د پاکستان د ښوونځي زدکوونکې عایشه ممتاز د پېغلوټو بوکسوهونکو اسیايي اتلولۍ په لومړۍ نیمايي کې د برونزو مډال وګاټه نوموړې د متحده عربي اماراتو په ابو ظبۍ کې نن د ویتنام لوبغاړې تای هنګ ین نګیان ته په ۴۶ کیلوګرامه وزن کې ماتې ور کړه.
نوموړې دې بري سره د روانو سیالیو منځلوبې ته ځان ورساوه.
۱۵ کلنه عایشه ممتاز د پنجاب د سرګودې اوسېدونکې ده.
نوموړې د پاکستان یوازنۍ پېغلوټې ده چې په دې سیالیو کې یې برخه اخیستې ده.
افغان کرېکټ بورډ وايي، افغان لوبډله په هند کې د جانټون ټراټ او نورو بهرنیو روزونکو تر څار لاندې په تمریناتو بوخته ده او د سپټامبر په نهمه به د نیوزیلینډ پر وړاندي د یوازینۍ لوبې په موخه د سیالۍ ډګر ته ښکته شي.
د افغانستان کرېکټ بورډ په هند کې له تمریناتي کمپ څخه د افغان ملي لوبډلې د تمریناتو انځورونه او ویډیوګانې هم خپرې کړې دي.
د افغان لوبډلې غړي وايي، چې د نیوزیلنډ پر وړاندې د یوازینۍ تېسټ لوبې د تر سره کولو لپاره بشپړ چمتوالی لري.
د هند په ګریټر نویډا کې د تمریناتو پرمهال د افغان لوبغاړو مشر روزونکي جانټن ټراټ ترڅنګ څو نور بهرني روزونکي هم په انځورونو کې لیدل کېږي.
افغان لوبډله به د روانې میاشتې په نهمه نېټه د دوشنبې په ورځ د حشمت الله شاهدي په لوبډلمشرۍ د هند په ګریټر نویډا کې د نیوزیلنډ په وړاندې د سیالۍ ډګر ته ښکته شي.
افغانستان د ۲۰۱۷ کال د جون په ۲۲مه نېټه د ټېسټ لوبو غړیتوب ترلاسه کړ.
افغانستان تر اوسه نهه تېسټ لوبې تر سره کړې، چې درې یې ګټلې او شپږ یې بایللې دي.
افغانستان په ټېسټ سیالیو کې د نیوزیلنډ پرتله ډېره کمه تجربه لري.
افغانستان تردې مهاله دوه لوبې له بنګله دېش، دوه له زیمبابوې، دوه له اېرلینډ یوه، یوه له وېسټ اېنډیز، سریلانکا او هند سره کړې ده.
ټیلیګراف ورځپاڼې په یوه تحلیل کې لیکلي، چې په افغانستان کې ښځې او نجونې د اروا په څېر ژوند کوي او طالبانو له دوی څخه ټولې هیلې اخیستي.
د دې شننې لیکواله وايي، چې نړۍ غلې نه شي پاتې کېدی او د ښځو د مقاومت غږ باید واورېدل شي.
هغې وويل، چې له طالبانو سره دې شاته تګ په توګه چلند وشي، نه دا چې امتيازات ورکړل شي.
سوزان مور په دې تحلیل کې چې د سې شنبې په ورځ خپور شو ویلي، چې طالبانو ته د هر ډول مشروعیت ورکول په یوه قیمت تمامیږي او دا بیه د انسان په توګه د ښځو له پامه غورځول دي. هغې وویل، چې د ښځو سره د طالبانو چلند یو "دیني عمل" نه دی بلکې "بربریت" دی.
د هغې په وينا؛ طالبانو په افغانستان کې د ښځو غږ خاموش کړى او نړۍ يې يوازې ننداره کوي.
په دې مقاله کې د ټېلګراف کالم لیکونکې سوزان مور د طالبانو د هغه مشهور قانون پر ضد په اعتراض کې د ښځو د زمزمو ویلو کمپاین ته اشاره کړې، چې د ښځو غږ په کې"عورت" ګڼل شوی. هغې لیکلي، چې د ښځو سره دا ډول چلند "په سمه توګه د جنسیت د توپیر له مخې بېلګه" او ټکان ورکوونکی دی. هغې وپوښتل چې له طالبانو څخه نور څه تمه کېدای شي؟
هغې د مایا انجیلو مشهور نقل قول ته اشاره وکړه: " کله چې یو څوک تاسو ته خپل ځان ښکاره کوي، په لومړي ځل پر هغه باور وکړئ."
د اغلې مور په وینا؛ طالبانو د ۱۹۹۰ لسیزې له نیمایي راهیسې په ډاګه کړې وه، چې دوی څوک دي، خو "موږ لا هم پرې باور نه کوو."
