اروپايي ټولنې په افغانستان کې د اوبو ناورین د پراخېدو خبرداری ورکړی

د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت د یکشنبې په ورځ د (زمري اوومه) نېټه د یوې خبرپانې په خپرولو سره ویلي، چې تېره ورځ، پنځه زره او ۳۰۳ تنه افغان کډوال له پاکستان او ایران هېوادونو څخه د کندهار سپین بولدک، د ننګرهار تورخم، د نیمروز ورېښمو پله او د هرات اسلام کلا له لارې هېواد ته راستانه کړل شوي.

د کډوالو وزارت ویلي، چې ۳۰۹ تنه افغان کډوال په زور له پاکستانه او (۴۹۹۴) افغان کډوال په وزر او خپله خوښه له ایرانه راستانه کړل شوي.

په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې له ایرانه، درې زره ۲۵۳ تنه افغان کډوال د هرات ولایت د اسلام کلا او (۱۷۴۱) تنه بیا د نیمروز ولایت د ورېښمو پله له لارې راستانه کړل شوي.

طالبان وايي، تازه راستانه کړل شوي کډوال یې له نوم لیک لیکنې وروسته د مرستو ترلاسه کولو په موخه د کډوالۍ نړېوال سازمان، د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ او د خوراک نړېوال پروګرام ته ور پيژندلي دي.

دغه افغان کډوال په داسې حال له ګاوندیو هېوادونو څخه راستنیږي، چې تېره ورځ د طالبانو د کډوالو وزارت سرپرست د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د کډوالۍ عالي کمېشنرۍ له نوي مشر سره په لیدنه کې د کډوالو د راستنېدو د «بیا مېشتیدو او دایمي یو ځای کېدو لپاره» د یادې ډلې د پنځه کلن ستراتیژیک پلان په پلي کولو کې د ملګرو ملتونو څخه د همکارۍ غوښتنه کړې ده.

له تېر کال راهیسې د پاکستان او ایران حکومتونه هره اوونۍ زرګونه کسان افغانستان ستنوي او له ایران څخه بیا د افغان کډوالو سره د ناوړه چلند راپورونه هم ورکړل کیږي.

د وژل شوي سرتیري د کورنۍ غړو افغانستان انټرنشنل پښتو ته وويل، چې ځايي طالبانو یې د کورنۍ دغه غړی چې په مخکیني حکومت کې د سیمه ییزو پولیسو سرتیری و دوه اوونۍ وړاندې له کوره په زور ویوست او دوی ته یې هیڅ معلومات نه و چې چیرته یې وړی خو وايي، تېره ورځ یې مړی موندلی دی. «بس زور یې دی، راغلل رییس یې په زور بوتلو او دوه هفتې ورک و، موږ ته هیڅ معلومات نه کېدل، ټوټه ټوټه یې کړی.»

په څمکنیو کې د وژل شوي سرتیري خپلوان وايي، چې د هغه په جسد یې د وهلو او ربړولو نښې لیدلې او له نښو نښانو داسې ښکاري چې هغه دې طالبانو په وهلو، شکنجې او ځورولو وژلی وي.

طالبانو په دې اړه څه نه دي ويلي، او نه یې مخکې تر دې د پخواني حکومت د کارکونکو او سرتیرو د وژنو په اړه معلومات ورکړي.

د پکتیا ولايتي شورا پخوانی وکیل تاج محمد منګل وايي، د سیمه ییزو پولیسو پخواني دغه وژل شوي سرتیري د تېر جمهوري حکومت له پرځېدو وروسته په خپل کلي کې عادي ژوند کاوه.هغه وايي، «خاموشي او مظلومیت هم حد لري،دومره بې وسي چې د خپلې کورنۍ، کلیوال، خپلوان او وطندار پوښتنه نه شې کولای چې ولې یې وژنې؟ نن راشي په ماښام یې له کوره وباسي، بله ورځ یې ټوک ټوک جسد پروت وي او وژلی یې وي.»

واک ته د طالبانو له رسیدو وړاندې د طالبانو مشر ملا هبت الله، د پخواني حکومت ټولو ملکي او پوځي کارکوونکو ته عمومي بښنه وکړه، خو طالبانو د خپل مشر دغه امر په ډیرو پېښو کې نه دی منلی او ډیر شمیر پخواني امنیتي ځواکونه د طالبانو له خوا سخت ځورول شوي، ووژل شوي او یا هم تري تم دي، یو شمیر نور بیا د طالبانو له ویرې لا هم په پټه ژوند کوي.

دغه افغانه ځغاستوونکې د درېیم ځل لپاره په المپیک سیالیو کې ګډون کوي.

کیمیا یوسفي له افغانستان انټرنشنل سره په تازه خبرو کې وايي، د ۲۰۲۴ کال د پاریس المپیک سیالیو کې د افغان نجونو او ښځو استازې ده.

نوموړې وايي: «په دې سیالیو کې زما شتون زما له هیلو څخه دی، خو زه دې برخې ته ډیره پاملرنه نه کوم، زه دلته د افغان نجونو او ښځو استازې یم او دا ماته د یو مسوولیت احساس راکوي.»

