیې د ولسمشر په لاسلیک سره خپور شوی پکې راغلي: « د ترکیې جمهوریت او د افغانستان اسلامي جمهوریت ترمنځ د ډیپلوماتیکو پاسپورټونو لرونکو لپاره د ویزې د مکلفیتونو د دوه اړخیز لغوه کولو هوکړه لیک چې د ولسمشر لخوا د ۲۰۰۷کال د سپټمبر په ۲۹لاسلیک شو او د ۲۰۰۸کال د جنورۍ په ۸مه د وزيرانو شورا د پرېکړې له مخې نافذ شو، د جون له لومړۍ نیټې څخه به ودرول شي.»

ترکيې دغه پرېکړه د دغه هېواد د ولسمشر د ۹مې ګڼې فرمان د درېيمې مادې پر بنسټ کړې ده.

د ترکیې د ولسمشر نهم فرمان د نړیوالو تړونونو د تصویب د اصولو په اړه د ولسمشر صلاحیتونه تشریحوي.

د دغه فرمان په دريمه ماده کې راغلي: « هغه تړونونه چي اقتصادي، سوداګريزي یا تخنيکي اړیکې تنظيموي او موده يې له یو کال څخه زياته نه وي، هغه تړونونه چي په دولت باندي مالي بار ته اړتيا نه لري او به بهرنيو هيوادونو کې د ترک اتباعو شخصي حیثیت یا ملکیت حقونه اغېزه نه کوي په مستقیم ډول د ولسمشر لخوا تصويب کيږي.»

ترکیې تر اوسه طالبان په رسمیت نه دي پېژندلي، خو د طالبانو یو شمېر چارواکو د ترکیې په رسمي بلنه دغه هېواد ته سفرونه کړي دي.

تركيې د طالبانو يو شمېر ډيپلوماتان هم منلي دي.

ښاغلي بلخي نن پر خپله اېکس پاڼه ليکلي، « په افغانستان کې د روانو واقعیتونو منل دوه اړخيز باور پياوړی کوي».

بلخي زیاتوي: « موږ د روسيې فدراسیون ته څرګندو، چي د متقابل درناوي او مشترکو مصالحو پر بنسټ، د دواړو ولسونو د ګټو د خونديتوب په موخه د مثبتو اړیکو د لا پراختيا او ټينګښت په تړاو جدي سياسي عزم لرو.»

د طالبانو له دې هرکلي یوه ورځ مخکې د روسیې ولسمشر له طالبانو سره د اړیکو ټینګول یوه اړتیا وګڼله. د ده په وینا؛ د افغانستان او خاورې واک یې د دغې ډلې په لاس کې دی.

ولادیمیر پوتین وویل: «باید دې واقعیت ته په کتلو سره عمل وکړو او خپلې اړیکې له دې سره متناسبې تنظیم کړو.»

د روسیې د ملي امنیت شورا مرستیال مشر ديميتري ميدويدوف هم پرون ويلي، چې دغه هېواد پر افغانستان له واکمنو طالبانو سره پوره اړیکو جوړولو ته نږدې شوی دی.

نوموړي زیاته کړه چې طالبان هم له مسکو سره د رغنده خبرو هڅه کوي، «خو دا به ګورو چې دوی په دې برخه کې څومره ریښتوني دي.»

روسیه یو له هغه هېوادونو څخه ده چې د جمهوریت له پرځېدو وروسته یې هم افغانستان کې سفارت فعال دی او له طالبانو سره یې ورځ تر بلې اړیکي پراخېږي.

روسیه په خپل نوښت د نړۍ په کچه غونډو کې د طالبانو وزیرانو ته هم بلنې ور کوي.

د طالبانو د اقتصاد وزیر په مشرۍ پلاوی څه مهال مخکې په کازان کې غونډې ته بلل شوی و او د سنت پترزبورګ اقتصادي فورم ته هم بلل شوي دي.

ولادیمیر پوتین وویل: «باید دې واقعیت ته په کتلو سره عمل وکړو او خپلې اړیکې له دې سره متناسبې تنظیم کړو.»

د روسیې ولسمشر د سې شنبې په ورځ (د غبرګولي په اتمه) تاشکند کې خبریالانو ته وویل: «دا خلک د هېواد او د هغې د خاورې کنټرول په لاس لري او د افغانستان اوسني واکمنان دي.

پوتین له وضاحت ورکولو پرته په افغانستان کې شته ستونزې یادې کړې او ویې ویل، چې «ټول پرې خبر دي.»

د روسیې ولسمشر زیاته کړه: «دا چې څنګه له اوسني واکمن (طالبانو) سره اړیکې ټینګې شي، بله پوښتنه ده، خو باید په یو ډول (له هغوی سره) اړیکې ولرو.»

نوموړي له طالبانو سره د اړيکو په اړه د منځنۍ اسيا په ګډون له سيمه ييزو شريکانو سره مشورې ته اشاره وکړه او ويې ويل: «موږ به د خپلو شریکانو او ملګرو نظرونه په پام کې ونيسو او په دې برخه کې به همغږي اوسو.»

د پوتین دغه څرګندونې یوه ورځ وروسته له هغې څرګندیږي، چې د روسیې له خوا د منع شویو سازمانونو له لېست څخه د طالبانو د نوم د اېستلو وړاندیز د ایران له ولسمشر سره مطرح شو.

د افغانستان لپاره د روسیې ځانګړی استازی ضمیر کابلوف وايي، د روسیې له خوا د طالبانو د حکومت په رسمیت پېژندلو امکان تر بل هر وخت ډېر دی.