په دې لیکنه کې ویل شوي، چې طالبانو د «شریعت د تفسیر، دیوبندي دودیز او وهابي خالصیت د پټو محافظه کاره پښتني قانون» پر بنسټ د ښځو په وحشیانه ډول تر پښو لاندې کول پیل کړي، له تعلیم او کار څخه یې بې برخې کړي دي.
د دې مقالې لیکواله د ۱۹۷۰ لسیزې د ښوونځیو هغو نجونو ته اشاره کړې، چې په خندا او لنډو جامو کې ښوونځي ته تللې؛ خو کله چې طالبان کابل ته راغلل ټولې هیلې یې له منځه لاړې.
یوازې د افغان مېرمنو خلاصون
په دې لیکنه کې له افغانستانه د نړۍوالو ځواکونو وتل تر پوښتنې لاندې راوستل شوي او ویل شوي چې "نن هیڅوک په رښتیا نه پوهیږي چې موږ ولې افغانستان ته لاړو".
د دې مقالې د لیکوالې په باور؛ له افغانستانه د امریکايي ځواکونو وحشتناک او بې ساري وتل، چې د ټرمپ له خوا پرې خبرې پیل شوې او د بایډن په مشرۍ پای ته ورسېدې، د افغان مېرمنو وحشتناکه پرېښودل وو.
هغې لیکلي، چې له ۲۰۲۱ کال راهیسې د ځینو ناسمو افکارو سره - سره چې ګواکې طالبان بدل شوي او د ۲۰۲۰ کال طالبان دي؛ خو له ښځو اساسي حقونه ترې اخیستل شوي او نړۍ لا هم ولاړه او ننداره کوي.
سوسن مور په خپل تحلیل کې وايي؛ پوتین د ترهګرۍ پر وړاندې جګړه کې طالبان یو متحد ګڼي، د پاکستان پخواني لومړي وزیر عمران خان د طالبانو افراطیت یو ډول کلتوري دود بللی دی.
هغه وايي، ملګرو ملتونو او نادولتي سازمانونو په افغانستان کې د ښځو د وضعیت په اړه متضاد پیغامونه استولي دي.
د مېرمن مور په وینا؛ ملګرو ملتونو د طالبانو د مشرانو پر سفر بندیزونه لګولي؛ خو بیا هم دوی تګ راتګ کوي.
هغې په دوحه کې د طالبانو د ځینو جګپوړو غړیو موجودیت ته اشاره کړې، چې پرمختللی ژوند کوي او لوڼې یې ښوونځيو ته ځي.
نوموړې د نیوکې په کولو سره لیکي، چې ملګرو ملتونو د دوحې درېیمې غونډې ته د طالبانو په بلنه او د طالبانو د حضور په بدل کې د ښځو او مدني ټولنې د ډلو د ایستلو په منظور، دغې ډلې ته جرات ورکړ.
د دې مقالې په یوه بله برخه کې د ټېلګراف کالم لیکونکې لیکي: "داسې ښکاري چې امنیتي مسایل لویدیځو هېوادونو ته د ښځو د حقونو په پرتله ډېر مهم دي."
هغه وايي، چې د غربي دولتونو له نظره هغه څه چې مهم دي دا دي چې سيمه نوره هم باثباته ده او د ترياکو توليد کم شوى دى.
بنګلدېش نن د کرېکټ په دویمه ټېسټ لوبه کې کوربه پاکستان ته په ماتې ورکولو سره اول ځل له دغه هېواد د دې د دې سياليو لړۍ وګټله. د بنګلدېش کرېکټ ملي لوبډلې په لومړۍ ټېسټ لوبه کې هم پاکستان ته د ۱۰ وېکټو په توپیر ماتې ورکړې وه.
د بنګلدېش کرېکټ لوبډلې پاکستان ته په دويمه ټېسټ لوبه کې د ۶ ويکټو په توپير ماتې ورکړه.
د پاکستان کرېکټ لوبډلې په دوهمه ټېسټ لوبه کې په لومړۍ پاڼې کې ۲۷۴ منډې جوړې کړي، چې بنګلدېش يې په وړاندي ۲۶۲ منډې وکړې.
د پاکستان کرېکټ لوبډلې په دويمه پاڼې کې ۱۷۲ منډې جوړي کړي؛ خو د بنګلدېش لوبډلې بيا ورپسې ۱۸۵ منډې جوړې کړې او په دې سيالیو کې يې د ۶ ويکټو په توپير پاکستان مات کړ.
دغه سيالۍ د پاکستان په کوربتوب په راولپنډۍ کې تر سره شوې.
