د اسلامي هېوادونو د همکاریو سازمان د افغانستان وضعیت وڅېړه

په زابل ولایت کې د طالبانو د امنیه قوماندانۍ ویاند ذبیح الله جوهر وايي، د زابل ولایت د شنکۍ ولسوالۍ د پتاو په سېمه کې د زیاتو ورښتونو او سېلابونو راوتلو له امله لس تنه مړه شوي او یو بل ټپي شوی.

د نوموړي د معلوماتو له مخې د زابل د شینکۍ ولسوالۍ په ګډون په یو شمیر نورو سیمو کې هم د سېلابونو له امله خلکو ته مالي زیانونه اوښتي دي.

هغه وايي، د تېرې شپې سېلابونو له امله د کابل ـ کندهار لویې لارې تر څنګ د مرکز او ولسوالیو ترمنځ د سړکونو یو شمېر برخې هم زیانمې شوې دي.

ښاغلی جوهر وايي، دمګړۍ ټولې هغه لارې او سړکونه د تګ راتګ پر مخ پرانیستل شوي چې تېره شپه د باران ورېدو او سېلابونو له امله د لنډ وخت لپاره تړل شوې وې.

همدارنګه ځايي سرچیني وايي، چې تېره شپه د کندهار معروف ولسوالۍ کې هم د سېلابونو راتلو له امله د کرونده ګرو لسګونه د انځرو باغونه ویجاړ شوي.

خو په یادې ولسوالۍ کې د ځاني زیان په تړاو جزیات نه دي ورکړل شوي.

د دغې ادارې په وینا، چې نن او سبا به د سالنګ په ګډون شمالي، شمال ختيځ، لوېديځ، سوېل او مرکزي ولايتونو کې چټک بادونه ولګیږي.

یادې ادارې د دغو بادونو چټکتیا په یو ساعت کې له ۵۰ تر ۷۰ کیلومترو پورې اټکل کړې ده.

د طالبانو د هواپوهنې ادارې د راتلونکو دوو ورځو لپاره د هېواد په ۱۱ ولایتونو کې د چټک باران، تالندې او برېښنا، سیلیو، سېلابونو راوتلو او خاورو او دوړو اټکل کړی دی.

د طالبانو تر واک لاندې دغې ادارې نن دوشنبه په خپله ایکس پاڼه لیکلي چې دغه ورښتونه، سېلابونه، بادونه او دوړې به د افغانستان په نورستان، کونړ، لغمان، ننګرهار، لوګر، میدان وردګ، پکتیا، خوست، پکتیکا، زابل او غزني ولایتونو د اټکل له مخې وشي.

په دې وروستیو میاشتو کې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې د طبعیي پېښو له امله خلکو ته د سر او مال درانه زیانونه اوښتي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې افغانستان د اقلیمي بدلون د ځپل شویو هېوادونو په ډله کې شپږم هیواد شمېرل شوی چې د موسمي بارانونو، زلزلو او طبیعي پېښو زرګونه کسان په مستقیم او غیر مستقیم ډول زیانمن کړي دي.

خو په اروپايي هیوادونو کې د افغانستان مخکیني حکومت ځینو سفیرانو چې لا هم د سفارت واګې په لاس کې لري، د طالبانو دا اعلان له پامه وغورځاوه او چارې یې له کوربه هیوادونو سره په همغږۍ مخته روانې دي.

د طالبانو مرستیال ویاند حمدالله فطرت په خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې تېره ورځ د دغې ډلې د ریاست الوزرا سیاسي مرستیال مولوي عبدالکبیر په دوحه کې د امریکا، برېتانیا، کاناډا، ایټالیا، فرانسې، سوېلي کوریا، اسټرالیا او جرمني د سفارتونو له سرپرستانو او ډيپلوماټانو سره لیدلي.

حمدالله فطرت وايي، په دغه لیدنه کې مولوي عبدالکبیر د یادو هېوادونو له استازو سره د دوه اړخیزو اړیکو، امنیت او بشري همکاریو په اړه خبرې اترې کړې.

د طالبانو دغه ویاند وايي، د دغې ډلې د ریاست الوزرا سیاسي مرستیال د امریکا، برېتانیا، اسټرالیا او اورپايي هېوادونو له سفیرانو غوښتي چې په کابل کې خپلې سیاسي استازولئ فعالې کړي.

مولوي کبیر په داسې حال کې له یادو هېوادونو څخه په افغانستان کې د سفارتونو د پرانیسو غوښتنه کوي، چې د نږدې درې کلو په تېریدو هیڅ هېواد نه دی چمتو شوی چې د دغې ډلې حکومت په رسمیت وپيژني.

