څېړنیز راپور؛ په تېرو شلو کلونو کې ۳۲ زره د ملي اردو سرتېري وژل شوي او ۴۴ زره ټپیان شوي دي

د ۲۰۲۱ کال په اګسټ کې د طالبانو واکمنېدو او پاکستان کې د بریدونو ډېرېدو سره اسلام اباد بیا بیا پر دې ډله تور لګوي چې د دوی مخالف وسلوال یې په افغان خاوره کې ساتلي دي.

له اصف دوراني انډیپنډنټ اردو پوښتنه کړې چې پاکستاني طالبان ټول بریدونه له افغانستان پلانوي، نو په ځواب کې نوموړي ویلي چې اسلام اباد کله هم دا نه دي ویلي چې ټول بریدونه له افغان خاورې پلانېږي.

په ورته مهال زیاتوي چې دوی له طالبانو سره پر هغو بریدونو خبرې کوي چې پکې افغانان ښکېل دي، یا هلته پاکستاني طالبان پټنځي لري.

دغه پاکستانی استازی وايي، چې له دوی سره خبرو کې طالبانو د ټي ټي پي پرضد د هڅو خبره شوې او دوی هیله من دي چې طالبان پر خپله ژمنه ودرېږي.

تر اصف دوراني مخکې د پاکستان د پوځ مشر هم د دغه هېواد د ازادۍ ورځې غونډه کې وویل، چې افغان طالبان دې د ټي ټي پي پر ځای خپل خیرخواه ګاونډی غوره کړي.

عاصم منیر تېره اونې هم له افغان طالبانو وغوښتل، چې د پاکستان د تحریک طالبان د ملاتړ لپاره دې د اسلام اباد مخالفت ونه کړي.

افغان طالبان بیا بیا د طالبانو دا تور ردوي چې په افغانستان کې پاکستاني طالبان شته او په مقابل کې پر اسلام اباد تور لګوي چې د دوې پرضد داعش وسلوالوي.

طالبانو د نوروز د په ګډون د هر ډول جشنون لمانځل بند کړي دي؛ خو دغه ډله هر کال پر افغانستان د خپلې واکمنۍ کلیزه لمانځي.

طالبان په ټول هیواد کې د علماوو شورا غړي ټاکي.

په ځینو ولایتونو کې دغې ډلې ټولو ښوونکو او د ښوونځیو زدکوونکو ته امر کړی، چې د زمري د ۲۴ مې په مراسمو کې ګډون وکړي.

په تېرو دوو لسیزو کې طالبانو په افغانستان کې د پخواني حکومت او نړیوالو ځواکونو پر ضد مرګوني او ویجاړوونکي عملیات کړي دي.

دې ډلې د بمونو او له چاودیدونکو توکو ډک موټرونو په کارولو سره عامه تاسیسات ویجاړ کړي.

د پوځي تلفاتو تر څنګ د طالبانو په بریدونو کې لسګونه زره ملکي وګړي وژل شوي او سلګونه زره نور ټپیان شوي دي.

له تېرو دریو کلونو راهیسې طالبان د زمري د ۲۴ په مناسبت له پوځي کاروانونو سره په ښارونو کې ګرځي او پر افغانستان د خپلې واکمنۍ جشن لمانځي.

طالبان ۲۰۲۱ کال د اګسټ پر ۱۵ پر کابل واکمن شول، چې له امله یې له هغې ورځې راهیسې تر اوسه له یو میلیون ډېر خلک ایران او په لکونو پاکستان ته کډوال شول.

خو ذبیح الله مجاهد د دې ډلې د ولکې درې کلنۍ ته په اشاره وايي: «دغه ورځ واقعن د افغانانو لپاره تاریخسازه ورځ ده، زرینه ورځ ده، دا هغه ورځ ده چې افغانان بیا ژوندي شول په دې ورځ، ځکه د اشغال دور د نیواک دور او د یرغل دور چې امریکا پر موږ کړی و، داسې و لکه له افغانانو یې چې روح اخیستی وي، خو اوس موږ ازادي اخیستې ده.»

له دې سره ښاغلی مجاهد زیاتوي، په دې تصور هم و چې ممکن د امریکا وتلو سره په افغانستان کې جګړه پیل شي.

هغه زیاتوي: «په دې تصور هم و چې افغانستان کې به کورنۍ مشکلات تر دریو څلورو کلونو دوام ولري او خدای مه کړه که جګړه رانه وای، نو دا دریو کلونو کې به تر یو لک کسان وژل شوي وو.»

طالبان له امریکا سره د دوحې تړون د لاسلیک له مخې پر کابل واکمن او په نتیجه کې یې افغان جمهوریت وپرځېد، خو د دریو کلونو تېرېدو سره لا هم د دوی حکومت څوک په رسمیت نه پېژني.

پر طالبانو نیوکه ده چې د دوحې تړون ټولې مادې یې لا نه دي پلې کړې، چې په هغو کې تر ټولو مهم ټولګډونه حکومت جوړول، د ښځو او لږکیو حقونه ور کول دي.

دې ډلې په واکمنېدو سره ګام په ګام د تېرې دورې سیاست په لور ځي، د سیاسي ډلو پر فعالیت یې بندیز لګولی، د نجونو زدکړې او د ښځو کار یې بند کړی دی.

پر طالبانو بله نیوکه دا ده چې د خپلې ډلې کسان پر مختلفو مسلکي دندو ګوماري او له امله یې ورځ تر بلې لوستی او مسلکي پاړکی کډوالېږي.