دواړو هېوادونو له دې مخکې ۱۳ ټېسټ لوبې سره کړې وې چې ۱۲ پاکستان ګټلې وې او یوازې یوه لوبه مساوي پای ته رسېدلې وه.
د پښتونخوا والي فیصل کريم کنډی وايي، دامهال د پاکستان په بېلابيلو ورزشي برخو کې د لوبغاړو لويه برخه د پښتونخوا ده. نوموړی وايي، په دغه صوبه کې د لوبغاړو کمی نشته او د پاکستان د نوم ځلولو لپاره د دوی د مالی ملاتړ هڅه کوي.
د پاکستان راډيو د سې شنبې په ورځ په يوه خبر کې ويلي، چې والي فیصل کريم کنډي د سکواش ښځينه لوبغاړو سره په لیدنه کې دا خبره کړې ده.
هغه د ورزش پر ارزښت خبرو کې په پښتونخوا کې د ورزشي فعالیتونو د ودې لپاره د یوه میکانيزم پر جوړولو ټينګار کړی.
د ښاغلي کنډي په خبره، په پښتونخوا کې د ورزشي استعدادونو کمی نشته، خکه دی هڅه کوي د بيلابيلو لوبو لپاره مالي ملاتړ پيدا کړي.
هغه وويل، د پښتونخوا ډېرو مشهورو لوبغاړو د پاکستان نوم ځلولی دی او د لا نور ځلولو لپاره د سپورتي چارو د ودې لپاره میکانیزمونه جوړېدل پکار دي.
خو د پښتونخوا خلک بیا ګیلمن دي چې د دې صوبې د لوبغاړو بریاوې نه ستایل کېږي.
د پاکستان لوبغاړی ارشد ندیم چې نېزه کې یې تېره میاشت په المپیک لوبو کې د سرو مډال وګاټه ان د دغه هېواد لومړي وزیر او ولسمشر وستایه.
خو په همغو ورځو کې د پښتونخوا د باجوړ عامر خان تایلنډ کې د تیکواندو نړیوال جام کې د سرو مډال وګاټه، خو پر مرکزي حکومت سربېره د صوبې په کچه هم چارواکو ونه ستایه.
عامر خان له ځايي رسنیو سره په خبرو کې وویل، چې لاهور هوایي ډګر ته یې هم کوم حکومتي چارواکی هرکلی ته نه و تللی او یوازې د سوات ښاروال وستایه.
نوموړی وايي، له لاهور تر اسلام اباد او بیا پښتونخوا پورې په عامه ټرانسپورټ کې لاړ، خو یوازې کلي او سیمه کې یې خلکو هرکلی وکړ.
ډیلي ټېلګراف ورځپاڼې لیکلي، چې د طالبانو د امربالمعروف وزارت یو شمېر ښځې د نورو هغو ښځو د پېژندلو لپاره د «جاسوسانو» په توګه ګومارلې چې د دغې ډلې له نویو قوانینو څخه سرغړونې کوي.
د راپور له مخې، د طالبانو لهخوا ګومارل شوې ښځې په خواله رسنیو او بازارونو کې د ښځو د څارنې دنده پر غاړه لري.
ټېلګراف د دوشنبې په ورځ د (وږي په ۱۲مه) په یوه راپور کې لیکلي، چې د طالبانو د امربالمعروف په وزارت کې یو شمېر ښځینه کارکوونکې د ښځو پر وړاندې د دې ډلې د بندیزونو څارنه کوي.
د طالبانو د امربالمعروف وزارت د ښځو د څانګې یوه چارواکي چې نوم یې نه دی اخیستل شوی، ټېلګراف ته ویلي، چې دا ډله د نورو ښځو د څارلو لپاره دغو ښځینه کارکوونکو ته اړتیا لري.
دغه طالب چارواکي ویلي، چې د امربالمعروف وزارت له لوري په دنده ګومارل شوې ښځې د انسټاګرام په شبکه کې د ښځو اکاونټونه څاري او هغه ښځې په نښه کوي او په اړه یې راپور ورکوي، چې په کې ښځې د طالبانو لهخوا د جبري حجاب له اغوستلو ډډه کوي.
هغه وویل: «تاسو پوهېږئ، چې انسټاګرام څنګه کار کوي ... دوی (ښځې) کولای شي خپلې پاڼې ته لاس رسی محدود کړي چې څوک یې ونه ګوري؛ مګر موږ داسې ښځې لرو، چې موږ ته د سترګو حیثیت لري.»
د طالبانو د ډلې د دغه غړي په وینا، له دغو ښځو څخه ځینې یې د نورو ښځو په اړه د مخبرۍ منلو ته اړ باسي او ځینې یې د پیسو په بدل کې دا کار کوي.
طالب جنګیالي هم د کوڅو په ګزمو کې له دغو ښځو سره ملګري وي.
