د نوبل د سولې جایزې ګټونکې له پاکستانه وغوښتل چې د بې اسنادو افغانانو د اېستلو مخه ونیسي. ملاله یوسفزۍ وايي، د هغو افغان ښځو او نجونو د «تیاره راتلونکي» په اړه اندېښمنه ده، چې دا مهال په زور افغانستان ته ستنیږي.
ملالې یوسفزۍ د فرانسې له خبرې اژانس سره په یوه مرکه زیاته کړه: «دا د ژورې اندېښنې وړ ده چې پاکستان افغان کډوال مجبوروي چې افغانستان ته ستانه شي، او زه د ښځو او نجونو په اړه ژوره اندېښنه لرم.»
نوموړې وايي، چې ګڼ شمېر افغان نجونې او ښځې په پاکستان کې زدهکړې او کار کوي.
د شمېرو له مخې تېر کال له پاکستانه څه باندې ۶۰۰ زره افغان کډوال اېستل شوي دي.
د بشري حقونو څارونکو خبرداری ورکړی چې یو شمېر ستانه شوي کډوال د طالبانو له خوا له ځورونې سره مخامخ شوي دي.
ملالې یوسفزۍ هیله څرګنده کړه چې پاکستان به د افغان کډوالو د اېستلو پالیسي پای ته ورسوي او د افغان نجونو او میرمنو «په ځانګړې توګه چې دوی به په افغانستان کې له تیاره راتلونکي سره مخ شي، ساتنه کوي.» هغې یو ځل بیا د افغان نجونو له زده کړو محرومیت ټکان ورکوونکی وباله او د افغان فعالانو د زغم هرکلی یې وکړ.
همدارنګه اغلې یوسفزۍ د ښځو له ګډون پرته د دوحې د ناستې په اړه نیوکه وکړې او ویلي دي: «د نړۍ مشران باید په دې پوه شي چې کله له طالبانو سره کیني او ښځې او نجونې څنډې ته کوي، په حقیقت کې پر طالبانو احسان کوي.»
نوموړې پر هېوادونو په ځانګړې توګه پر فرانسې او کاناډا غږ وکړ، چې د دوحې ناستې وغندي.
رییسه یزدان پرست په جمهوري نظام کې د افغانستان د ملي امنیت ۰۵۰ ریاست د ښځو د څانګې مدیره وه.
نوموړي وايي، چې په کابل کې طالب وسله وال د ۱۴۰۰ کال د مرغومي په ۲۵مه نېټه د کورونو د پلټنې په پلمه د هغوې کور ته ننوتل.
نوموړې وايي، طالبانو د هغې کورته د ننوتلو سره سم پر دې د ټوپک په میل ګوزار وکړ.
هغې وویل: «ما خپله وسله طالبانو ته وسپارله، خو طالب جنګیالیو له ځانه سره یوړه او یوه نیمه میاشت د طالبانو د استخباراتو په ۴۰ ریاست کې د وسله په میل، سوک او لغتو ووهلم او ویې ربړولم.»
نوموړې وايي، چې طالبانو د ملي امنيت د کارکوونکو معلوماتو ته لاسرسى درلود او په دې توګه يې د ملي امنيت پخواني کارکوونکي پېژندل او نیول.
هغې زياته کړه، چې زوى يې هم د ملي امنيت په رياست کې دنده ترسره کوله او هېواد ته د طالبانو له ننوتلو مخکې يې هېواد پریښی وو.
د اغلې یزدانپرست له خوا افغانستان انټرنشنل ته په ورکړل شويو انځورونو کې ښکاري، چې د هغې مخ او بدن د شکنجې له امله شنه شوي دي.
نوموړې وايي، چې د ځايي مشرانو په منځګړتوب د ۱۴۰۰ کال د کب په ۱۵مه د طالبانو له بنده خوشې شوه او له خوشې کېدو وروسته له افغانستانه وتښتېده.
اغلې یزدانپرست چې د ډګروالي رتبه لري وايي: د افغانستان د پخواني ولسمشر ډاکټر نجیب الله له حکومت راهیسې د طالبانو له لومړۍ دورې پرته، د ملي امنیت په ریاست کې یې کار کړی دی.
هغې وويل: «ما ۲۵ کاله د ملي امنيت په رياست کې خدمت کړی دی.»
اغلې یزدان پرست وايي، چې هغه د زندان په کوټه کې یوازې بندي وه او د زندان ټول ساتونکي نارینه وو.
د نوموړې په خبره، له زندانه تر خوشې کېدو وروسته یو کال تر درملنې لاندې وه.
نوموړې وايي، چې طالبانو یې خاوند ۱۳۸۷ کال کې له بهرنیانو سره د کار کولو له امله وواژه.
هغې وویل: «زما میړه د حامد کرزي د ولسمشرۍ پر مهال د بګرام په هوايي ډګر کې ژباړونکی و.»
نوموړې وايي: «طالبانو څو څو ځله زما خاوند ته ګواښونه کړي وو، چې له بهرنيانو سره کار ونه کړي، خو خاوند مې د طالبانو ګواښونه له پامه وغورځول او يو سهار يې کار ته د تللو پر مهال وواژه.»
اغلې یزدانپرست د طالبانو عمومي بښنه یو "چل" ګڼي او وايي چې هېڅوک باید پر دې ډلې باور ونه کړي.
په ورته وخت کې یوې ښځینه فعالې لیلما دولتزۍ له افغانستان انټرنشنل سره په مرکه کې ویلي، چې طالب جنګیالیو د هغې ورنونه په چاقو پرې کړي او پر زخمونو کې یې مالګې ور اچولې دي.
د طالبانو په بندخونو کې دا لومړی ځل نه دی چې بندیان ربړول کېږي، په دې وروستیو کې ګارډین ورځپاڼې او رخشانه رسنۍ په یوه ګډ راپور کې ویلي چې طالب ځواکونو په زندان کې د بشري حقونو پر یوې فعالې جنسي تېری هم کړی دی.