نوموړې خوښه ده چې په المپیک لوبو کې یې ګډون کړی دی او وايي، دا یو لوی مسوولیت دی او له خپلو هیلو څخه ورته دا مسوولیت ډیر مهم دی.

د ۲۰۲۴ کال پاریس المپیک سیالیو کې د افغانستان په استازیتوب فهیم انوري د لامبو وهلو، کیمیا یوسفي د ځغاستې (ښځینه ځغاستوونکو)، محمد صمیم فیض زاده د جودو، فریبا هاشمي د بایسکل ځغلوني، شاهم محمد نورزی د ځغاستې (نارینه ځغاستوونکو) او یولدوز هاشمي د بایسکل ځغلونې (ښځینه بایسکل ځغلوونکو) په برخه کې شپږو لوبغاړوګډون کړی دی.

همدارنګه پنځه نورو افغان لوبغاړو د کډوالو په نړيواله کمیټه کې ګډون کړی دی، چې په دې سره په پاریس المپیک سیالیو کې د افغان لوبغاړو شمیر ۱۱ تنو ته رسیږي.

د طالبانو د کډوالو چارو وزیر د شنبې په ورځ د(زمري شپږمه) په کابل کې د ملګرو ملتونو د کډوالو د عالي کمیشنرۍ له نوي مشر سره وکتل.

خلیل الرحمن حقاني وویل، د طالبانو د کډوالو چارو وزارت د کډوالو د راستنېدو، د «بیا مېشتېدو او دایمي یو ځای کیدو لپاره» پنځه کلن ستراتیژیک پلان لري، چې د ملګرو ملتونو همکارۍ ته اړتیا لري.

هغه زیاته کړه: «د کار په بدل کې دې مرستې ورکړل شي، همکارې ادارې دې خپل اداري لګښتونه مهار کړي او د اړمنو کسانو ستونزو ته دې زیاته پاملرنه وکړي.»

د افغانستان د کډوالو چارو وزارت د خبرپاڼې له مخې، چې عرفات جمال په دغې ناسته کې وویل چې د کډوالو د ستونزو د هواري لپاره باید له کوربه هیوادونو سره همغږي وشي او روغتیايي او د زده‌کړو خدمتونه باید زیات شي.

وروسته له هغه چې د ۱۴۰۰ کال په زمري میاشت کې طالبانو ته د افغانستان واک ورکړل شو، یو زیات شمېر خلک نورو هېوادونو په ځانګړې توګه ایران او پاکستان ته کډه شول.

د بشري حقونو د سازمانونو له نیوکو سره سره ایران او پاکستان له تېرو څو میاشتو راهیسې هره اوونۍ افغانستان ته زرګونه کسان نیسي او بېرته یې ستنوي.

راپورونه وايي، په دې وروستیو ورځو کې په تهران کې پر یو شمېر افغان کډوالو بریدونه هم شوي دي.

د خواله رسنیو یو شمېر کاروونکو د طالبانو له حکومته غوښتي چې د افغانستان درې رنګه بیرغ د ملي بیرغ په توګه ومني.

د پکتیا ولایتي شورا پخواني مشر ښایسته جان احدي افغانستان انټرنشنل پښتو ته وويل چې درې رنګه ملي بیرغ د افغانانو ملي هويت دی او له دې کله هم انکار نه شي کېدای: «دغه بيرغ د اسلامي او ملي ارزښتونو نمونه ده چې په ليدو يې هر افغان د خوشحالۍ احساس کوي او د ملي بیرغ مينه زموږ په وينه کې ګډه شوې نو ځکه يې رېښى تر زړونو غځيدلې او نه شليدونکې دي.»

د افغانستان درې رنګه ملي بیرغ (تور، سور او زرغون) په ۱۳۰۷ کال کې د غازي امان الله خان په واکمنۍ کې د لویې جرګې له لوري تصویب شو، خو تر هغه وروسته د بېلابېلو واکمنیو پر مهال لرې او بیا د پخواني ولسمشر حامد کرزي په واکمنۍ کې د لویې جرګې له لوري بېرته همدا بیرغ د هېواد د ملي بیرغ په توګه ومنل شو.

سیاسي او ټولنیز فعال نجیب ننګیال هم له افغانستان انټرنشنل پښتو سره په خبرو کې وويل چې د زمري اوومه د ملي بیرغ ورځ ده او هیله یې وکړه چې دغه ورځ دې په ټولو ملي احساساتو ونماځل شي: «خپلو ماشومانو ته مو ور زده کړئ چې ملي بېرغ کوم دی او د ملي هویت په ارزښت یې پوه کړئ. چې دغه ورځ ولې نمانځل کیږي؟ ارزښت یې په څه کې دی؟ او زموږ ملي ارزښتونه کوم دي؟.»

که څه هم د طالبانو حکومت د دغه بیرغ کلک مخالفت کوي، خو ډېری وخت یې ټینګار کړی، چې دغه مسله د حل وړ ده. خو د تېرو درېیو کلونو په تېرېدو لا ورته حل نه دی موندل شوی.

د تېر جمهوري حکومت پر مهال به د زمري میاشتې هره اوومه ورځ په کابل او نورو ښارونو کې درې رنګه بیرغ د ملي سمبول په توګه نندارې ته وړاندې کېدو او دغه ورځ به په شاندارو مراسمو نماځل کېده.