هغه دا هم وویل، چې د طالبانو لهخوا یو شمېر بندي شوې ښځې یوازې په دې شرط خوشې شوې چې د نورو ښځو د "ناقانونه" فعالیتونو راپور دغې ډلې ته ورکړي.
دغه طالب چارواکي زیاته کړې، چې دغه ډله د دا ډول دندې لپاره ډېرو ښځو ته اړتیا لري او دا مهال وضعیت ښه نه دی؛ ځکه کمې ښځې دې ته لېواله دي، چې دا کار د رضاکارانو په توګه ومني.
د ټېلګراف ورځپاڼې د طالبانو لهخوا د نورو ښځو د څارنې لپاره له ټاکل شوې یوې ښځې سره هم خبرې کړې دي.
د طالبانو د امربالمعروف وزارت یوه ۳۶ کلنه خبر ورکوونکې ګل نسا وايي، هغه هره ورځ په ښار کې ګزمې کوي، له ګڼې ګوڼې ډکو ځایونو او د ښځو د جامو پلورنځیو ته ځي او هڅه کوي هغه ښځې وپېژني چې د طالبانو له نویو قوانینو څخه سرغړونه کوي.
اغلې ګل نسا وایي، کله چې هغه ښځې ګوري چې مخونه یا پښې یې لوڅې وي، یا د نارینه پلورونکو سره خاندي، د مستقیمې مداخلې څخه ډډه کوي او طالبانو ته راپور ورکوي چې وسلهوال طالبان راشي.
دې ښځې وویل، چې له ښځو سره نیغ په نېغه له څه ویلو ډډه کوي ځکه چې ښځې ورته وايي:« ته هم ښځه یې. ته ولې داسې کوې؟»
ګل نسا وايي، ډېرې ښځې چې وپېژندل شي د طالبانو امنیتي پوستې ته بېول کېږي.
د طالبانو دغه ښځينه مخبرې وويل:« زه د هغو ښځو ملاتړ نه کوم، چې په واټونو کې لاريون کوي او د ټولو ښځو د استازيتوب ادعا کوي.»
هغې زیاته کړه، چې مظاهره کوونکې ښځې «د هغو مسلمانو ښځو استازیتوب نه شي کولای، چې له فحشا ستړې شوې دي.»
هغې وويل:« د ښځو لپاره رښتينې ازادي دا ده، چې په کور کې پاتې شي، خپل ماشومان وروزي، د خپلو خاوندانو خدمت وکړي او د بل څه په اړه فکر ونه کړي.»
د طالبانو له لوري د ګومارل شویو ښځو په وسیله د لاريون کوونکو ښځو نيول
په افغانستان کې د طالبانو له واکمنۍ وروسته یو شمېر ښځو په وار، وار په کابل او د افغانستان په نورو ښارونو کې د دغې ډلې د سیاستونو پر ضد لاریونونه وکړل.
دغو لاریونونو ته د طالبانو غبرګون د مظاهره کوونکو ښځو نیول او شکنجه کول وو.
د زهرا حقپرست په نامه یوې ښځینه مظاهره کوونکې ټېلګراف ته وویل، چې هغه د ۱۴۰۰کال په سلواغې میاشت کې د طالبانو د یوې ښځینه مخبرې لهخوا ونیول شوه.
اغلې حقپرست زیاته کړه، چې یو شمېر ښځې ځانونه د ښځینه فعالانو په توګه معرفي کوي، د مظاهره کوونکو ښځو د واټساپ ګروپونو ته یې نفوذ کړی او د هغوی په نیولو کې یې مرسته کړې ده.
اغلې حقپرست وویل:« له دغو ښځو څخه یوه زموږ د واټساپ ګروپ ته ننوتله او زما د کور او کار ادرس یې طالبانو ته ورکړ.»
هغې وويل، چې د لاريونونو پر مهال نجونو چيغې وهلې او ويل يې چې «يو شمېر نورې نجونې په لاريونونو کې د دوى تر څار لاندې دي.»
دغه معترضه مېرمن وايي، هغه ښځې چې د طالبانو لپاره کار کوي ډېرې دي او ورځ تربلې یې شمېر په ډېرېدو دی.
په تېرو درېیو کلونو کې طالبانو په خصوصي او عامه برخو کې د ښځو پر وړاندې پراخ بندیزونه لګولي دي.
د محرمیت په اړه د دغې ډلې نوی قانون چې په دې وروستیو کې تصویب شو، ښځې د "نا محرمو" نارینهو سره د خبرو کولو څخه منع کوي او د دوی غږ د "عورت" په توګه ګڼي.
مدني فعالان او د بشري حقونو کارپوهان د افغان ښځو پر وړاندې د طالبانو تګلارې د "جنسیتي تبعیض" یوه بېلګه بولي.