تر دې مهاله د یادو هېوادونو استازو د دغه طالب چارواکي سره د لیدنې په اړه څه نه دې ویلي.

پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته ګڼو هېوادونو په کابل کې خپل سفارتونه وتړل او د افغانستان اړوند چارې له قطره څاري.

دا په داسې حال کې ده چې تېره اوونۍ د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره د کاناډا او استرالیا په ګډون په ۱۴ اروپايي هېوادونو کې د افغانستان د سیاسي استازولیو فعالیت خپلسری او بې اعتباره اعلان کړل.

نوموړي د شنبې په ورځ د کاسا ۱۰۰۰ په اړه د یاد وزارت د یو کلنو لاسته راوړنو او حساب ورکړې په پروګرام کې وویل: «موږ له نړیوال بانک سره په اړیکه کې یو، د نړیوال بانک په استازیتوب تړونونه شوي، دا پروژه به ډېر ژر پیل او تر ۲۰۲۶ پورې به بشپړه اوګټې اخیستنې ته وسپارل شي.»

دغه طالب چارواکي ویلي چې د دې پروژې په بشپړېدو او پلي کېدو سره به پاکستان ته د برېښنا له لېږد څخه په کال کې ۶۵ میلیونه ډالره عواید ترلاسه کړي.

د تېر کال په کب میاشت کې نړیوال بانک ویلي و، چې په افغانستان کې د کاسا-۱۰۰۰ د برېښنا د لېږد د مزي پروژې د جوړولو کار د دغې پروژې د شریکو هېوادونو، قرغزستان، ازبکستان او پاکستان په غوښتنه پیلوي.

د نړیوال بانک د پرېکړې له مخې، د کاسا ۱۰۰۰ پروژې د جوړولو ټول لګښتونه به له افغانستانه بهر او د طالبانو له اداري سیسټمونو څخه لرې اداره کېږي.

که څه هم دا پروژه د طالبانو تر واکمنۍ وروسته ودرول شوه، خو نړیوال بانک د تېر کال په وروستیو کې وويل چې اوس به پر دې پروژې ۱۱۰ میلیونه ډالر ولګول شي.

د کاسا ۱۰۰۰ پروژه به له منځنۍ اسیا څخه سوېلي اسیا ته برېښنا لېږدوي.

دغه پروژه په ۲۰۱۶ کال کې په تاجکستان کې د سیمه ییزو هېوادونو مشرانو په ګډون پرانیستل شوه او ټاکل شوې وه چې د ۲۰۲۲ کال تر مارچ پورې بشپړه شي.

د کاسا ۱۰۰۰ د برېښنا د لېږد مزي به د ۵۰۰ کیلوواټه برېښنا په لرلو د افغانستان له اوو ولایتونو تېرېږي او پاکستان ته به لېږدول کېږي.

فرهاد محمودي وویل چې د طالبانو د برېښنا وزارت د افغانستان په ګرمو ولایتونو لکه فراه او پکتیکا کې د برېښنا د تولید په برخه کې پانګونه کوي.

د هغه په وينا، له يوه خصوصي شرکت سره درې قراردادونه لاسليک شوي دي.

دغه طالب چارواکي د دغو پروژو او د قراردادي شرکت په اړه وضاحت ور نه کړ.

د طالبانو د دغه وياند په وینا، د یادې کمیټې مشري د طالبانو د سرحدونو او قبایلو چارو وزیر نورالله نوري کوي او په جوړښت کې یې د سرحدي او ډیورنډ کرښې سره نږدې ولایتونو مرستیالان، ولسوالان او د دفاع وزارت د سرحدي ولسوالیو استازي شامل دي.

طالبان غواړي چې د سرحدي او ډیورنډ کرښې ته څېرمه سیمو اوسیدونکو ته لومړني خدمتونه، مخابراتي اسانتیاوې، سړکونه او د څښاک اوبه برابرې کړي. ملا هبت‌الله د طالبانو د مالیې وزارت ته امر کړی چې د دغې کمیټې لپاره لازمه بودجه برابره کړي.

دغه کمېټه داسې حال جوړیږي چې پاکستان د طالبانو د واکمنۍ په لومړیو کې ویلي چې له طالبانو سره یې د ډیورنډ کرښې اړوند ستونزو د هواري لپاره د یوې کمیټې په جوړولو هوکړه کړې او طالبانو هم د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د ستونزو د هواري لپاره د یوې کمیټې د جوړولو اعلان کړی دی.