د کډوالۍ نړیوال سازمان د روانې اګسټ میاشتې په لومړیو کې وویل، چې د ۲۰۲۰ کال د پرورۍ پر ۲۹ د طالبانو او امریکا د دوحې تړون راهیسې د افغانستان شاوخوا اته میلیونه اوسیدونکي له خپلې خاورې وتلي دي.

دغه سازمان وايي، یو میلیون افغانانو اروپايي هېوادونو ته پناه وړې ده او ۸۵ سلنه یې ګاونډیو هېوادونو ته تللي دي.

د امریکا حکومت د ۲۰۲۰ کال د فبرورۍ په ۲۹ د قطر په دوحه کې له طالبانو سره د سولې تړون لاسلیک کړ.

خو د طالبانو د کډوالو وزارت د یوې اعلامیې په خپرولو سره دا راپور ردوي او وايي، چې په تېرو دریو کالو کې ۳.۷ مېلیونه افغان کډوال هېواد ته ستانه شوي دي.

محمد محقق د طالبانو د درېیمې واکمنۍ د کلیزې سره هم‌مهاله لیکلي، چې طالبانو د خلکو غوښتنو ته هیڅ پاملرنه نه ده کړې.

ښاغلی محقق چې د افغانستان د ژغورنې د مقاومت د سترې شورا د سیاسي کمېټې مشر هم دی د چهارشنبې په ورځ (د زمري په ۲۴مه) یې د خبرو اترو سیاسي مشارکت، پراخ بنسټه حکومت، د مېرمنو، قومونو او مذهبونو د حقونو د خوندیتوب په اړه یې یو لړ غوښتنې شریکې کړې دي.

د طالبانو ضد دغه جهادي مشر لیکلي:« د افغانستان د خلکو او نړۍوالې ټولنې غوښتنو ته نه پاملرنه، هغه څه دي چې تاوتریخوالی ورسره زیاتېږي او په دې برخه کې اړینه ده چې سیاسي ګوندونه او نړۍوال د امنیت د اړتیا لپاره سره یوه خوله شي، ځکه دا د هېواد، سیمې او نړۍ لپاره یو ستر ضرورت دی.»

ښاغلي محقق په خپله وینا کې «د طالبانو لپاره د امریکا د مرستو» په درولو ټینګار کړی او ویلي یې دي، چې دغې ډلې ته دې هم په کور د ننه او هم بهر کې مالي مشروعیت نه ورکول کېږي.

هغه دا رنګه له نړۍوالې ټولنې غوښتي، چې د طالبانو مخالف بهیرونه دې د افغانستان د ښکېلو اړخونو په توکه وپېژني او پر طالبانو دې فشارونه زیات کړي چې خبرو اترو ته غاړه کېږدي.

هغه پر طالبانو هم غږ کړی، چې له تاوتریخوالي لاس پر سر شي او د مخالفو سیاست‌والو سره دې خبرې اترې پیل کړي.

طالب ځواکونه په ۱۴۰۰ کال (د زمري په ۲۴مه) هغه مهال چې پخوانی ولسمشر محمد اشرف غني له هېواده ووت، کابل ته د ننه شول او واک یې تر لاسه کړ.

په افغانستان کې د دغې ډلې له واکمنۍ درې کاله تېرېږي؛ خو تر اوسه هیڅ هېواد هم د دغې ډلې حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی.

دغې ډلې د نظام د جوړښت، ټاکنو، ولسواکۍ او بشري حقونو په تړاو کورنۍ او بهرنۍ غوښتنې نه دي منلي او هغو ته یې مثبت ځواب نه دی ویلی.

د طالبانو له لوري په دغه پوځي پرېډ کې دوه ډوله ځواکونه نندارې ته وړاندې شول، هغه طالبان چې سیمه‌ییزې جامې یې په تن وې مخونه یې ښکاره او هغه کسان چې نظامي یونیفورم یې په تن او کومانډو ځواکونه بلل کېدل او مخونه یې پټ ول.

دغه پوځي پرېډ چې د بګرام په هوايي اډه کې ترسره شو، د طالبانو د مشر مولوي هبت الله او د یادې ډلې د رییس الوزرا پرته نږدې ټول لوړپوړي طالب چارواکو ګډون کړی و.
د طالبانو له لوري دغه غونډه د یادې ډلې تر واک لاندې ملي ټلویزون په ژوندۍ بڼه خپروله.
په دغه پوځي پریډ کې د افغانستان په سیمه‌ییزو جامو کې د موټر سایکل سپرو کسانو چې ژېړې بوشکې هم ورسره وې نندارې ته وړاندې شوې.
طالبانو د یادو موټر سایکل سپرو کسانو او ژېړو بوشکو په اړه خپلو شعارونو کې وویل، چې دغو بوشکو او موټرسایکل سپرو کسانو په مرسته یې په ډېرې اسانۍ سره خپلو مخالفانو ته ماتې ورکړه.
خو ډېری کسان په دې باور دي، چې د یادو ژېړو بوشکو په وسیله د طالبانو له لوري د سلګونو افغانانو ژوند اخیستل شوی او ګڼ افغانان ورځینې کرکه لري.
همدارنګه طالبانو هغه پوځي او زغره‌وال هاموې ټانکونه، پوځي چورلکې او تجهیزات هم نندارې ته وړاندې کړل، چې د ناټو ځواکونو او امریکا له وتلو وروسته په افغانستان کې پاتې شوي دي.
د امریکا پخواني ولسمشر ډونالډ ټرمپ په ځلونو ویلي، چې له افغانستانه د امریکايي ځواکونو له وتلو وروسته په دغه هېواد کې د ۸۵ مېلیارد ډالرو په ارزښت پوځي تجهیزات پاتې شول.